Aleph

الف490

2010-09-08T12:59:00.002+04:30

خورشید

مصطفی کارگر

بدجوری دلمرده شدم

از روزای دروغکی

صورتای نقاب زده

آشنای دروغکی
گاهی یه واژه ی دروغ

حالمو بر هم می زنه

گاهی زلال چشمه رو

یه سنگ ساده می شکنه
بغض سکوتمُ یه روز

وا می کنم برا همه

دنیا رو آتیش می زنه

آخه دلم پر از غمه
آی آدمای بی مرام

مکر و فریب دیگه بسه

دوز و کلک تو وقت روز؟

ببین هوا چقد پسه
بی صفتای ناصواب!

دل به خیال خام دادین

با این همه توهین و حرف

تو چاه تاریخ افتادین
اگه یه روزی پا بدن

کبوترای تو حرم

شکایت جفاتونو

برای مولا می برم
بهش می گیم که بعضیا

دارن با فتنه دس میدن

همسایه ی کبوترن

به روباها نفس میدن
تو خوش خیالیای خود

خواب می بینن که پادشان

زهر تفکرات شون

پر شده تو کلِّ جهان
ولی چه فایده وقتی که

خوش ان تو دنیا الکی

خنده هاشون شیطونیه

گریه هاشون دروغکی
ابرا یه روز کنار میرن

دُرُس میشه کار دلا

رسوا میشن آدمکا

خورشیدمون میاد بالا
ما آدما مال هم ایم

تو گریه ها و شادیا

کاشکی پر از صفا بشه

کوچه های آبادیا

سمیه رادمرد
طرحي بزن بر زرد زردي هاي وجودم

و به رنگ دل دريايي ات

آبي بزن...كه در زرد

سبز مي شود!
****

آنگاه كه مي خواهم

تو را از خيالم جارو كنم

و هيچ گردي از تو نگذارم

باورم مي شود كه

تو مزاحم هميشگي من هستي

****

هرچه سنت بالاتر مي رود

بيشتر مراقب قلبت هستي...

دور آن را مي پوشاني

تا مهر نتاباند..؟!

انگار چربي هاي اطراف قلبت زياد شده

دره

امیر عباس امانی

اون خودشو گرفته‌بود نه واسه ما، بلکه واسه نیفتادن تو دره‌ی غرورشکسته‌ها. بلد نبود با مردم خوب تا کنه واسه همین چروک داشت. می‌گفتند اتو بکش،‌ می‌گفت فر رو بیشتر دوست دارم. حرف، حرف خودش بود و حرف خودش هم این بود که حرف حرف منه. خشک و یک‌دنده بود و این یک‌دنده بودنش باعث شده‌بود که با دنده سنگین حرکت کنه و همیشه تو زندگی عقب بیفته. این‌قدر من من می‌کرد که صرف واژه‌ی تو، او، ما، ایشان رو بلد نبود. یه روده راست تو شکمش نداشت. خودش می‌گفت: ژنتیکیه. ازدواج فامیلی. می‌گفت: بابا و مامانش پسر همسایه و دختر همسایه بودن. حالت طبیعی نداشت، شاید هم سزارینی بود و ما بی‌خبر بودیم. تا می‌گفتن: بالای چشمت ابروِ با سر وامیستاد و می‌گفت: بالای چشم من گونه است. «اَه گندت بزنن با این اخلاقت.» نمی‌شد این جمله رو بلند بگی چون اگه می‌شنید گندی به زندگیت می‌زد که سال‌ها شستن هم بی‌فایده بود. تازه بعد هم چند سالی واسه خشک شدن زندگیت معطل می‌شدی. همه رو به یه چشم نگاه می‌کرد چون چشم دیگه‌شو با چشم‌بند بسته بود، بدون کشتی، بدون شمشیر و طوطی بروی دوشش. اهل همه برنامه‌ای بود جز برنامه کودک. ولی می‌گفت کودک درونم چنان فعاله که حس می‌کنم هر روز شیشه‌های درونم رو با توپ می‌شکنه. حتی گوش ما رو با زور می‌گرفت و می‌ذاشت رو شکمش و خودشو تکون می‌داد و می‌گفت: صدای خرده شیشه نمیاد؟ ما هم از ترس می‌گفتیم: آره، صدای خرده شیشه میاد. اونم می‌گفت: لعنت به این کودک درون. این اواخر، خیلی حال‌و‌روز خوبی نداشت. بیشتر وقت‌ها با خودش حرف می‌زد. حتی به خودش زنگ می‌زد و اس‌ام‌اس می‌داد. دچار خوددرگیری مزمن شده‌بود. خلاصه مطلب، اینکه کی رفت و کجا رفت معلوم نشد. بعضی می‌گفتن دیشب یکی رو دیدیم که خودشو پرت کرد تو دره‌ی غرورشکسته‌ها. شاید خودش بود یا شاید کودک درونش یا شاید هم یه بدبخت که به زندگیش گند زده‌بودن. بالاخره نفهمیدیم اون بدبخت که خودشو پرت کرد کی‌ بود ولی فهمیدیم یکی بود با نام من من با موهای فر، یک‌دنده و یک چشم، با گونه‌ای بر بالای چشم، سلطان گندزنی، بدون شمشیر و طوطی با خرده‌شیشه‌هایی در شکمش و البته محصول ازدواج فامیلی.

هفته کتاب 13

شانه های خاک

محمد عزیزی

در فاصله‌ی دهه‌ی شصت تا هفتاد، و بعد از آن، کتاب‌هایی با موضوع خرمشهر وارد چرخه‌ی انتشار شدند. این بار کتاب‌ها با دیدگاه‌های تازه. نویسندگان توانستند با رنگ‌و‌بویی داستانی‌تر و ‌روایی‌تر به خود گیرند و نزد مخاطب جایگاهی ویژه یابند. شانه‌های خاک از جمله‌ی این کتاب‌هاست.محمد عزیزی متولد 1335 است. رمان «شانه‌های خاک» که نام دیگرش «زندگی شهید حسین فهمیده» است، یک رمان برای نوجوانان است که در سال 1378 زیر نظر بنیاد شهید انقلاب اسلامی و با همکاری نشر شاهد منتشر شد.ايبنا نوجوان: محمد عزيزي(نسيم) هم نويسنده است و هم شاعر. اگر چه بيش‌تر به عنوان شاعر شناخته مي‌شود. عزيزي، معلمي هم مي‌كند و سال‌ها معلمي براي نوجوانان، باعث شده بهتر با روحيه‌ي نوجوانان آشنا شود و شعرهايي مناسب حال و هواي آنان بگويد.او درباره‌ي مجموعه‌ي شعري كه به‌تازگي به چاپ رسانده، به ما گفت: «اين كتاب به نام «خورشيد نمره‌ي بيست» شامل 10 شعر برگزيده از شعرهاي قديمي من است كه از ميان آن‌ها مي‌توان به «دعاي مادر»، «يا كريم» و «خورشيد نمره‌ي بيست» اشاره كرد.» اين كتاب از سوي انتشارات «به نشر» به چاپ رسيده است. محمدعزيزي درباره‌ي كتاب ديگرش كه به مرحله‌ي ويرايش رسيده است، گفت: «اين كتاب درباره‌ي شيوه‌‌هاي آموزشي براي مربيان تربيتي مدارس و اصولي براي زنگ پرورشي است.» او اضافه كرد: «اين كتاب براي مربيان دوره‌ي راهنمايي نوشته شده و به‌زودي آن را براي چاپ به ناشر مي‌دهم. «عطر خوش‌بوي سحر»، «فرشته‌ي شكسته بال»، «ميمونك بازيگوش»، «الك و دولك»، «سفید خوانی»، «خوبان پارسی‌گو»، «آیا سیگار کشیدن حرام است»، «کارآفرینی»، «پیش‌تاز اصلاحات» و ... از جمله‌ي كتاب‌هاي عزيزي است. او از سال‌ها پيش سردبيري نشريه‌ي تجربي «بچه‌‌هاي مسجد» را بر عهده دارد.اين نشريه از سال 72 راه‌اندازي شده است

الف489

2010-09-08T12:48:00.002+04:30

قالی

مینا غفوری

وااای،چه قالی قشنگی!یسنا هیجان زده روی قالی ایستاد و با تحسین به شکوفه های قالی نگاه کرد.قالی متوسط کرم رنگی بود با گل های صورتی،همرنگ دیوار اتاقش.مادرش لبخند به لب پرسید:دوسش داری عزیزم؟یسنا با لحن بچگانه اش جواب داد:اره پس چی،ممنون مامان جونم.این را گفت،به طرف مادرش دوید و او را بوسید.مادر دستی از نوازش بر سر دخترش کشید و از اتاق بیرون رفت.یسنا روی قالی نشست و با انگشتانش قالی را لمس کرد.چیزی نشده عاشق آن قالی شده بود. به فکرش رسید این بهترین کادوی تولدی است که تا کنون از کسی گرفته است. یک هفته گذشت. بعد از ظهری بارانی بود. مریم، دوست یسنا، امده بود خانه آنها تا با هم برای فعالیت فوق درسی شان کاغذ دیواری درست کنند. یسنا مریم را به اتاق خودش برد. وسایلشان را روی قالی گذاشتند و مشغول به کار شدند. مطالبشان را نوشتند. دور تا دور کاغذ دیواری را با پاپیون های قرمز و بنفش تزیین کردند. نوبت به نقاشی رسید.مریم گفت:میگم بیا برا چشمهای این اهو از جوهر استفاده کنیم،نظرت چیه؟یسنا کمی فکر کرد و گفت:باشه، صبر الان میرم میارم.جوهر را آورد.سعی کرد درش را باز کند اما نتوانست._بده من شاید بتونم بازش کنم.مریم قوطی را گرفت. آن را کف دستش گذاشت و با هرچه توان در بدن داشت بر آن فشار آورد.در قوطی یکهو باز شد و مقداری زیادی جوهر بر روی قالی ریخته شد. یسنا جیغ بلندی کشید. نه،این ممکن نبود، قالی قشنگش...این لک زشت آنجا چه کار میکرد؟ مریم معذرت خواهی کرد اما او دیگر هیچ چیز نمیشنید.صدای هق هق گریه اش اتاق را پر کرده بود.فردایش به مدرسه نرفت،از اتاقش بیرون نیامد و لب به غذا نزد. پدرش چاره ای ندید جز آنکه قالی دیگری برایش بخرد. اینبار قالی متوسط آبی با گل های صورتی.-خوشکله،دستت درد نکنه بابایی.غم از چهره اش رفته بود. اما چیزی نگذشت که نگرانی جای آنرا گرفت. نکند این قالی هم مثل آن یکی از چشم بیفتد. شاید دیگر هیچ وقت پدرش برایش قالی نخرد. بله،آنها او را تنبیه خواهند کرد. او نباید می گذاشت این یکی هم به سرنوشت قبلی دچار شود..._خانم طاهری، معلومه حواست کجاست؟با شمام دختر خانوم.یسنا به خود امد.همکلاسی ها نگاهش می کردند.معلم عصبانی بود._چند وقته انگار اصلا تو کلاس نیستی،نه درس میخونی،نه تو کلاس به درس گوش میدی.از یه دانش آموز زرنگی مثل تو دیگه بعیده این رفتارا!و یسنا شرمگین بود.آن روز ظهر که به خانه برگشت،مستقیم به اتاقش رفت. در اتاقش را بست،روی تخت نشست و به قالی نگاه کرد.احساس کرد دلش برای قالی کرمی تنگ شده،اما او این قالی را هم دوست داشت،درست مانند آن یکی.می دانست جای خالی این قالی در اتاقش او را زجر خواهد داد اما چاره ای نبود.او سه سال اول ابتدایی را با معدل 20 گذرانده بود و دلش نمیخواست امسال نمره هایش بد شوند.قالی که جمع می شد، دل او هم قرص بود که بلایی بر سر قالی نمی آید و با خیال راحت می توانست به درس هایش برسد.یک سر قالی را گرفت. زیر لب گفت:خداحافظ قالی خوشکلم،میدونم دلت واسم تنگ میشه اما قول میدم بهت سر بزنم.فقط یه چند وقتی برو تو زیرزمین تا من درسام تموم شه بعد میارمت بیرون،باشه؟اشکش را از روی گونه هایش پاک کرد. بار دیگر سر قالی را گرفت و آن را پیچید.
***
_یسنا،دخترم،بیا شام حاضره.راستی،ظهر که دانشگاه بودی،دختر عموت اومد باهات کار داشت،یه زنگی بهش بزن._چشم مامان.یسنا دست از کار کشید. کش و قوسی به کمرش داد و از جایش بلند شد.اما بلافاصله نشست. پاهایش به خواب رفته بودند. کمی همانجا روی موکت نشست.نگاهی به دار قالی بافی اش انداخت. قالیچه در حال اتمام بود. لبخندی بر لبانش نقش بست. دستش را به دار گرفت و بلند شد و از اتاقش بیرون رفت. بعد از شام به اتاقش برگشت.ساعتی دیگر کار کرد و قالیچه را به پایان رساند.آهی از سر رضایت کشید.قالیچه را با احتیاط برداشت.در کمد دیواری اش را باز کرد و قالیچه را کنار قالیچه های دست باف دیگرگذاشت.در کمد را بست. به دیوار رو به رویش نگاهی انداخت و چشمکی زد. قالی قشنگی پهناپهن آنجا آویزان بود، قالی آبی با گل های صورتی.

مرد ناکوک

امیر عباس امانی

در یک شب سرد زمستان مرد سازش را برداشت و به کنار دریا رفت. با دریا حرف‌ها داشت اما ساکت ماند. به دریا می‌نگریست. انگار با التماس چیزی را از او طلب می‌کرد. سازش را برداشت، کوک کرد و نواخت. صدایی از ساز بلند نشد. چرخاند، هی چرخاند، تا وقتی که سیم‌ها پاره شدند. چشم‌هایش را بست و شروع به نواختن کرد. انگار همه‌ی ملودی‌های دنیا به سویش هجوم می‌آوردند. این نت‌ها از کجا می‌آمدند؟ چه کسی برایش می‌فرستاد؟ آیا در خیالش بود یا حقیقت داشت؟ هر چه بود، زیبا بود. چنین آوایی را تا به‌حال نشنیده‌بودند نه او و نه دریا. دریایی آرام و آبی که روزی خروشان و قرمز شد و قرمزی‌اش را به چشم‌های نوازنده هدیه داد. چند روز قبل نوازنده عشق‌اش را از دست داده‌بود. نه تابوتی و نه مراسم خاکسپاری. او می‌نواخت و بیدار بود، مردم خوابیده بودند. او به خواب رفت و همه بیدار شدند. دریای آوا، او را همچون عشق‌اش غرق کرد. دیگر هیچ صدایی از ساز شنیده نمی‌شد. دریا بی‌تابی می‌کرد و می‌خروشید. شاید دلش برای آن موسیقی تنگ شده‌بود یا نه از کار خودش شرم‌سار بود. دریا به نوازنده سیلی می‌زد اما او بیدار نمی‌شد. دریا ساز مرد را با خود برد و عشق مرد را به او پس داد. فردا صبح دو جنازه در ساحل پیدا شدند، با چشم‌های باز، که به همدیگر زل زده‌بودند. شب‌ها، آوای سوزناکی از دریا به گوش می‌رسد. گویی دریا می‌نوازد، با ساز مرد، برای آن دو...

نامه ای به امام زمان (عج)

زهرا ناصری

ای خورشید همیشه فروزان طلوع کن تا پیامدی برای سرسبز بودن حقیقت به ارمغان آوری و عاشقان چشم‌به راهت از دریای عمیق عشق و معرفت مرجان و صدف برچینند تا آمدن تو را نظاره‌گر باشند. ای قائم آل محمد جان‌ها به گلو رسیده و صداها در سینه‌ها حبس شده‌اند. گرداب کدورت و تیرگی را با آمدنت از دل‌ها بزدا تا لایق ابدیت گردیم. ای گل همیشه بهار بگو با کدامین شبنم هم‌نفس شده‌ای و کدامین گلستان نور تو را از پس پرده‌ی حق به انتظار خواهد کشید. موج‌ها می‌روند و ما با آن‌ها هنوز هماهنگ نشده‌ایم تا به ساحل نجات برسیم. ظهور کن و ما را به ساحل نجات برسان. ای تفسیرگر عشق، جمال حق‌گرای خود را به ما بنمایان تا عشق و ایمان و عمل به قرآن ناطق حق را نظاره‌گر باشیم. ای فجر به تمام معنا ارمغان پر فضیلت و تازه‌ای دیگر را برای ما حکایت کن و تابش نور حقیقی را به ما بنمایان تو را به حق آن کسی که انسان را خلق کرد و نوشتن به قلم را به او آموخت ما را پیش حضرتش شفاعت فرما و نام ما را در زمره‌ی محبین و دوستداران آن حضرت ثبت بفرما. الهی راز دل ما را پیشاپیش به یوسف گم‌گشته‌ی زهرا برسان. الهی ما همه بیچاره‌ایم و سرگردان و پریشان خاطر، به حق صفات والایت و نور هدایتت، چشمان ما را به جمال مهدی فاطمه روشن بگردان. آمین به حق رب العالمین.
هفته کتاب12

سکوت سرشار از ناگفته هاست

مارگوت بیکل

در میان ترجمه‌های شاملو نوشته‌های مارگوت بیکل از بحث‌برانگیرترین‌ها هستند. شاملو پس از استقبالی که خوانندگان و شنوندگان از نخستین کتاب و نوار بیکل به فارسی، «سکوت سرشار از ناگفته‌هاست» کردند دومین مجموعه از نوشته‌های او را نیز به دوستدارانش عرضه کرد. مارگوت بیکل را در آلمان به عنوان شاعر و نویسنده نمی‌شناسند. از او دو سه مجموعه وجود دارد که شامل متن‌های احساساتی هستند که در مورد تعدادی عکس نوشته شده‌اند. این متن‌ها که برگردان آزاد آن‌ها به عنوان دو مجموعه شعر به خوانندگان فارسی عرضه شده، در اصل آلمانی به صورت کتاب‌های مصور و چشم‌نوازی در قطع رحلی منتشر شده‌اند که اصطلاحا کتاب‌هایی برای هدیه دادن خوانده می‌شوند. متنی که در فارسی با عبارت «پنجه در افكنده‌ایم با دست‌هایمان - به‌جای رها شدن» ترجمه و در کتاب «سکون...» منتشر شده زیر عکسی از دو دست نوشته شده است. یا متنی که با عبارت «جویای راه خویش باش، از این سان كه منم!» آغاز می‌شود زیر عکسی نوشته شده که راه باریکی در جنگل را نشان می‌دهد.

الف 488

2010-09-08T12:13:00.002+04:30

قطعه عکس

محمود غفوری

شما ميخواين بدونين كه اون شب چه اتفاقي افتاد؟ باشه الان واستون تعريف مي‌كنم. من اون شب خونه‌ي پيرمرده دعوت بودم. اسمش جرج بود. يه پيرمرد فكسني و خرفت كه حدود هشتاد نود سال سن داشت. ما با هم يه جورايي نسبت فاميلي داشتيم البته خيلي دور. معمولاً هر چند وقت يكبار ميرفتم ديدنش. ازش خوشم مي‌اومد. اون شب من خونه بودم كه بهم زنگ زد. ميگفت خيلي بداحواله. ازم خواست كه برم خونه‌ش.رفتم پيشش. ديدم رو تختخواب دراز كشيده. يه خورده باهاش حرف زدم. خيلي حالش بد بود اصلا نمي تونست حرف بزنه. پا شد و سرش رو با دستاش گرفت. دو طرف پيشونيش رو مالش داد. بلند شد. ازش پرسيدم داري كجا ميري؟ گفت ميره آشپزخونه آب بخوره. خواستم كمكش كنم اما نمي‌ذاشت. اون تا مجبور نمي‌شد از كسي چيزي نمي‌خواست. دوست داشت كه تمام كارا رو خودش انجام بده. من كنار تختخوابش منتظر نشستم. ديدم به زحمت داره ميره. دلم واسش می سوخت ولي كاري از دستم بر نمي‌اومد. يه خورده منتظرش موندم. از اينكه اينهمه طولش داده بود داشتم نگران ميشدم. پا شدم رفتم تو آشپزخونه. بعد ديدم پيرمرد بيچاره مرده. یه قطعه عکس دستش بود. عکس دوران جوونی هاش با دختر کوچیکش زهرا. نمي‌دونين با چه حالي از اونجا اومدم بيرون. از اين واقعه خيلي متاسفم شدم. من و او بيشتر از پنجاه سال بود كه با هم رفيق بوديم. خب من تمام چيزا رو واستون تعريف كردم حالا اگه اجازه بدين من مرخص ميشم.سلام بچه‌ها! اون داستان قطعه‌عكس رو خوندین؟ اون يه داستان واقعي بود! چي؟ باور نمي‌كنين؟ خب فكرشو مي كردم باورتون نشه ولي امشب مي‌خوام يه چيزي رو نشونتون بدم. ميخوام خودتون با چشماي خودتون صحنه‌ي مردن پيرمرده رو از نزديك ببينين. نه شوخي نمي‌كنم. ميريم و مي‌بينيم خوبه؟ بياين اينجا بيايين يالّا. اينجا حلقه مي‌زنيم. دستاي همديگه رو محكم بگيرين. آها آره خوبه. خب حالا همگي سه شماره با هم مي‌شماريم و بعد غيب ميشيم! و يه راست ميريم خونه پيرمرده. اوكي؟ چيه؟ چرا ميخندين؟ خيال ميكنين دستتون انداختم؟ حالا مي‌بينين! خب همون كاري رو كه گفتم بكنين. دستاي همديگه رو بگيرين. حالا با سه شماره برميگرديم به محل قبل از وقوع حادثه.ديدين چقدر راحت بود حالا تو همون خونه‌ايم. آره حق دارين باورتون نشه. من چهار سال رو اين ترفند كار كردم چيه خيال كردين الكيه؟ ما الان برگشتيم به بيست و يه روز قبل. خب ميريم تو اتاق پيرمرده. بيايين بيايين مواظب باشين شما رو نبينه. خب در بازه. زياد ناراحت نباشين پيرمرده عينك نزده. ما رو نمي‌بينه همينجا وايسين. مي‌بينين چطوري سرش رو تو دستاش گرفته. پيرمرد بدبخت امشب ديگه شب آخرشه. پا شد داره ميره طرف آشپزخونه. بيايين از اينور. اين آشپزخونه است. هي تو! تو زود برو اون پارچ آب رو از تو يخچال بردار. سريع باش. آره همون زود بيارش. حالا سريع برگرديم سر جاي اولمون. آره داره ميره آروم آروم. همينجاس كه تلو تلو بخوره آره ديدين. رسيد به آشپزخونه صبر كنين تا خستگي در كنه اون زياد نمي‌تونه راه بره. خب مثل اينكه موفق شد! حالا ميره طرف يخچال. اما تو يخچال هيچ چي نيست پيرمرد بي‌چاره ببين چطور زل زده قفسه خالي! پير خرفت! يه بار جلو جمع منو ضايع كرد. الان تلافيشو در ميارم. من يه سنگ همراه خودم آوردم كه ميخوام بزنم كله‌شو داغون كنم. بگير كه اومد. آها زدمش. ديدين افتاد رو زمين. الانه كه دراز به دراز بخوابه كف آشپزخونه‌ي كثيفش. انگار صد ساله كسي اونو نشسته. حالم از بوي بدش به هم ميخوره. آهان! اون عكس رو ديدين. همونو مي‌گفتم. افتاد رو زمين. پيرمرده حواسش نيست. حالا ديدش اونو برميداره اونو برداشت نگاش كرد. ديدين؟ چه لبخند مضحكي زد با اون دندوناي مصنوعي زشتش. اينقده از اين لبخندش بدم مياد كه ميخوام خفه‌ش كنم.خب ديگه مرد. بچه‌ها بريم به كار و بارمون برسيم!
تلافی

حوریه رحمانیان

از دست این واژه‌ی فریبا!

آن را به بند می‌کشم چون مهره‌ای

می‌آویزمش بر گردن شعر

می‌فریبمش!

نور

حوریه رحمانیان

لباسی‌ست

به عاریت داده

تن برهنه‌ی ماه را

خورشید

رستاخیز

حوریه رحمانیان

تاریک که می‌شوم

روشن کنیدم

با دکمه ی نگاهتان

دیوار

امیر عباس امانی

دیگر از آن خانه‌ی زیبا و قشنگ چیزی باقی نمانده‌بود به‌جز یک دیوار مخروبه. او هر روز به دیوار تکیه می‌داد و گوشش را به دیوار می‌چسباند و چشم‌هایش را می‌بست. گویی صدایی از دل دیوار می‌شنید. صدای خنده‌ی زنش یا نه صدای جیغ زنش هنگامی که خانه آتش گرفته‌بود و همه چیز حتی زنش را بلعید و خاکستر کرد. او هر روز به کنار دیوار می‌آمد و گوش خود را بروی دیوار می‌گذاشت و انگار به خواب می‌رفت. رهگذران با دیدن این صحنه به او می‌خندیدند. او هیچ‌وقت در کوچه و خیابان تنها نبود، اصلا نمی‌توانست تنها باشد. همیشه یک عده بچه هوهو کنان و عربده‌کشان در تعقیب او بودند. در نگاهش می‌شود فهمید که دنبال چیزی می‌گردد. قبل از اینکه خودش را بشناسد، همه او را می‌شناختند. هرکسی او را می‌دید، می‌خندید. او هم روزی می‌خندید، نه به مردم، نه تنها، با او می‌خندید. با او شاد بود. به خانه برمی‌گردد. مادر می‌پرسد: کجا بودی؟ جواب می‌دهد: گرسنه‌ام. مادر می‌پرسد: چه دوست داری؟ می‌گوید:‌ از همه چیز سیر شده‌ام.باز بی‌معنا بودن حرف‌های پسر و گریه‌های تلخ مادر. پسر به رخت‌و‌خواب می‌رود، برای بیدار ماندن. او دیوانه نبود، شد. تنها هم نبود، شد. «شد که شد گور بابای من» هر وقت عصبانی می‌شد این‌ها را به زبان می‌آورد. همیشه عکسی را به همراه داشت. همیشه با هوشیاری کامل آن عکس را می‌بوسید. در یک روز سرد زمستان، در کنار دیوار، جنازه‌ی مردی را از زمین بلند می‌کردند که عکسی در دستش بود. مردم دیگر نمی‌خندیدند. مردم آن شهر دیگر به هیچ دیوانه‌ای نمی‌خندیدند.

هفته کتاب 11

نیمایوشیج

علی اسفندیاری مشهور به نیما یوشیج، شاعر معاصر ایرانی، در ۲۱ آبان ۱۲۷۴ خورشيدی در دهکده یوش استان مازندران به دنیا آمد و در ۱۳ دی ۱۳۳۸ خورشیدی در شمیران شهر تهران درگذشت. وی بنیانگذار شعر نو فارسی است.نیما یوشیج با مجموعه تأثیرگذار افسانه که مانیفست شعر نو فارسی بود، در فضای راکد شعر ایران انقلابی به پا کرد. نیما آگاهانه تمام بنیاد ها و ساختارهای شعر کهن فارسی را به چالش کشید. شعر نو عنوانی بود که خود نیما بر هنر خویش نهاده بود.تمام جریان‌های اصلی شعر معاصر فارسی مدیون این انقلاب و تحولی هستند که نیما مبدع آن بود.روح غنایی و مواج افسانه و طول و تفصیل داستانی و دراماتیک اثر منتقد را بر آن می‌دارد که بر روی هم بیش از هر چیز تاثیر نظامی را بر کردار و اندیشهٔ نیما به نظر آورد حال آن که ترکیب فلسفی و صوری و به ویژه طول منظومه، زمان سرودن آن، کیفیت روحی خاص شاعر به هنگام سرودن شعر، ذهن را به ویژگی‌های شعر «سرزمین بی حاصل»، منظومهٔ پرآوازهٔ تی . اس . الیوت شاعر و منتقد انگلیسی منتقل می‌کند که اتفاقا سرایندهٔ آن همزمان نیما و در نقطهٔ دیگر از جهان سرگرم آفرینش مهمترین منظومهٔ نوین در زبان انگلیسی بود .این شیوه سرودن شعر به سرعت جایگزین شعر کلاسیک فارسی گردید و سپس با ایجاد تفاوت هایی در فرم شعر نو، آنرا به شیوه‌های نیمایی ، سپید، حجم و ... دسته بندی کردند.تلاش نیما یوشیج برای تغییر دیدگاه سنتی شعر فارسی بود و این تغییر محتوا را ناگزیر از تغییر فرم و آزادی قالب می‌دانست. آزادی که نیما در فرم و محتوا ایجاد کرد، در کار شاعران بعد از وی، مانند احمد شاملو، مهدی اخوان ثالث، فروغ فرخزاد و سهراب سپهری به نقطه‌های اوج شعر معاصر ایران رسید. با این حال نیما شعر خود را از لحاظ نگرش به جهان و محتوای کار پیشروتر و تازه تر از کار شاعران بعدی مانند شاملو به شمار می‌داند.

الف487

2010-09-08T11:49:00.008+04:30

دوراهی

مینا غفوری

زن همانطور که چشم هایش را به صف طویل ماشین های پشت چراغ قرمز دوخته بود گفت: شاید تا چند روز دیگه برم.مرد دلش هری فرو ریخت. با نگرانی پرسید: کجا؟زن گفت: نمی دونم، هرجایی غیر از اینجا، تنهایی.مرد سکوت کرد. دو دستش را دور فرمان ماشین حلقه کرد و سرش را روی دستانش گذاشت._نمیخوای حرکت کنی؟مرد سرش را بلند کرد و به جاده چشم دوخت.چراغ سبز شده بود. ماشین های پشت سر برایش بوق میزدند. دنده را عوض کرد و به راه افتاد.بعد چند لحظه دوباره پرسید: چند وقت میری؟حالا تصمیمت جدیه؟زن در داشبورد را باز کرد. آدامسی برداشت و در دهان انداخت. در داشبورد را بست و دوباره به صندلی تکیه داد.مرد سعی می‌کرد خودش را آرام کند. نمیتوانست. اگر زنش او را ترک می کرد چه می شد؟با خود فکر کرد که یک دعوای ساده آن‌ها را تا کجا کشانده. دعوای 3 ماه پیش. دعوایی که ممکن بود بین هر زن و شوهری رخ دهد.او کوتاه آمده‌بود. بعد از اینکه زنش برای مدتی خانه را ترک کرد و نزد مادرش رفت او کوتاه آمد. معذرت خواهی کرد و زنش را راضی کرد به خانه برگردد. اما زخم آن مشاجره بر تن رابطه شان هنوز التیام نیافته بود. او با همسرش خوب تا می‌کرد.همسرش با او خوب تا می‌کرد. اما چیزی گنگ این وسط آزارشان می داد. شاید حرمتی که خدشه دار شده بود و حالا تقاصش را پس می‌گرفت.به زنش نگاهی انداخت. او سرش را به شیشه تکیه داده و چشمانش را روی هم گذاشته بود...صدای زنگ تلفن زن را از خواب بیدار کرد. روی تخت نشست. چشمانش را مالید و به ساعت نگاه کرد. ساعت 10 صبح را نشان می‌داد. بلند شد. گوشی تلفن را برداشت: الو...چند دقیقه‌ای به مخاطبش گوش داد. بعد بدون آنکه حرفی بزند گوشی را سر جایش گذاشت. لحظه‌ای بی حرکت همانجا نشست.سپس به اتاق برگشت. مانتویش را پوشید.کلید خانه را برداشت و از خانه بیرون آمد.باران می‌آمد. چتری نداشت، اما مهم نبود. مسیر پیاده‌رو را گرفت و مستقیم به راهش ادامه داد.یک تاکسی برایش ترمز کرد. زن سرش را از شیشه‌ی ماشین خم کرد و گفت: بیمارستان الزهرا.راننده سرش را تکان داد و او سوار شد.آن مرد عصبی پشت تلفن به او گفته بود که همسرش ساعت 9:30 صبح با یک کامیون تصادف کرده بود. او در آن تصادف هر دو پایش را از دست داده‌بود. او علیل شده‌بود تا برای بقیه عمر زندگی‌اش را بر روی صندلی چرخ‌دار بگذراند._ممنون آقا.کرایه را پرداخت. از ماشین پیاده شد و با گام‌هایی محکم و استوار به سمت بیمارستان رفت.او تا آن موقع تصمیم خود را گرفته بود.

سیلاب

سهیلا جمالی

جاری شدی

در من

لبریز شدم

از تو

آه...آه بکش آهی

رو کن نگاهی

غرق می شویم هر دو

باران شوم باید

باریدن اجباری است

جای درنگی نیست

کو نگاهت...کجاست

پشت کدام کوه جا مانده؟

آهت چرا

در کوچه ها بی روسری رفته؟

فرصتی برای بخشش

امیر عباس امانی

یک، دو، سه، چهار، پنج... رسید به شصت و این جمله رو با فریاد گفت: من هیچ‌وقت نمی‌بخشمت. دوباره عقربه‌ی ثانیه شمار ساعت را نگاه کرد. هر یک دقیقه این جمله رو تکرار می‌کرد. این‌قدر بلند داد می‌زد که رگ گردنش از دوردست‌ها قابل مشاهده بود و این‌قدر به دیوار خیره می‌شد که چشمانش از فرط بی‌پلکی خیس می‌شد. چند ماه قبل، فرانچسکو برای دیدن نامزدش رز، سرزده به خانه‌ی او رفت و با تلخ‌ترین صحنه‌ی زندگی‌اش مواجه شد. مرد سراسیمه گریخت. فرانچسکو ماند با رز خون‌آلود. خاطره‌های شیرین‌شان و چاقویی در قلبش. او رز را بلند نکرد. او برای رز گریه هم نکرد. او رزش را پرپر کرد. به بیرون از خانه رفت. دست‌های خون‌آلودش را بر روی صورتش گذاشت و بویید. گویا بوی رز را از خونش می‌جویید. سیگاری روشن کرد و کنار در خانه نشست. دستش چنان می‌لرزید که انگار سیگار در دستش آرام و قرار نداشت. این کابوسی بود در بیداری. تا چند لحظه‌ی دیگه رز به ملاقاتش می‌اومد. آیا باید به اون پاسخ بده، یا باید از اون بپرسه؟«فرانچسکو وقتشه» این صدای زندان‌بان بود که برای اجرای حکم اعدام آمده بود. الان میام. بذار شصت بشه. عجیب بود. اون داشت گریه می‌کرد. شاید دلش واسه رز تنگ شده‌بود یا نه، دلش به حال خودش می‌سوخت یا شایدم هر دو. زیر لب شمرد: پنجاه‌و‌هشت، پنجاه‌و‌نه، شصت. با صدایی ضعیف که انگار صدا از آن حنجره‌ی دیروزی نبود، گفت: من هیچ‌وقت نمی‌بخشمت رز. اون دیگه فرصتی برای دوباره شمردن نداشت. شاید این بار؟بعدها مأمور اجرای حکم گفت: قسم می‌خورم که جنازه‌ی فرانچسکو داشت لبخند می‌زد.

هفته کتاب 10

مائده های زمینی

آندره پاول گیوم ژید

مائده‌های زمینی آندره ژید، نویسنده فرانسوی ‌که در 1897 منتشر شد، بدون شک مشهورترین اثر این نویسنده است. شاید نفوذ و تأثیر عجیبی که مائده‌های زمینی به مدت پنجاه سال، به خصوص در نسل جوان، داشت موجب تعجب گردد. این تأثیر بیشتر اخلاقی بود تا است حسانی. اگر در بسیاری از نویسندگان فرانسوی،‌ از مونترلانگرفته تا آلبرکامو، اثری از مائده‌های زمینی می‌یابیم،‌ شکی نیست که این تأثیر،‌ به علت این که مائده‌های زمینی کتاب شبانه‌روزی چندین نسل جوان بوده است، غالباً ‌باطنی و شخصی جلوه می‌کند.مائده‌های زمینی که مرکب از هشت کتاب و مقدمه‌ای کوتاه و یک سرود و یک تخلص است،‌ اثری آموزشی شمرده می‌شود که "ژید" در آن، نه تنها ترک کتاب خود را به خواننده توصیه می‌کند، بلکه به او می‌آموزد که خود را نیز ترک کند و گریبان خود را از قید برخی دستورهای فکری رها سازد تا هم جهان و هم خویشتن را، در پرتو تجربیات و نوعی شهود شخصی بهتر بشناسد: «ای کاش کتاب من به تو بیاموزد که به خویشتن بیشتر توجه کنی.... بعد همه چیز را بیشتر از خودت دوست می‌داری.»آنچه به این کتاب، ارزشی انسانی می‌دهد‌ همین اتخاذ موضع شخصی و صمیمیت نیمه آشکاری است که از خلال سبکی فاضلانه به چشم میخورد. بی‌شک هنگامی که "ژید" در همان مقدمه سال 1927 می‌گفت در این کتاب نباید نوعی «تقدیس» امیال و غرایز دید بلکه باید آن را «مدحی از تعلق ناپذیری» دانست،‌ حق داشت."ژید" همواره بر ضرورت کوشش شخصی و متعهد ساختن کامل خویشتن تکیه می‌کند. شیفتگی آغشته به اندیشه‌های وحدت وجودی که در این کتاب به چشم می‌خورد‌ خالی از تعلق‌ناپذیری و عاری از ترک هرگونه تن‌آسانی مادی و یا فکری، ‌نیست.نباید فراموش کرد که مائده‌های زمینی در حقیقت، اثر کسی است که دوره نقاهت را می‌گذرانده و در عصری نوشته شده است که‌«ادبیات به سختی حالت تصنعی به خود گرفته بود و بوی ماندگی می‌داد». و ژید درست در همان زمانی که این کتاب را می‌نوشت، آزادیی را که کتابش مطالبه می‌کند، از دست داده بود.

الف 486

2010-08-02T19:00:00.001+04:30

منطق زشت

حسن تقی‌زاده

به ساعتش نگاه کرد. سه و هفده دقیقه. قلم و کاغذ را برداشت، در هال را آهسته باز کرد و با پنجه‌ی دست به ستون تالار تکیه زد و به ماه نگاه کرد:خوب تو بگو چی‌بنویسم یار دیر آشنا. یه روز برام آیت خدا بودی و یه شب شاهد عشق‌بازی. گاهی هم شاهد عرق تلخ کنش با دوستان. حتما یادته جوونی‌‌آم مثل گریه آروم و بی‌سر‌و‌صدا می‌پریدم رو پشت‌بوم همسایه می‌پیچیدم توی لحاف کبری دختر تپلی همسایه‌مون. یادش بخیر چه روزگاری بود. هر چی معنی خودشو داشت. همه چیز ساده بودند و شیرین ولی حالا اینجوری نیست. باکتری‌ بود،‌ خوب نگاش کردم. ناهیدو می‌گم، همسرم. یه باکتری بود. یه باکتری به تمام معنا. نه نه دیوونه نشدم، مست هم نیستم ولی اینجوری می‌بینم. آدمی رو می‌بینم که یک گودال سیاه پر از کرم و تعفن به جلو هل می‌دن که یه روز بیفتن توش. آ، انگاری همین دیروز بود. آن مورد با اسب آمد، باز باران، خداوند عزوجل، ایت ایز اِ بلک‌بورد، قاعده نصف ارتفاع، شعرای یمانی، ابرهای استراتوسی، جزایر لانکرهاوی، حل معادله چند مجهولی. نه نه مهتاب این‌ها زیاد سخت نبودند. نمی‌دانم چرا. شاید امید بود یا اینکه شناخت نبود. هرچه بود زیبا بود. بود عشق. ولی حالا چی. امتداد جاده را گم کردم. همه‌جا تاریکه، همه چیز سیاهه، هر پنجره‌ای که باز می‌کنم نور سیاهی و ظلمت می‌زنه تو. خوب بگو چی‌ بنویسم. از چی. از مفاعیلن مفاعیل یا وزن‌های شکسته و پلکانی شعر نو. از خمیرگیری که پنجه‌های زمخت‌اش توی تن نرم و سفید خمیر فرورفته‌ای که قبلش با نصف آفتابه آب رفته‌بود خلا یا از دختری جوان با دماغ گوشتی و گنده‌ای که شامه را برای انسان ضروری نمی‌دانست، از جاذبه زمین که به اسم نیوتن ثبت شد، از درماندگی و بدبختی ایرانیان که در مقابل اساطیر قوی می‌ساختند یا از قومی در هند که برای خدای ناتدا نشان شش دست اضافه ساختند، از وسعت ادراک یک مرد که همسرش بزرگی کیک تولد مهم می‌دانست، از فلسفه‌ی نیچه که از ارتفاع هیچ گوری فراتر نمی‌رود یا از مادری که زیر نگاه هیز مردان پستانش را از دهان نوزاد گرسنه‌اش برمی‌دارد. چرا ساکتی مهتاب. با کدام جمله تمامش کنم. کدام‌اش مناسب‌تر است. یکی‌ دو جمله، بیشتر لازم نیست. وقت دارم. یعنی می‌گی بیشتر فکر کنم. خب دردهای ما که یکی دوتا نیست. ولی من خسته شدم مهتاب. از همه‌شون. از ؟ های لعنتی، از مکاتب نخ‌نما، از کج چهر‌های شاگردان مکتب‌خانه کوبیسم،‌ از مادری که تک‌سلولی‌ها زایید، بزرگ‌ شدند، چند سلولی که شدند، چهره‌ی زیبایش را خراشیدند. از باران سیل‌آسای امواج که از سقف خانه متصل بر چشم ما چکه‌چکه می‌کند. از بوق‌های ممتد چراغ‌های چشمک زن یا از ترافیک‌های سنگین به وسعت پهنای اعصاب یک شهر. تشنگی مشترک سیمان و درخت برای رویش یا از تنازع تیاع انسان مه آثار پیروزی‌اش در هر یخچال خانه‌ای پیداست یا از نا‌آگاهی از دنیای بدبختی پیش‌روی جلوترین اسپرماتوزولید یا از محکوم شدن یک جنین بی‌گناه یا از عذرا که پنج بچه پس‌انداخت که چهارتای آن علیل بودند و آخری روی حوض خونه‌شون شناور شد. نه .‌نه مهتاب، دیگه بسه. تو همچنان بی‌تفاوت به تماشا نشستی، دیگه خسته شدم. دیگه نا ندارم. این گودال متعفن جلوام هل بدم. کاغذ را به همان ستون چسباند و قلم را...«بزودی چند باکتر بر مزار یک باکتری می‌گریند. هیچ کس مقصر نیست.»

بازی زمانه

امیرعباس امانی

زمانه با اون بازی می‌کرد. شوت بزن. پاس، پاس بده. اما اون دیگه نمی‌خواست بازی کنه. اصلا نمی‌تونست به بازی ادامه بده. اون از ناحیه‌ قلبش دچار مصدومیت شدیدی شده‌بود.نگاهی به زمانه انداخت و گفت: دست از سرم بردار، چی از جونم می‌خوای، خستمه، بزار پیرهن بازی‌مو دربیارم و پیرهن سفیدم رو بپوشم.پوشید و رفت. اون بازی رو به زمانه باخته بود. زمانه اطرافش رو نگاه کرد و یکی دیگه رو دید و گفت: میای بازی؟

بریده

حوریه رحمانیان

صله اش پوچ خند

یادم نبود بی اذن تو

دوست نینگارم چیزی را

حال بنواز با انگشتانت

این زخمه های پیر را

خسته ای؟ بیاویزم

دروازه نزدیک است.

ابوالحسن حسینی

در این سرای بی‌کسی

کسی به در نمی‌زند

اگر کسی به در زند

به ما ضرر نمی‌زند

چرا که خانه‌های ما

به روی دوست بسته است

آیفون تصویری ما

بدان مدار بسته است

مگر کسی به در زند

که هدیه‌ای بیاورد

جالکسی، کیت‌کات و تویکس

کلوچه‌ای بیاورد

نیاورد برای من

کمپوت گیلاس خراب

ز بس که مانده در کمد

مزه‌ی آن طعم شراب

برای من اگر کسی

بخواهدم بیاورد

کباب کاندید من است

بگو که او بیــــــاورد

یکی کولر اسپیلیت

خنک کند اتاق من

مبلغ نصبش هم بگو

برای من بیــــــاورد

به رسم دیرینه بگو

نیاورد آنــــــاتــــــا

جرسی و سفاری بگو

برای من نیاورد

اگر به در تو می‌زنی

بزن نترس، چرت بود

هر آنچه گفتمش بگو

برای من بیاورد

بیا که در سرای من

کسی به در نمي‌زند

بزن به در اگر کسی

دگر به در نمی‌زند

هفته کتاب 9

فرشته‌ها خودکشی کردند

سید مهدی موسوی

سید مهدی موسوی (متولد ۱۳۵۵ در تهران) از دیدگاه بسیاری از منتقدین، بنیانگزار غزل پست مدرن و جنبش شاعران پیرو پست مدرنیسم در ایران است. مطرح‌ترین کتاب او «فرشته‌ها خودکشی کردند» می‌باشد که به‌صورت زیرزمینی در سال ۱۳۸۱ به چاپ رسیده و نایاب می‌باشد. او هم‌چنین در زمینه‌های نقد، داستان و سینما هم به فعالیت مشغول است و آثار و مقاله هایش در تعدادی از نشریات به چاپ رسیده است.او در سال‌های ۱۳۸۶ و ۱۳۸۷ سردبیری نشریه‌‌ی «همین فردا بود» (نشریه‌ی تخصصی غزل پست مدرن) را به عهده داشت که با استقبال خوبی روبه‌رو شده اما پس از انتخابات لغو مجوز شد.جریان «غزل پست مدرن» و شعرهای او، در بین اساتید ادبیات، طرفداران و مخالفین زیادی دارد. اساتیدی نظیر محمد علی بهمنی از حامیان این جریان و بعضی دیگر مانند علی باباچاهی از مخالفان آن می‌باشند. برگزاری «جشنواره غزل پست مدرن» که با حمایت و نظارت «مهدی موسوی» صورت گرفت در سال ۱۳۸۶ بازتاب‌های مثبت و منفی در رسانه‌های مختلف داشت. بسیاری از آثار برگزیده این جشنواره بعدها به‌صورت زیرزمینی در مجموعه ای تحت عنوان «گریه روی شانه هاي تخم مرغ» منتشر شد. این مجموعه بعدها با تلاش حامد داراب به زبان فرانسه ترجمه شد و همزمان در ایران و چند کشور دیگر به چاپ رسید.از آثار او می‌توان به «پر از ستاره ام اما...»، «فرشته‌ها خودکشی کردند»، «اینها را فقط به خاطر شما چاپ می‌کنم»، «عروض در سه روز»، «پرنده كوچولو؛نه پرنده بود نه كوچولو» و «خطاب به شتر مرغ ها(مجموعه شعر دفاع مقدس)» اشاره کرد.

منبع: ویکی پدیا

الف 485

2010-08-02T18:40:00.002+04:30

حماسه آفرینان جنوب

درویش پورشمسی

که راه عبورم از آن کوچه بود

دلم مایل باغ و آن غنچه بود
بدل آرزو داشتم داشتم ساعتی

روم داخل خانه‌ی دولتی
ز نزدیک بینم که دولت‌سرا

همیشه درش قفل باشد چرا
که روزی بدیدم درش باز بود

ندانسته‌ام فتنه آغاز بود
بدون تعارف خودم سر زدم

نه اذنی گرفته نه‌ام در زدم
شدم غرق زیباییِ آن سکان

ندیده به زیبایی‌اش آن زمان
شدم مات و مبهوتِ در بسته‌اش

کجا صاحب بخت برگشته‌اش
چرا کاخ زیبا درش بسته است

مگر صاحب او کجا رفته‌است
در آن قصر آن روز بود چند نفر

کجایی که هستند، ندارم خبر
بدم غرق دروازه و پنجره

شش‌هفتا تفنگچی زد یکسره
سر و صورت خویش را بسته‌اند

سلاح‌ها به ؟ تیر بستن بسته‌اند
شنیدم صداهای تیر و تفنگ

پریدم به باغچه بدون درنگ

خالی

فاطمه یوسفی

ونگ

ایستاده‌اندروبه روی هم

برزخ

بهشت

جهنم

و سرابی که حال می چرخد

می چرخد

می چرخد و می‌چرخاند

می‌کشاند

پایین که می‌رسم

اسمم یادم می‌رود

اسمم یادشان می‌رود

بی‌پنجره

ای بی‌پنجره

اینجاخودت باش

این‌باردستانت را تکان بده

ناهماهنگ

خالی شو

خالی

گورستان

مریم قاسمی‌زادگان

چیست این سان که می خواند

در نگاه گور

باد؟

گور

پوشش سردی که آهِ باد را

از آن عبوری نیست

ذره ها اینجا

به طرز وهمناکی ناپایدارند

استخوان ها سرد

اشک ها گرم

دیده ها

بارانی و خسته
من در اینجا در پی آرامشی که روزها

از دلم رسته
کاش گوری بود او را

شاید از آن گور برمی خاست

بی نظیر آوای غمناکش

شاید از آن گور برمی داشت دستم

سراسیمه

قبضه ای را - شادمان-

از خاکش

کاش گوری بود او را

تا گذارم در کنارش آب آیینه

همچو آن رنجور مادر را

کز داغ عزیزش

خاک گورستان نهد سینه

گورها ته مانده جای مردگان و نیست نامانند

من تو را ته مانده جایی نیست

جز قلبم
کاش گوری بود او را

هفته کتاب 8

سرزمین‌های هرز

تی.اس.الیوت

منظومه‌ي «سرزمين هرز» نوشته‌ي «تامس استرنز اليوت» شاعر امريکايي، از نام‌دارترين و به‌ترين شعرهاي قرن بيستم است. اين شعر بلند، که آن‌را مرثيه‌اي بر پوچي و نوميدي انسان پس از جنگ بزرگ اول ناميده‌اند، نخستين‌بار در اکتبر ۱۹۲۲ به چاپ رسيد. «سرزمين هرز» خيلي زود به گنجينه‌ي ادبيات کلاسيک انگليسي افزوده شد.اليوت تسلط و احاطه‌ي بي‌نظيري بر شعر کلاسيک و مدرن و نيز شعر يونان و روم و اساطير باستاني دارد. عظمت و اهميت «سرزمين هرز» از همين شناخت نشات گرفته و بدون اين شناخت نيز کامل نمي‌شود، يعني هم‌آن‌طور که اليوت از دانسته‌هاي فراوان‌اش براي سرودن شعري اين چون‌اين سمبوليستي و سرشار از معنا و اشاره بهره گرفته، مخاطب هم بايد به ابزار اليوت مسلح باشد تا بتواند شاه‌کار او را رمزگشايي کند و معناي شعر را از وراي پوسته‌ي ظاهري آن دريابد. اليوت مدام از ديگر شاعران و نويسنده‌گان بزرگ گذشته و معاصر ياد مي‌آورد و در جاي‌جاي شعرش از اساطير کلاسيک نظير فيلومل و تايريسياس استفاده مي‌کند، هم آشکارا و هم در عمق.ارائه‌ي يک تفسير واحد از «سرزمين هرز،» هم‌چون‌آن‌ که از ديگر شاه‌کارها، تقليل ارزش‌هاي متن و ناديده انگاشتن ظرفيت‌هاي فراوان نشانه‌شناسيک و معناشناختي آن است. با اين حال، مي‌توان اين منظومه‌ي بلند را تصويري از جهان پوچ انسان معاصر دانست، جهاني که از هر چه معنويت خالي‌ست و تنها خشونت و تزوير بر آن حکم مي‌راند. سرزمين هرز هم‌اين زمين باير ماست که جز تخم کينه و دشمني و کشت و کشتار نمي‌پرورد. شايد اليوت با ايجاد کنتراست بين ناباروري و باورهاي مسيحيت مي‌خواهد اين ديدگاه را به مخاطب خود القا کند که جهان بي‌معنويت جهاني‌ست سترون که جز فاجعه و پوچي و بطالت دربرندارد، طرفه اين‌که اين شعر در سال‌هاي سخت و پر از خلا پس از جنگ بزرگ اول سروده شده است.چند پاره‌گي شعر و کلاژوار بودن آن را مي‌توان از نگاه فرماليستي به تماشا نشست و آن‌را ستود. درواقع، اليوت با استفاده از اين تمهيد بين فرم و محتواي اثرش هارموني ايجاد کرده است. اثر او جهاني آشفته و تکه‌تکه را مي‌سازد و اين مضمون در فرم اثر نيز نمود يافته است.

الف484

2010-08-02T18:19:00.002+04:30

مواظب ریش آقای چارلز دیکنز باشید

حسن تقی‌زاده

وسط‌های پاییز بود سرم خیلی شلوغ بود. زنگ آپارتمان شماره3 را زدم هنوز پیرزن در را نبسته بود که دو تا از پیچ‌های بخاری را باز کرده بودم. رسید بالای سرم شبکه جلو بخاری باز شده بود. لب باز کرد خواست چیزی بگه که گفتم: مادر خیالتون راحت باشه من به کارم واردم شعله‌ پخش‌کن را تمیز می‌کردم که پیرمرد پرسید جوون اسمت چیه؟ گفتم کار آدم مهمه پدر تا چند دقیقه دیگه بخاری شما مثل روز اولش کار می‌کنه. پیرزن گفت آخه جوون ما که ... اینبار حرفش توسط شوهرش قطع شد که می‌گفت: معین کاریش نداشته باش برو چای دم کن. کارم تموم شد در بخاری را بستم بلند که شدم گفتم: هه هه این‌ها چقدر بی‌ملاحظه‌اند عکس چارلز دیکنز را درست بالای بخاری به فاصله‌ی هشتاد سانتی زده‌اند به دیوار اصلا فکر اینو نکردند که اگر بخاری گْر بگیره تکلیف ریش دیکنز چی میشه که چشمم خورد به تمثال ارنست همینگوی و کمی آن طرف‌تر صورت پف کرده آلفرد هیچکاک و چشم‌های ریز برنارد شاو انگار همگی سرمایی بودند جمع شده بودند کنار بخاری آن طرف اتاق کنار پنجره جلال آل احمد را دیدم با کلاهی که یادآور کلاه مرد‌های کشور‌های اروپای شرقی اواخر قرن نوزدهم بود که صادق هدایت با تعجب به قابش زل زده بود. نگاهی به صورت پر چین وچروک خانم مسن و بعدش صورت درب و داغون پیرمرد انداختم و پیش خودم گفتم نه نه اون هرگز نمی‌تونه جزو هزارتایی باشه نه جزو سه هزارتایی‌ها هم نیست قیافه‌اش شبیه فراش مدرسه‌ای بود که انگار بین سال‌های 59 تا 63 فارغ‌الخدمت شده و هنوز از دولت مستمری می‌گیره مطمئن شدم که او حتی مشتری پنج‌هزارتایی تیراژ کتاب که در کشورمان به ندرت چاپ میشه هم نبود. نمی دونم چرا شیطنتم گل کرد گفتم: حاجی آقا این‌ها عکس قوم و خویش‌های شماست؟ سوالم بی‌جواب ماند به خودم گفتم خوب طبیعیه تعلیل قوه شنوایی در پیی و کهولت اجتناب‌ناپذیره ها ها فهمیدم قاب عکس ها مربوط به مستاجر قبلی بوده که اینجا جا گذاشته. گفتم: پدر جان کار من تموم شد بخاری شما تعمییری نداشت فقط سرویس کردم که میشه سه هزار و پانصد تومان پیرمرد پاکت کاغذی قطوری دست من داد. گفتم: پدر جان این خیلی زیاده پاکت پر از پول نخواستم فقط سه هزار و پانصد تومان میشه. پیرمرد گفت: اگر سرعت ویراستاری‌ ت هم مثل سرویس بخاری باشه عالیه البته به شرط دقت. گفتم: آه ببخشید حالا متوجه شدم اسم من. پیرمرد گفت: اسم شما رامین اضغر‌پوره ما می دونیم آقای معتمدی شما را معرفی کردند و گفتند که بهترین ویراستارید که می‌شناسند و برام خیلی جالبه که چرا بهترین ویراستار بخاری تعمیر می‌کنه؟گفتم: خوب عیالوارم با ویراستاری خرجم درنمی‌آد توی این شهر در هر خونه‌ای یک یا چند تا بخاری است میلیون‌ها بخاری است ولی در هر پنج هزار خونه...؟ آه معذرت می‌خوام من برای کی دارم توضیح می‌دم برای بهترین رمان نویس قربان شما استاد ما هستید مطمئنم بارها عدد حاصل از تقسیم جمعیت کشورمان را با تیراژ چاپ کتاب تجربه کردین. پیرمرد گفت: امیدوار باش پسرم امیدوار همه چیز درست میشه گفتم: من مجددا معذرت می خوام آدرس شما را در لیست تعمیری‌ها نوشته بودم آشنایی با شما باعث افتخار بنده است. خداحافظ مادر خداحافظ جناب در آستانه در بودم که پیرمرد صدام کرد در حالی که به عکس ها اشاره می‌کرد گفت: از اقوام من خداحافظی نمی‌کنی؟ در کمال شرمندگی رو به عکس ها گفتم خداحافظ همگی

تلافی

امیر عباس امانی

عاقبت ظلم تو رو یه روز تلافی می‌کنم

ما به هم نمی‌رسیم اینم اضافی می‌کنم
فکر کنم ببینمت یا اجل تو می‌رسه

یا دل سنگ تو رو غرق شکافی می‌کنم
پاره کردی رشته‌ی عمرمو عیبی نداره

رشته‌ی عمر تو رو مثل کلافی می‌کنم
زندگی دفتریه که آخرش مرگ همه‌س

دفتر مرگ تو رو خودم صحافی می‌کنم
پشت پا زدی به قلب من ولی اینو بدون

عاقبت ظلم تو رو یه روز تلافی می‌‌کنم

سرشت

حوریه رحمانیان

سوراخ قلب

از مادر که زادم بود

آنجا هماغوشند

خونهای تیره،خونهای روشن

می گیرند نفس را

یعقوب فیروزی

آنکس که به چشم خسته نم پاشیده

در دفتر سرنوشت غم پاشیده

بازنده شدیم و خوب می‌دانستیم

شیرازه‌ی تیم ما ز هم پاشیده

صد وصله به لحظه‌های فرتوت زدند

از بس که به دروازه‌ی ما شوت زدند

صد بار خطا نکرده اخراج شدیم

داور که نبود دزدکی سوت زدند

بی‌کینه و مهربان تو هستی اپلم

تاپ همه دوستان تو هستی اپلم

ای دوست ز بس که گل زدی بر سر ما

آقای گل جهان تو هستی اپلم

هفته کتاب 7

سفرنامه‌ی ناصر خسرو

ناصر خسرو قبادیانی بلخی

سفرنامه‌‌یٔ ناصرخسرو کتابی است منسوب به ناصرخسرو قبادیانی بلخی است و گزارشی از یک سفر هفت‌ساله است. این سفر از مرو آغاز شد و با بازگشت به بلخ پایان پذیرفت.نثر ناصرخسرو اگر از حق نگذریم زیباست و نمود آن را در سفرنامه اش می توان دید . کتابی که در آن رنج هفت سال سفر را با دنیایی از آگاهی های تاریخی می توان در آن دید.سفرنامه کتابی است که ناصر خسرو در آن به زبانی شیوا به بیان شهر ها و روستاهایی می پردازد که در مسیر سفرش آنها را دیده و از مردمی حرف میزند که آنها را با تمام وجود لمس نموده . او در سفرنامه آثاری را که ما اکنون به نام آثار باستانی می شناسیم با دقت هر چه تمامتر توصیف نموده است . اگر چه بسیار جایها که او از آنها نام برده است ممکن است اکنون وجود خارجی نداشته باشد . در سفرنامه ناصر خسرو همانطور که وی در مسیر سفرش با اندیشمندان و نویسندگان و شاعران دیدار می کند ما نیز دیدار می کنیم . شعر او شعری است تعلیمی و اعتقادی و برخوردار از پشتوانه عمیق معنایی و از این رو می‏توان او را نقطه مقابل شاعران دربار غزنویان و سلجوقی دانست، البته دیوان او از مدح خالی نیست، ولی این ستایش‏ها که در حق خلیفه فاطمی می‏باشد خود نوعی مبارزه است آن هم در محیط خطر خیز خراسان.نباید از نظر دور داشت که این گرایش شدید محتوای شعر ناصرخسرو را از بعضی بدایع هنری و ظرایف شعری دور نگه داشته و به بعضی از قصاید او یک رنگ خشک تعلیمی زده است. زبان او نسبت به دیگران کهن‏تر حس می‏شود و شباهتی به زبان دوره سامانی دارد. ناصر اگر چه در تصویرگری شاعری تواناست اما سنگینی محتوای شعرش مجالی برای خودنمایی این خلاقیت‏های او نداده است و در جاهایی که این سنگینی کمتر است و شاعر بیشتر قصد توصیف دارد تا تعلیم، توانایی او سخت آشکار می‏شود و به ویژه در محور عمودی خیال و ساختمان شعر از دیگران توانمندتر ظاهر شده است. شعر او زیبایی شناسی خاص خود را دارد ممکن است در چشم ادبای محفلی که در هر شعری در پی صنایع بدیعی و سلامت کلام هستند موقعیت چندانی به دست نیاورد ولی برای آنان که بیشتر در پی غرایب می‏گردند پر است از چیزهایی که در شعر دیگران نمی‏توان یافت.

الف 483

2010-08-02T17:57:00.003+04:30

جغد عاشق

حسن تقی‌زاده

جغد پرواز کنان از لا‌به‌لای درختان نزدیک برکه شاخه‌ای را انتخاب کرد و بر آن فرو نشست. کمی جابه‌جا شد. سرش را به راست گرداند و به سرعت برگردانید. مکثی کرد. به چپ سر گردانید و با نگاه نافذش برکه زیبا را دید زد و کمی بعد به منظره‌ی روبه‌رویش خیره شد. وزغ که روی برگ پهنی نشسته‌بود شاهد ماجرا بود. آوازی کوتاه سر داد. جغد اعتنایی نکرد. لاک‌پشت پیر کنار برکه سر از لاک بیرون کشید و به اطراف نگاه کرد. وزغ با جستی در آب برکه شیرجه رفت و از آن طرف برکه، نزدیک لاک‌پشت، سر از آب بیرون آورد و به لاک‌پشت گفت: «باز این سرو کله‌اش پیدا شد.» لاک‌پشت جوابی نداد. وزغ نگاهی به جغد انداخت و یک دور کامل رودخانه را با ظرافت و مهارت تمام شنا کرد و نزدیکی لاک‌پشت از برکه بیرون آمد. با دو جست کوتاه به یک‌قدمی لاک‌پشت رسید و گفت: «واقعا اون چشه؟ اگه اینجا رو دوست داره چرا با ماها حرف نمی‌زنه؟ چرا همه‌اش تو خودشه؟» لاک پشت ساکت نگاهی به وزغ انداخت. وزغ ادامه داد: «رفتار عجیبی داره. به سنجاقک گفته‌بود که بعد از مرگ آخرین شقایق وحشی دشت، ترک دیار کرده. گفته که به دنبال نیمه‌ی گمشده‌اش می‌گرده. گفته که عاشقه.» لاک پشت همچنان ساکت بود. وزغ ادامه داد: «تصورش را بکن یک جغد عاشق می‌شه. هه‌هه. جغدی که باید توی خرابه‌ها باشه. جغدی که با شومی و بدبختی و ناکامی مأنوسه، چطور می‌تونه یه عاشق باشه؟ تو باور می‌کنی؟ تو باور می‌کنی؟ نه واقعاً باور می‌کنی که یه جغد عاشق بشه؟»لاک‌پشت لبخندی زد و گفت: «شاید وقتی که زن پدربزرگ پدرت با یه قورباغه‌ی جوان از اینجا فرار کردند و اون دست به خودکشی زد، باور می‌کنم اون عاشق زنش بود. من باور می‌کنم، باور می‌کنم که یه جغد هم مي‌تونه عاشق باشه.

وجود

حوریه رحمانیان

صبح‌ها نازل می‌شود بر من

آیه‌های گداخته

میسوزاند آتش فسونگر

لب‌های مهر زده را

قبله‌ی گمشده چاره نیست

هدیه‌ی پایانی سرگشتگی است

و آغوش یک بت

که به سکون بینجامد آغوش خواب

خواب کاسه‌ی الهام

رویای ناتمام توست که انگشتان روشنت

آن را می‌نوشاند

به من

خداوند خاکسترنشین!

حرف‌های عاشقانه

زهره فتحی

دنیای خوب فقط این نیست

که آدم بخشنده و مهربون باشه

می‌خوام ازت یه سوالی بپرسم

جوابمو می‌دی؟

آره می‌دم سوالتو بپرس

اگه نتونی جوابمو بدی چی؟

می‌دم سوالتو بپرس

می‌گم:

آدم به غیر از بخشنده و مهربون

باید چی‌ باشه؟

فقط دو دقیقه فرصت داری

دو دقیقه فکر می‌کنه و

جوابمو می‌ده:نمی‌دونم

می‌گم، می‌خوای خودم جواب سوالمو بگم؟

می‌گه آره بگو

می‌گم: آدم به غیر از بخشنده و مهربون

باید عاشق باشه

خوش به حالم

حبیبه بخشی

خوش به حالم

که متولد ماه بهمنی

شعرهایم در بهمن

سرازیر

می‌شود

در بهمن

سرازیر

می‌شود

بهمن

سرازیر

می‌شود

یادت نرود

اسفند دود کنی!

هفته کتاب 6

تلخون

صمد بهرنگی

قصه تلخون برداشتی است از یک افسانه محلی آذربایجانی است که صمد بهرنگی نویسنده‌ی چپ‌گرای آذربایجانی آن را نوشته است. او این قصه را نخست به زبان آذری نوشت و سپس متن فارسی آن را در سال ۱۳۴۲ در کتاب هفته احمد شاملو به چاپ رساند. این نوشته سپس به همراه چند قصه دیگر، در مجموعه تلخون و چند قصه دیگر تجدید چاپ شد. صمد بهرنگی افزون بر آموزگاری، پژوهش و نوشتن مقاله در زمینه هنر و ادبیات زبان آذری، وضعیت روستاهای آذربایجان و نقد کتاب، برای کودکان داستان های بسیاری نوشت. صمد بهرنگی در سال ۱۳۴۷ در رودخانه ارس غرق شد.نباید که داستان های صمد را داستان کودکانی ساده و صمیمی تصورش کنیم، چه آنکه تلخون همه ی اینها هست هم ساده، هم صمیمی و هم داستان؛ شاید بیان دیگری از یک افسانه؛ افسانه ای که بود، سینه به سینه بود، مکتوب نشده بود و حال صمد، صمد بهرنگی آنرا با زبان و ادبیات خود و در قالب داستان کودک مکتوبش می کند و گاها دیدگاهش را نیزبه ظرافت و رندی خاصی وارد افسانه می کند.فضای کلی داستان شاید چیز بیشتری از همان شعر ابتدای اخوان ثالث نباشد صمد دلش گرفته است هر داستان هر روایت هر سازی برایش بد آهنگ است سستی و رخوت و انفعال و بی تفاوتی جامعه که در قالب خواهران تلخون آمده اند عذابش می دهد پی بهانه‌ای است که ره توشه‌ای بردارد بهانه فرقی نمی‌کند افسانه ابزارش را فراهم می کند اصلا خوبی افسانه ها همین جا هاست که هر نا ممکنی را ممکن می سازد.تاجر هفت دختر دارد ماه سلطان، فرنگ، ملوک، بیگم، نمی دانم این افسانه است که شیطنت می کند یا صمد! اما ردیف شدن این اسامی پشت سر هم در قالب داستان و نقش هایی که هر یک در داستان به عهده می گیرند پیام خاصی دارد و تلخون که اسم دست ساز صمد است، ترکیبی از تلخی و خون، حداقل من می خواهم اینگونه برداشت کنم، من دنبال دغدغه‌های بهرنگی می گردم و از هر المان و کلمه‌ای سندی می‌سازم.

الف482

2010-08-02T16:51:00.005+04:30

سیاه مشق: عرضه

مسعود غفوری

دو زن از پله‌های ساختمان پایین آمدند و لب خیابان ایستادند. یک مادر و یک دختر. دختر چیزی تعریف می‌کرد و مادر داشت می‌خندید. دختر که نگاه‌اش در خیابان می‌دوید، ناگهان چشم‌هایش را گشاد کرد و با عجله چیزی به مادر گفت. هر دو رو به طرف پیاده‌رو برگشتند و چادرهایشان را روی سرشان تنظیم کردند. جوانی با موتور کنارشان ایستاد، و وقتی آن دو به طرف‌اش برگشتند، مادر صورت‌اش را تا بالای بینی پوشانده بود و دختر دامن چادرش را روی کفش پاشنه‌دارش رها کرده بود و روسری‌اش را تا بالای ابروهایش پایین کشیده بود. چند کلمه‌ای با موتوری صحبت کردند و بعد، اول مادر و بعد دختر سوار موتور شدند. یک تاکسی تلفنی کنارشان ترمز کرد، ولی هیچ‌کدام به آن توجهی نکردند

سیاه مش: زخم

مسعود غفوری

کرکره را تا نیمه کشیده بود پایین که پیرمردی از آن طرف خیابان داد زد: «نبند جوون». نگاهی به ساعت‌اش انداخت، و کرکره را کامل پایین کشید. داشت قفل‌ها را می‌زد که پیرمرد رسید بالای سرش و گفت: «مگه نمی‌گم نبند. یه دیقه یه پاکت سیگار و یه آبمیوه بده من بعد برو.» جوان انگار که صدای او را نشنود قفل‌ها را بست. پیرمرد شاکی شد که: «دِ مگه کَری؟ یه دیقه بیشتر طول نمی‌کشه.» جوان کلیدها را توی جیب کاپشن‌اش گذاشت. پیرمرد داد زد: «می‌گم کار من واجبه. یعنی حتما باید …» و لگد محکمی به قفل زد. صندل پوشیده بود و خون از شست پایش روان شد. «بیا. حالا خوبه. حالا میای یه چسب زخم بهم بدی یا نه؟» جوان برگشت. قفل‌ها را باز کرد و کرکره را تا نیمه بالا کشید و کلیدهای برق را زد. پیرمرد پرید توی مغازه و یک‌راست رفت طرف یخچال آب‌میوه‌اش را برداشت. آمد کنار پیشخوان و گفت: «یه پاکت پاین و دو تا چسب زخم هم بده.» جوان پاکت پاین را گذاشت روی میز.- هزار و پونصد.- پس چسب زخم چی؟- ندارم.

درویش پورشمسی

1. مَدِغمخور

مَدِ غمخور و این هم دار فانی

هدر شد زین مصائب‌ها جوانی

خدایا کی می‌آید صاحب امر

شود شیرین دوباره زندگانی
2. میسر کن

نصیبم کی شود دیدار دلبر

ملاقاتی شود با ماه و اختر

خداوندا میسر کن لقایش

ز دوری تاب از قلبم شده در
3. مزین کن

تو که ما را به هر سو می‌دوانی

بنه بر چادر خود یک نشانی

مزین کن به شبرنگ چادر خود

که مجنون منزل لیلی بدانی
4. سرو خرامان

دلم نزد تو ای ول گو کجایی

بدل وعده دهی پس کی می‌آیی

بیا شادم نما سرو خرامان

نگر درویش و ایام جدایی
5. مرغ دل

ندیده دلبر و مرغ افسرد

گل عشق دلم بیچاره پژمرد

شبی که آمدی باران می‌آمد

ز حولت رود کارونی مرا برد
6. دیدار دلدار

به شوقش می‌روم دیدار دلدار

زیارتگاه دل آن قامت یار

نشینم در برش آسوده خاطر

چو بلبل نغمه‌خوان گردم به گلزار

گریه‌ام می‌آید

مصطفی کارگر

گریه ام می آید از دست دل و بار گناه

خسته از بی حالی ام از فرط تکرار گناه
ای خدای مهربان! با لطف دستم را بگیر

بر زمین افتاده ام از درد بسیار گناه
فرق امروز من و سال گذشته ای خدا

نیست در چیزی به جز اندوه و مقدار گناه
روز و شب راهم جدا از راه خوبان می شود

می روم جایی که دارد سوز غمبار گناه
من کی از انبوه درد و غصه راحت می شوم

مُردَم از بس که شدم پیوسته بیمار گناه
کاش می شد رد شوم از مرز هرچه خستگی

تا نفس تازه کنم از زیر آوار گناه
خلوت این روسیه بوی خجالت می دهد

بس که بودی در کنار بنده ستار گناه
من نکردم بندگی بر درگه غفران تو

تو خدایی کن خدای خوب و غفار گناه

هفته کتاب 5

کلیله و دمنه

ابوالمعالی نصرالله منشی

کَلیله و دِمنه کتابی‌است از اصل هندی که در دوران ساسانی به فارسی میانه ترجمه شد. کلیله و دمنه کتابی پندآمیز است که در آن حکایتهای گوناگون (بیشتر از زبان حیوانات) نقل شده‌است. نام آن از نام دو شغال با نامهای کلیله و دمنه گرفته شده‌است. بخش بزرگی از کتاب اختصاص به داستان این دو شغال دارد.مجتبی مینوی درباره این کتاب می گوید: كتاب كليله و دمنه از جمله آن مجموعه هاي دانش و حكمت است كه مردمان خردمند قديم گردآوردند و «بهرگونه زبان» نوشتند و از براي فرزندان خويش به ميراث گذاشتند و در اعصار و قرون متمادي گرامي ميداشتند، ميخواندند و از آن حكمت عملي و آداب زندگي و زبان مي آموختند.نسخه فارسی کتاب کلیله و دمنه توسط ابوالمعالی در سال 1147 برای بهرام شاه غزنوی تدوین شد. اصل افسانه های پندآمیز کلیله و دمنه مربوط به نسخه سانسکریت بید پای است. پس از اسلام ابن مقفع آن را به عربی ترجمه کرد ترجمهٔ ابن مقفع بسیار مقبول افتاد و مظهری از فصاحت در زبان عربی تلقی شد. ترجمهٔ‌عربی ابن مقفع پایهٔ ترجمه‌های دیگر قرار گرفت و کتاب از عربی به فارسی، یونانی ، ترکی ، اسپانیایی ، روسی ، آلمانی ترجمه شد.در قرن ششم هجری نصرالله منشی آن را به زبان فارسی ترجمه کرد. این ترجمه ترجمه‌ای آزاد است و نصرالله هرجا لازم دانسته‌است ابیات و امثال بسیار از خود و دیگران آورده‌است. ترجمهٔ نصرالله منشی همان ترجمه‌ای است که از آن به عنوان کلیله و دمنه در زبان فارسی یاد می‌شود. گاه نیز آن را کلیله و دمنهٔ بهرامشاهی خوانند. حضور تعداد زیادی از حیوانات در میان قهرمانان این کتاب به مصور سازان آن در آتلیه های درباری و شاهزاده ایی ایران امکان خلق ترکیب بندی های متفاوتی را فراهم می آورد. 32 تصویر مختلف نسخه غزنوی کلیله و دمنه را مزین کرده اند. دو صحنه در صفحات آغازین کتاب نیز سرگرمی های شاهزادگان را به نمایش می گذارد. این نسخه خطی یکی از شاهکارهای هنر مظفریان در ایران است که امروزه در کتابخانه ملی فرانسه در پاریس در بخش نسخه های خطی فارسی به شماره 377 نگهداری می شود. هیچ نشانی از هنرمند این مینیاتورها بر جای نمانده است.

الف 481

2010-08-02T16:14:00.005+04:30

ذره بین

سهیلا جمالی

در یک ظهر گرم تابستانی خیابان‌های شهر را طی می‌کردم. ماشین‌ها همه در پارکینگ‌های گرم و نرمشان خوابیده بودند و بیشتر آدم‌ها زیر کولر سانترال چرت می‌زدند، باد شاخه درختان را به هم نزدیک می‌کرد و آن‌ها هم از فرصت بدست آمده استفاده کرده و در گوش هم پچ‌پچ می‌کردند و زیر زیرکی به من می‌خندیدند. فقط خورشید بود که بیدار و سرزنده آفتاب روی صورت شهر می‌پاشید، و من همچنان خیابان‌ها را متر می‌کردم، 1پا، 2پا، 3پا و الاآخر. از بس این پا و آن پا کرده بودم زبانم خشک شده‌بود حالا در این خیابان که حتی گنجشکانش هم از فرط گرما و بی آبی له‌له می‌زندند باید آب از کجا می‌آوردم؟
به راهم ادامه دادم اما این بار به جای اینکه خیابان‌ها را متر کنم چشمانم رو باز کردم و به ریزترین چیزها و اتفاقاتی که در پیاده‌رو و جدول‌ها می‌افتاد توجه کردم. سنگ فرشهای مربع شکل را لی‌لی کنان، زیگزاکی و پاورچین پاورچین طی می‌کردم چشمم به مورچه‌هایی اقتاد که دور تکه‌ای بیسکویت نیم چاشت جمع شده بودند و ذره‌ذره جدا می‌کردند و به لانه می‌بردند و سریع برمی‌گشتند و دست به کار می‌شدند نه بر سر سهم خود و دیگری دعوا می‌کردند نه بر سر هم داد می‌زند، هر کدام سرشان در کار خودشان بود. با خودم گفتم من و آن آدم‌هایی که زیر کولر سانترال چرت می‌زنن را باش، مثلا برای ما امسال را سال کار مضاعف، همت مضاعف گذاشته‌اند. می‌گفتند مورچه‌ها صدایشان از ما آدما بلندتر است انگار گوششان هم شنواتر است، خودم را خم کردم و آرام بهشان گفتم شما از ما آدم‌ها هم آدم ترید باور کنید.
نگاهم به جدول کنار پیاده رو افتاد اولش تشنگی‌ام را یادم انداخت اما بعد از این یادآوری حالم بهم خورد. آب گندیده‌ای که از پوست پرتقال و قوطی رانی گرفته تا پاکت چی‌توز در آن زیر آبی می‌رفتند و پفک لینا و کیک کامی بود که در آن له شده و از ریخت افتاده‌بود، این چشم هم نمی‌داند کجا بچرخد و کی زوم کند به چیزی.
در راه سطل آشغال بزرگی دیدم که آشغال‌های سیاه چند ساله به بدنه‌اش چسبیده بود و بوی تعفن از سر و کله‌اش بالا می‌رفت و گربه‌های سیاه و سفید و ما بقی رنگ‌ها که در آن شیرجه می‌رفتند، نمی‌دانم به خیالشان در استخر توپ ما آدم‌ها می‌پریدند یا خواب‌های شیرین خودشان تعبیر شده‌بود و یک جعبه پر از غذا‌های گندیده یافته‌بودند، حالا اینهایش زیاد مهم نبود مهم این بود که این‌ها هم در آن ظهر گرم تابستانی در تدارک نهار و شامشان بودند.
دیگر از تشنگی و گرما نفسم به شماره افتاده بود و از سر و صورتم عرق می‌بارید، آب دهانم که قورت می‌دادم سوزشش را در گلو احساس می‌کردم و آن‌قدر تشنگی به من فشار می‌آورد که سراب می‌دیدم اما چون می‌دانستم خیالی واهی بیش نیست جو گیر نمی‌شدم و به دنبالش نمی‌دویدم، بلکه آرام آرام راه خود را گرفتم و رفتم تا اینکه بقاله‌ای کوچک را دیدم که درش باز است از آنجایی که بقاله‌ها هم دیگر باکلاس شدند سر درش نوشته بود "هایپر مارکت سناتور" گفتم بی خیال هایپر کارت و سوپر کارت و بقاله یا هر چیز دیگری که اسمش را گذاشته‌اند چه طور در این روز خلوت این به اصطلاح هایپرمارکت باز است جای تعجب دارد درست که نگاه کردم دیدم مرد مسنی کت و شلوار پوشیده، کراوات زده، عینک دودی گذاشته، سیگار برگ هملت دود می کند و زیر لب آواز هتل کالیفرنیا را می‌خواند. رفتم جلو خواستم یک آب معدنی خنک سپیدان سفارش دهم اما گفتم در این روز تابستانی بستنی دایتی بیشتر می‌چسبد مخصوصا روبروی این مستر حال می‌دهد برای لیس زدن بستنی و چاله کندن با چوبش.

عشق
حسن تقی‌زاده
- می‌دونی‌ عزیزم، عشق یه چیزی شبیه برخورد بال‌های پروانه و شکستن بوی نامرئی گل‌های بهاریست
- اه. بس کن
- عشق یعنی آمیزش تاریکی شب با بوی دل‌انگیز گل شب‌بو
- خفه شو
- عشق سایه‌ی صدای برخورد یک قطره آب روی گلبرگ یک گل شقایقه
- خفه شو
- عشق سنگینی یک نگاه روی تن بلورین و زیبای یک شاخه گل سپیده
- خفه شو
- عزیزم، عشق من یه عشق پاک، یه عشق حقیقی، واقعی‌تر از دعای مادریست که فرزند کوچکش گم شده
- خفه شو
- عشق یعنی خواستن ِ...
- خفه شو... الو...الو کدوم گوری هستی کیوان؟ مگه نگفتم برو داروخونه قرص‌های مادربزرگ‌ات رو بگیر بیار؟ زود باش سرم‌ رو خورد...
***
- کیوان بیا بریم بچه‌ها خیلی وقته منتظرند
- باشه ولی اول باید برم داروخونه قرص‌های بابابزرگم‌ رو بگیرم. بیچاره از وقتی مادربزرگم مرد...

اناری و قناری

یعقوب فیروزی
میخانه را آباد کن آوار کن هر خانه را
هر شب بیا با یاد ما لبریز کن پیمانه را

دیوانه‌وار از ما بخواه هر جام را صد مرتبه
از جام ما سرمست شو هشیار کن دیوانه را

یک دل به ما بسپار و تا صبح ابد با ما بمان
اغیار را کنجی بنه بیگانه شو بیگانه را

یک شب بیا در خلوتم با من بمان ای ماه‌من
روشن کن از زیبایی‌ات تاریکی کاشانه را

آغوش ما را گر شبی قابل بدانی تا سحر
من می‌نویسم صد ورق افسانه در افسانه را

صد شوق کن با نام ما کامی بگیر از کام ما
سوزنده کن اندام ما یک مستی جانانه را

زهرا ناصری

در انتظار روی تو نشسته‌ام تو پروانه به روی گل
به آسمان چشم دوخته‌ام تو پروانه به روی گل
به امید نسیم سحر گشته‌ام در انتظار تو
به غیبت کبری تو نادیده‌ام چو پروانه به روی گل

هفته کتاب 4

(هیچ) و (واو)

جلیل صفر بیگی

جلیل صفربیگی شاعر معاصر متولد سوم بهمن سال ۱۳۵۲ در روستای چالسرا در استان ایلام است. وی دانش‌آموخته و دارای مدرک کارشناسی ریاضی است. وی هم‌اکنون معلم و به تدریس ریاضی اشتغال دارد.
اشعار وی غالبا در قالب‌های رباعی و شعر سپید است. از او ۱۳ کتاب به چاپ رسیده که شامل ۹ مجموعه شعر، یک ترجمه، و سه گردآوری است.
صفربيگي در برخي رباعي‌هايش ساختار و چارچوب سنتي رباعي را كاملا درهم ريخته است. در کتاب «کم‌کم کلمه می‌شوم» صفربیگی به رباعي‌هايي برمي‌خوريم كه ديگر تعريف رباعي و خصوصياتي كه در كتب قديم براي آن برشمرده‌اند، در مورد آنها صدق نمي‌كند. از آثار او می‌توان به «کم‌کم کلمه می‌شوم»،‌ «انجیل به روایت جلیل»، «هیچ»، «و»، «واران»، «اونویسی»و «عاشقانه‌های یک زنبور کارگر» اشاره کرد.

الف480

2010-08-02T13:10:00.002+04:30

گربه سیاهه

ابوالحسن حسینی

گربه‌ی همسایه مرغ می‌دزدید. دیروز کشتمش. فکر نمی‌کردم کار او باشد. همیشه فقط دزدکی دید می‌زد. هیچ وقت جرأتش را نداشت. ولی وقتی فهمیدم کار اوست، کشتمش. مش‌غلام، بابای دختر همسایه هم از دستش کلافه شده بود. بی‌بی‌جان همیشه می‌گفت کاری به کار حیوانات ده نداشته باشم. اما این گربه مرغ می‌دزدید. برای همین کشتمش. چند وقتی می‌شد که مرغ‌ها گم می‌شدند. هیچ وقت فکر نمی‌کردم کار او باشد. جثه‌ای نداشت. گربه‌ای سیاه و لاغر مردنی که وسط پیشانی‌اش لکه‌ی سفیدی داشت. ولی چند وقتی بود که مرغ می‌دزدید و می‌خواستم از او انتقام بگیرم. بی‌بی‌جان می‌گفت کاری به کارش نداشته‌باشم. اما آقا جان می‌گفت مرغ‌ها سرمایه ما هستند. مثل گاو‌ و‌ گوسفندها. حتی مثل قناری‌های آقاجان که خیلی قیمتی بودند و خان‌آقا می‌گفت حتی می‌شود روز مبادا آن‌ها را برد شهر، فروخت. یک روز حتی خودم دیدم که به قناری‌ها زل زده‌بود و دندان ریزش را بهشان نشان می‌داد. آقاجان خیلی آن‌ها را دوست داشت. نباید می‌گذاشتم دستش به قناری‌های آقاجان برسد. شاید بیشتر برای همین کشتمش. با تیر‌و‌کمان سنگی‌‌ام. آقاجان می‌گفت نظیر تیرکمانم را توی ده ندیده‌است. چوبش را از درخت سرو پشت خانه‌ی سیدعلی کنده بودم. آن‌روز سیدعلی همش می‌گفت: «گناه دارد. شاخه‌ها را نشکن.» ولی کاری به مارم نداشت. شاخه‌ی خوبی بود. چشم عماد هم دنبال همان شاخه بود. یک شاخه‌ی 7 ی شکل اصل. شانس آوردم آن روز عماد با پدرش رفته‌بود شهر. کش تیرو‌کمان هم از تیوپ موتور سیدعلی ساخته‌بودم. آدم خوبی بود. کارش بردن شیر و ماست و کره به شهر بود. بیچاره بچه نداشتند. آن‌روز لاستیک گاری‌اش پنچر شده‌بود. کمک‌اش کردم تا ظرف‌های شیر را از پشت گاری جمع کند تا شیرها ریخته نشود. عوضش تیوپش را به من داد. از آن چرم‌های ناب بود. همونز هم پاره نشده. سنگ‌اندازش هم از کفش آقاجان ساخته‌بودم. چرم خالص بود. یک سنگ گرد و صاف قشنگ وسطش جا می‌گرفت. هر چیزی را که می‌کشتم خونش را به کف سنگ‌انداز می‌کشیدم تا به همه نشان دهم چقدر شکار زده‌ام. اما نگذاشتم تیروکمانم با خون گربه سیاهه کثیف شود. درست هدف گرفتم وسط پیشانی‌اش. آن‌جا که سفید بود. نفهمید از کجا خورد. مرغ‌های ده همه برایم کف زدند. قناری‌های آقاجان هم برایم سوت زدند. حتی دیدم جوجه گل‌باقالی خانم پشتک زد. فکر کنم جوجه‌اش خروس شود. گیج شد افتاد. فکر کردم مرده. ولی یکهو بلند شد و رفت سمت دیوار خرابه‌ی کبلایی قاسم. از پسرش متنفرم. کله‌ی محسن خیلی باد دارد. یکبار هنگام دید زدن خواهرش مچم را گرفت. دعوا کردیم. زدمش. نرگس ناراحت شد. من هم خیلی ناراحت شدم. گربه سیاهه رفت پشت دیوار. دمش پیدا بود. رسیدم پشت دیوار. کش تیرکمان را محکم کشیدم تا نگذارم در برود. دیدم مرده. تمام کرده‌بود. کنارش دوتا بچه گربه ناله می‌کردند.
روح غزل

مصطفی کارگر

تا کی سکوت؟ روح غزل‌های چون منی

حرفی ترانه‌ای نفسی یا که شیونی
جان می‌کنم که از لب تو واژه‌ای چکد

در شعر بدقواره و بدفرم و مردنی
از لحظه‌های زندگی‌ام شعر می‌وزد

با لطف چشم‌های تو ـ گل‌های چیدنی ـ
هیچ احتیاج نیست کسی آشنا شود

دائم برای رهگذران گل می‌افکنی
ما تشنه‌ایم جرعه‌ای آتش حواله کن

حالا که درد توی فضا می‌پراکنی
شاید کسی سکوت لبت را بلد شود

این راز سر به مهر جهان را به روشنی
اما به شرط تجربه‌ی یک فضای شاد

با رقص تن تتن تتتن تن تتن تنی
در من نسیم هلهله‌ای تازه می‌وزد

مثل شکوه و بغض غزل‌های بهمنی
اما تو

حبیبه بخشی
بی‌تفاوت از کنار واژه‌ها بگذر

مواظب باش

شاعر نشوی

شاعرها گول می‌خورند

بین این چهار دیواری

تنها هم که باشی

حرفی نزن

دیوارها گوش دارند

راستی

دیشب

شعر

خوابم را دزدید

و دلم را

ببین!

بدجور گول خوردم

اما تو

مواظب باش
سفر

زهره فتحی

می‌گم:

این آدما چرا دارن سفر می‌کنن؟

می‌گه:

چون اونا عاشقن

می‌گم:

مگه کسی که عاشق نباشه نمی‌تونه سفر کنه؟

جوابمو می‌ده:

می‌تونه

اما هیچ معنی نداره

هفته کتاب 3

شعر های اوکتاویو پاز

اکتاویو پاز به عنوان برجسته‌ترین نویسنده و منتقد مکزیک شهرت دارد. او بیش از 25 کتاب شعر و داستان دارد. او شاعر، مقاله نویس، نمایشنامه‌نویس، فیلسوف اجتماعی و منتقد بود، همچنین به عنوان یک سیاستمدار مکزیکی در فرانسه و ژاپن و به عنوان سفیر درهندوستان خدمت کرده است. از آثار او می‌توان به ماه وحشی، عقاب یا خورشید، هزار توی تنهایی، جریان متناوب، کمان و بربط، سنگ آفتاب، میمون دستور شناس، نقشی از سایه‌ها، گزیده اشعار، درختی در درون و مجموعه اشعار نام برد. پاز در سال ۱۹۹۸ بر اثر بیماری سرطان درگذشت.
در سال ۱۹۸۰ دانشگاه هاروارد به او دکترای افتخاری اهدا کرد و در سال ۱۹۸۱ مهم‌ترین جایزه ادبی اسپانیا یعنی جایزه سروانتس نصیب او شد. سرانجام در سال ۱۹۹۰ آکادمی ادبیات سوئد، جایزه نوبل ادبیات را به اوکتاویو پاز شاعر سرشناس مکزیکی به پاس نیم قرن تلاش در زمینه شعر و ادبیات مکزیک اهدا کرد.
پاز معتقد است که عشق و زبان می‌توانند ابزاری را برای کسب یگانگی و یک پارچگی در انسان پدید آورند. شعرهای او به منزله دریچه قلب انسانی است پاک و بی آلایش که بر روی انسانیت و قلمروهای نا شناخته هستی گشوده می‌شود، از این رو می‌توان پاز را شاعر عشق و دوستی نامید. به نظر پاز آزادی بدون برابری و برابری بدون آزادی محقق نمی‌شود و از راه عشق و دوستی می‌توان به هر دوی آنها دست یافت. پرسش پاز از خود و دیگران این است که «آیا بهتر نیست که زندگی را به صورت شعر درآوریم تا از زندگی شعر بسازیم؟ آیا شاعر نمی‌تواند به جای آفریدن شعر، خلق لحظه‌های شاعرانه زندگی را هدف اصلی خود قرار دهد؟» مقاله‌های پاز با نثر شاعرانه شان هنر، ادبیات، فرهنگ، زبان و ایدئولوژی را با هجوهای هوشمندانه و مکاشفه‌های متفکرانه تجزیه و تحلیل می‌کند. کارلوس فوئنتس معتقد است: «ادبیات در آثار پاز به صورت لفظ مترادفی برای تمدن درآمده؛ این دو کلمه، شبکه‌ای از وسایل ارتباطی است و تنها جامعیت ارتباط می‌تواند چهره آدمی را بر ما آشکار کند...»

الف479

2010-08-02T12:32:00.000+04:30

سایه

حسن تقی زاده

- سلام. خوبی؟ اینجا چیکار می‌کنی؟

- سلام. شما رو به جا نمی‌آرم

- مگه تو سایه‌ی پری خانوم نیستی؟ نمی‌شناسی؟ من سایه‌ی زری خانومم.

- سلام عزیزم. چقدر دلم برات تنگ شده. تو خوبی عزیزم؟ می‌دونی از کی تا حالا همدیگرو ندیدیم؟

- آره خوب یادمه. از روزی که زری خانم و پری خانم توی مهمونی دعوا کردند. خوبه که ما سایه‌ها اهل دعوا نیستیم.

- آره یادم اومد. ولی تقصیر صاحب تو بود، بد جوری به صاحب من توهین کرد بهش گفت خیکی.

- ولی اول صاحب تو شروع کرد. یادت نیست چطوری جلو خانوما زد توی ذوقش و از طرز لباس پوشیدنش ایراد گرفت و کنفش کرد؟

- حالا همچین بی‌حساب هم نگفت. صاحب‌ات سلیقه نداره.

- هه. تا حالا یه هیکل صاحب‌ات نگاه کردی که هیچ لباسی به تن‌اش جور نمی‌شه؟ هیکل اون روی اندام تو هم تاثیر گذاشته. خوب یکم خودتون رو لاغر کنید.

- هه. انگار خودتو ندیدی توی آینه اسکلت خانوم. می‌دونی بچه‌ها اب دیدن تو زهره ترک می‌شن.

- هه. انگار هیکل خودتو ندیدی توی آینه، عین سایه‌ی دایناسور پهن شدی روی زمین.

- مواظب حرف زدنت باش. اخلاق داشته باش خانم خانما.

- اون روی سگم رو بالا نیار بد می‌بینی‌ها...

- مثلا چیکار می‌کنی؟

***ابر استراتوس: خواهر کومولوسی خانم پایین رو نگاه کن دوتا سایه افتادن به جون هم. یه زحمت بکش برو جلو خورشید.کومولوس خانم: واه. مگه می‌دونی من باردارم، پس فردا می‌خوام وضع حمل کنم.استراتوس: اه. مگه شکم اولته؟ صد مرتبه بترون زاییدی.کومولوس: نه عزیزم این دفعه برف می‌زام.استراتوس: از کجا می‌دونی؟کومولوس:‌ سونوگرافی کردم. حالا چرا خودت نمی‌ری؟استراتوس: تا من خودمو جمع‌و‌جور کنم اونا همدیگرو تیکه پاره کردن. پس یه زحمت بکش اون طرفت چند لکه ابر سیروس هستن به اونا بگو برن.کومولوس: باشه خواهر. آهای سیروس خانم...
حقیقت

حوریه رحمانیان

درست مثل سنگ پا

می‌ساید پوستهای کهنه را

تازه‌ات می‌کند

ولی بیش از آن

زخمی‌ات خواهد کرد

زخم خورده

سهیلا جمالی

چه کسی

آن نگاه‌های بی کلام را خط خطی کرد

آی به من بگویید

چه کسی تراشه کرد

رویاهای با هم بودنمان را؟

آیا پاک کن سرنوشت

خاطره‌هایم را ربود

یا قلم سرخ دلم را عشقی نبود؟

زندگی لذت بخش

زهره فتحی

زندگی کردن با تو لذت‌بخش است

می‌دانم

می‌دانم هر کس با تو زندگی کند خوشبخت می‌شود

می‌دانم که تو زندگی خود را از صفر شروع می‌کنی

و می دانم که تو با آدم‌هایی زندگی می‌کنی که

خوب باشد

هفته کتاب 2

عملیات عمرانی
عمران صلاحی
عمران صلاحی در دهم اسفند سال ۱۳۲۵ در امیریه تهران دیده به جهان گشود. عمده شهرت صلاحی در سال‌هایی بود که برای مجلات روشنفکری آدینه، دنیای سخن و کارنامه به طور مرتب مطالبی با عنوان ثابت حالا حکایت ماست می‌نوشت و از همان زمان وی بر اساس این نوشته‌ها «آقای حکایتی» لقب گرفت. از او آثاری به زبان ترکی آذربایجانی نیز در دست است.تحصیلات ابتدایی خود را در شهرهای قم، تهران، و تبریز به پایان رساند. نخستین شعر خود را در مجله‌ی اطلاعات کودکان در سال ۱۳۴۰ چاپ کرد. پدر خود را در همین سال از دست داد.عمران صلاحی نوشتن را از مجلهٔ توفیق و به دنبال آشنایی با پرویز شاپور در سال ۱۳۴۵ آغاز کرد. سپس به سراغ پژوهش در حوزهٔ طنز رفت و در سال ۱۳۴۹ کتاب طنزآوران امروز ایران را با همکاری بیژن اسدی‌پور منتشر کرد که مجموعه‌ای از طنزهای معاصر بود. او شعر جدی هم می‌سرود و نخستین شعر او در قالب نیمایی در مجلهٔ خوشه به سردبیری احمد شاملو در سال ۱۳۴۷ منتشر شد.صلاحی سپس در سال ۱۳۵۲ به استخدام رادیو درآمد و تا سال ۱۳۷۵ که بازنشسته شد به این همکاری ادامه داد. او همچنین سال‌ها همکار شورای عالی ویرایش سازمان صدا و سیما بود. او در سال ۱۳۵۳ با طاهره وهاب‌زاده ازدواج کرد که حاصل این ازدواج دو فرزند به نام‌های یاشار و بهاره‌است. صلاحی در 11 مهرماه سال 1385 از دنیا رفت. از مهمترین آثار وی می‌توان به «گریه در آب»، «قطاری در مه»، «تفریحات سالم»، «عملیات عمرانی» و «مرا بنام کوچکم صدا کن» اشاره کرد.

الف 478

2010-07-30T22:22:00.006+04:30

ققنوس
حوریه رحمانیان
اول مرد آمد. با چند قدم فاصله زن. از مرد پرسیدم: شما معاینه دارید؟ مرد گفت: نه. به زن اشاره کرد که روی یونیت بخوابد تا معاینه‌اش کنم. زن ریز جثه بود. چراغ یونیت که روشن شد برق النگوها با ستاره های فرورفته، ستاره‌های کنده شده چشمهایم را گرفت. مرد دوباره به جای زن حرف زد: موقع غذا خوردن دندان نیشش کمی درد دارد و زن فقط دهانش را باز کرد و به دندانش اشاره کرد. با ته آینه ضربه زدم. آخی کوچک خیلی کوچک. ظاهر دندان سالم بود. پرسیدم: به سرما یا گرما حساس است؟ زن آرام گفت: نه. دوباره مرد با اطمینان گفت: دندانش سالم است. با "پالپ تستر" امتحان کردم. روی درجه یک تنظیم کردم دندان واکنشی نداد. درجه‌ی دو باز هم بی واکنش. درجه‌ی سه بی فایده بود. عصب مرده بود. بی حس. عکس گرفتم. ته ریشه‌ی دندان ضایعه‌ی کوچکی دیده می‌شد. به مرد گفتم: آقا دندان خانم شما عصبش مرده. نیاز به درمان ریشه دارد. مرد گفت: دندانش که سالم است. بوی بی اعتمادی می‌داد. مرد دوباره گفت: شما دارو بدهید ان‌شا‌الله که با دارو خوب می‌شود. زن با چشمهایش حرف نمی‌زد. فقط تسلیم بود؛ هر چند می‌خواست از آن درد کوچک هم رهایی یابد ولی آنرا فرو می‌خورد. زن از روی یونیت بلند شد. نسخه‌ای نوشتم. دست مرد دادم. مرد راضی بود، زن تسلیم. تشکر و خداحافظی.
ده روز بعد
مرد زیر بازوی زن را گرفته بود. معلوم بود به زور او را از پله ها بالا کشانده. او را با احتیاط روی یونیت خواباند. انگار چینی است که هر آن ممکن است بشکند. مرد مضطرب بود. چشم و پلک پایینی زن سرخ سرخ بود و متورم. همان سمت. همانطرف دندان نیش. صورتش از شکل افتاده بود. تب داشت و ضعف، بی‌حال بی‌حال. حالا دیگر مطمئنا یارای زبان چرخاندن نداشت. مرد تشویش داشت. ترس برش داشته بود. نیازی نبود دوباره معاینه شود. تشخیص آسان بود. "آبسه‌ی فونیکس" گفتم اینجا از دست من کاری بر نمیاید. باید بیمارستان بستری شود و آنتی بیوتیک وریدی بگیرد. مرد، مضطرب گفت: شما چرا داروی قویتر ندادید؟ دوباره بوی بی‌اعتمادی می‌داد. گفتم شما چرا درمان اساسی نکردید؟
قبول کرد. دوباره زیر بازوی زن را گرفت. کمکش کرد تا بایستد. صدای النگوها بلند شد. همان ستاره های فرورفته.
رفتند رفتند رفتند، تا به خودم آمدم دیدم دارم به این فکر می‌کنم که چطور ققنوس از زیر خاکستر زاده می‌شود.
توضیحات
پالپ تستر: وسیله ای الکتریکی است برای تعیین زنده یا مرده بودن عصب دندان
یونیت: صندلی دندانپزشکی
آبسه‌ی فونیکس: نوعی آبسه ی دندانی که به طور ناگهانی خود را بروز می‌دهد و تورم شدید ایجاد می‌کند.

مادر ایثار
سهیلا جمالی
مهر زیبنده‌ی زمین
آیه‌ی انا اعطیناک الـ...
دریای مملو از لولو
رهرو محبت بی منت
مادر
مادرم ای مادر سکوت دردها
پنهان که می‌کنی اشک‌ها و رنج‌هایت
پیدا می‌کنم از گوشه‌ی چشم چروکیده‌ات
مادر برای مرور نامت
طهارت زبان می‌خواهم و
برای نگریستن نگاهت
چشمانی زلال
به نام مبارکت قسم
مادر
در تنگنای تنهایی تنهایم مگذار

...

فاطمه جمالی
سربندها محکم
قرآن‌ها در دست
سر نیزه‌ها تیز
امروز باید
با آیینه بجنگیم

زهرا ناصری
عطر جانماز
جانمازی دارم
جانمازم خوش‌بوست
مثل عطر گل یاس
من نمازم را موقعی می‌خوانم
که اذانش آغشته شده با توحید
با عطر گل نرگس
و بعد از آن دست به دعا می‌آرم
و عشق و صفا می‌جویم
و می‌گویم
ای خدای مهربان و رحمان
با دلی پاک و بی‌ریا رو به تو می‌آرم
معرفت کوثر را می‌بینم من
تا که من لحظه‌ای هم‌نفس
لحظه‌ای مکث کنم
تا تو را جویم من
تا تو را جویم من

دوره‌ی دوم کتابخوانی
هفته کتاب 1
گلستان
سعدی
ابومحمد مُصلِح بن عَبدُالله مشهور به سعدی شیرازی (۶۰۶ – ۶۹۱ هجری قمری) شاعر و نویسنده‌ی پارسی‌گوی ایرانی، استاد سخن و یکه‌تاز عرصه‌ی نثر مسجع و شعر عاشقانه است. ظرافت بیان، استواری سخن، شیوایی و رسایی، سادگی و لطف کلام و عظمت و اعتدال از ویژگی‌های شعر و نثر اوست. زبان سعدی به «سهل ممتنع» معروف شده‌است، از آنجا که به نظر می‌رسد نوشته‌هایش از طرفی بسیار آسان‌اند و از طرفی دیگر گفتن یا ساختن شعرهای مشابه آنها ناممکن.
از سعدی آثار بسیاری به جامانده. از جمله: بوستان، گلستان و‌ دیوان اشعار. بوستان کتابی است منظوم به اخلاق. گلستان کتابی است که سعدی یک سال پس از اتمام بوستان، کتاب نخستش، آن را به نثر آهنگین فارسی در هفت باب «سیرت پادشاهان»، «اخلاق درویشان»، «فضیلت قناعت»، «فوائد خاموشی»، «عشق و جوانی»، «ضعف و پیری»، «تأثیر تربیت»، و «آداب صحبت» نوشته‌است.

کتابخانه انجمن

2010-06-19T12:03:00.002+04:30

هر سال بعد از نمایشگاه کتاب دوره‌ای با عنوان مزایده‌ی کتاب برگزار می‌شود در این دور کتاب‌های خریداری شده در نمایشگاه به مزایده گذاشته می‌شود مبلغی که افراد بالاتر از قیمت کتاب پیش‌نهاد می‌دهند جمع‌آوری شده و با آن کتاب‌هایی برای کتابخانه‌ی انجمن خریداری می‌شود.

در بهار امسال چند دوره مزایده کتاب برگزاری شد. می‌توانید کتاب‌ها و خریدارشان را در وبلاگ مسعود غفوری بخوانید. از سود مزایده کتاب 21 کتاب تازه به کتابخانه‌ی انجمن اضافه شده است. برای دریافت این کتاب‌ها پنجشنبه به خانه فرهنگ مراجعه کنید.

ردیف	عنوان	نویسنده	مترجم	انتشارات	قیمت	توضیحات
1	خداحافظ گاری کوپر	رومن گاری	سروش حبیبی	نیلوفر	4800	رمان فرانسوی
2	بیلی باتگیت	ای ال دکتروف	نجف دریابندری	طرح نو	6000	رمان آمریکایی
3	مردگان باغ سبز	محمدرضا بایرامی		سوره مهر	4900	رمان ایرانی
4	مجموعه رمان	وجید پاک‌طینت		چشمه	3000	رمان ایرانی
5	به افق تهران	مریم طاهری مجد		چشمه	2300	رمان ایرانی
6	خوبی خدا	9 نویسنده آمریکایی	امیر مهدی حقیقت	ماهی	2800	مجموعه داستان
7	فاصله و داستان‌های دیگر	ریموند کارور	مصطفی مستور	مرکز	2900	مجموعه داستان
8	قصه‌های از نظر سیاسی بی‌ضرر	جیمز فین گارنر	احمد پوری	مشکی	1200	مجموعه داستان
9	تهران در بعد از ظهر	مصطفی مستور		چشمه	1800	مجموعه داستان
10	ها کردن	پیمان هوشمندزاده		چشمه	1700	مجموعه داستان
11	شاخ	پیمان هوشمندزاده		چشمه	2200	مجموعه داستان
12	کتاب آذر	علی خدایی		چشمه	2200	مجموعه داستان
13	برو ولگردی رفیق	مهدی ربی		چشمه	2500	مجموعه داستان
14	خنده در برف	عباس صفاری		مروارید	2300	مجموعه شعر
15	آن‌ها	فاضل نظری		سوره مهر	2400	مجموعه غزل
16	تشریفات	بهاره رضایی		چشمه	2500	مجموعه شعر
17	با خودم حرف می‌زنم	روجا چمنکار		ثالث	1200	مجموعه شعر
18	دامنم را می‌تکانم از ابر	ناهید کبیری		ثالث	2000	مجموعه شعر
19	دیروز و امروز شعر فارسی	ضیا موحد		هرمس	5000	مجموعه مقالات
20	کارگاه داستان 1: طرح در داستان	انسن دیبل	مهرنوش طلایی	رسش	2800	آموزش داستان‌نویسی
21	کارگاه داستان 2: شروع، میانه، پایان	نانسی کرس	نیلوفر اربابی	رسش	2800	آموزش داستان‌نویسی

دوره ی دوم کتاب خوانی انجمن

2010-06-02T12:11:00.002+04:30

دوره‌ی دوم کتاب‌خوانی انجمن ادبی را از این هفته شروع می‌کنیم. در این دوره کتاب‌ها متنوع‌ترند و از شعر تا نثر کلاسیک تا مدرن را در بر می‌گیرند. این لیستی از کتاب‌هایی است که فعلاً برای دوره‌ی دوم در نظر گرفته شده است. برنامه‌ی شش هفته‌ی آینده را با نظر خود شما از میان این کتاب‌ها تعیین خواهیم کرد.
هفته‌ی اول دوره‌ی دوم پنجشنبه 13/3/89، با گلستان سعدی شروع می کنیم.

داستان و داستان کوتاه:
محمد عزیزی / شانه‌های خاک
صادق چوبک / گزیده داستان‌ها
داستان‌های کوتاه کوتاه از نویسندگان مختلف
هوشنگ گلشیری / معصوم چهارم (رمان)
عمران صلاحی / عملیات عمرانی (مجموعه طنز(
صمد بهرنگی / تلخون (مجموعه داستان)
آندره ژید / مائده‌های زمینی (رمان)

کلاسیک:
استاد حسن زاده آملی / الهی‌نامه
عطار / تذکره الاولیا
چمن آرا / گفتار شورانگیز فردوسی (برگردان شاهنامه فردوسی به نثر ساده)
کلیله و دمنه
بخشی از مرزبان نامه
ناصر خسرو / سفرنامه
نظامی گنجوی / لیلی و مجنون
شاهنامه فردوسی
گلستان سعدی

شعر ترجمه:
تی اس الیوت / سرزمین هرز و شعرهای دیگر
مارگوت بیکل / سکوت سرشاز از ناگفته هاست
برتولت برشت / من برتولت برشت
ادگار آلن پو / غزلی از دیگر سو
گوته / دیوان شرقی
جمال جمعه / کتاب کتاب
لنگستون هیوز / گزیده اشعار
لورکا / رومئو و ژولیت
لورکا / ترانه‌های شرقی
مالارمه / گزیده اشعار
راینر ماریا ریلکه / کتاب ساعات و روایت عشق و مرگ
نزار قبانی / باران یعنی تو میایی
پابلو نرودا / ابدیت یک بوسه
اکتاویو پاز / گزیده شعرها
شل سیلورستاین / هملت، پاهای کثیف، زنده باد زن کچل

شعر ایرانی:
کتاب‌های احمد شاملو
کتاب‌های نیما یوشیج
حسین پناهی / گزیده اشعار
جلیل صفربیگی / هیچ
جلیل صفربیگی / واو
شهیدان شاعر به کوشش نصراله مردانی
محمد علی بهمنی / ترانه‌ها
سید مهدی موسوی / فرشته‌ها خودکشی کردند
چهار دفتر از غزل‌های منتشر شده در وبلاگ غزل معاصر فرهاد صفریان
علی سطوتی قلعه / عقب مانده

الف 477

2010-06-02T11:30:00.006+04:30

بار سنگین
حسن تقی زاده
- سلام عمو جان
- سلام دخترم اوو، چقدر خوشحالم می بینمت، خوبی، شیوا چی شده یاد عموی پیرت افتادی؟
- سلام استاد
- سلام محمود جان، از دیدنت خیلی خوشحالم، شیوا قدر نامزدتو بدون، بهترین دانشجوی دانشکده، اون هم در این فصل از سال کارشو رها می کنه و با نامزدش می آد دماوند، معنی اش چیه یه نوع عارضه زن ذلیلی قبل از ازدواج نیست.
- خان عمو خودت یادم دادی( همیشه بهترین ها را انتخاب کن)
- آاو بله ولی متاسفانه یادم نمی آد که اینو به محمود هم یاد داده باشم
- عمو جان!
- ناراحت نباش شوخی کردم شیوا جان محمود خودش یک پارچه استاده یه نابغه است همه علوم نظری را وارده ولی وای به روزی که بره طرف علوم تجربی اون هم اولین درسش عنصر(زن) باشه نمره هفت بگیره شاهکار کرد.
- راستی محمود اون پسره رفیقت همونی که توی نشریه سرای ادب رمان پگاه در غروب می نویسه دو، سه هفته است که چیزی ازش چاپ نمی کنند همه منتظرند ببینند دنباله ی داستانش به کجا می رسه.
- اسمش فرود ولی فرد، عمو جان پسر خاله محمود.
- پسر خاله مادره
- آره آره فرود اون یک عجوبه است همه را سر دو راهی قال گذاشته برای من و دوستام سوژه جالبیه فعلا که هیچ کدوممون نتونستیم تا اینجای رمان، کارشو به طور جدی نقد کنیم فقط چند اظهار نظر ساده مطرح شده و چند تا شوخی.
- جالبه
- می دونی شیوا او همزمان برای دو قشر می نویسه، ظاهر قضیه یک رمان رئال عامه پسنده و در عین حال برای قشر صاحب نظر یه جورایی گربه می رقصونه( به قول یکی از دوستام شخصیت رمانش یک پست مدرنیست حرومزاده است که یک پدر رئال و مادری ملودرام مهربان اونو به فرزندی قبول می کنند بزرگ می شه می ره دانشکده مدرنیته و زیر نظر یک استاد سوررئال دیوونه تعلیم می بینه) تلفیق چندین مکتب ادبی در یک رمان نمی دونم وا...؟!
- یکی از دوستام می گفت کارش مثل خالکوبی معروف یک شیر بی یال و دم و اشکم که از شیر کامل جذابتر و ترسناک تر به نظر می آد، راستش هم همینه ترسیم مجازی یال و دم و اشکم او بی نظیر، چه جوری بگم.
- استاد نظر خود شما چیه؟
- من فکر می کنم او کم می آره به آخر نمی رسه او مثل یک راننده اتوبوسه که مسافر زده و به جای اینکه در طول جاده حرکت کنه از عرض جاده می ره و مسافراش شکایتی ندارند خسته نمی شوند و فکر می کنند که دارند به مقصد نزدیک می شوند اون نمی تونه این بار سنگین را به مقصدش برسونه اون گیر می کنه حتما کم می آره نکنه فرود گیر کرده؟ الان سه هفته است ادامه رمانش چاپ نمی شه درست حدس زدم محمود اون کم آورده؟
- بله استاد متاسفانه او کم آورد.
- آخرین بار کی دیدیش؟
- یازده روز پیش
- جدی؟ چرا ازش نپرسیدی؟ منظورم رمانشه، حرف هم زدین؟
- نه
- چرا؟
- چون مرده بود.

ظرف امکان
حوریه رحمانیان
مرد با دست راست گوشی همراه و با دست چپ فرمان ماشین را چسبیده، می‌گوید: "ااااه عجب تصادفی"
صدای زن با لحنی شتابزده از گوشی میجهد:"مواظب باش"
مرد می‌خندد و فکرمی‌کند" چه زود باور!"
خورشید مثل توپی کور کننده بالای جاده است.
در انتهای جاده انگار آبگیری با موج‌های کوچک دیده می‌شود.
زن فکر می‌کند"بهتر است که جاده را هم در ظرف امکان بگذارم"
پانوشت:
ابن سینا:مطلبی که به گوش شما می‌رسد مادامی که برهان قطعی بر بطلان آن اقامه نشده است، آن را در ظرف امکان قرار دهید.

ندای عشق
زهرا ناصری
چون ندای عشق آید گوش کن جانا بیا
وز شبم در پی گذاری گوش گن جانا بیا
دیگران خسته من محزون و دل‌خسته
نوش مرجان کی بنوشی گوش کن جانا بیا
وز سر عشق حقیقی بلبلان سرگشته‌اند
تا تو آیی غم‌گسار بی‌پناهان گوش کن جانا بیا
ناز مرجان عشق مجنون در تکاپوی خیال
کی تو آیی یاوران چشم‌انتظارند گوش کن جانا بیا
ای دوای بی‌پناهان تاکی بنشینم چشم‌انتظار
چون رخ نرگس ببینی گوش کن جانا بیا
ای طبیب دل‌نوازان وز سرم صبر شد تمام
تا تو آیی دلبرا پا‌به‌پا ایستاده‌ام گوش کن جانا بیا
هفته کتاب 30
رمان کوری
ژوزه ساراماگو
ژوزه ساراماگو، نویسنده‌ی پرتغالی، که بارها نامزد جایزه‌ نوبل ادبیات شده بود، سرانجام و دیر هنگام در 76 سالگی موفق شد در سال 1998 این جایزه را از آن خود و کشورش کند. آثار این رمان نویس و شاعر که به عبارتی رئالیسم جادویی را با انتقادات گزنده‌ی سیاسی می‌آمیزد به 25 زبان ترجمه شده است.
« کوری» یک رمان خاص است، یک اثر تمثیلی، بیرون از حصار زمان و مکان، یک رمان معترضانه اجتماعی، سیاسی که آشفتگی واجتماع و انسانهای سر در گم را در دایره افکار خویش و مناسبات اجتماعی تصویر می‌کند. ساراماگو تأکید بر این حقیقت دارد که اعمال انسانی در «موقعیت» معنا می‌شود و ملاک مطلقی برای قضاوت وجود ندارد، زیرا موقعیت انسان ثابت نیست و در تحول دائمی است. در یک کلام ساده، دغدغه‌ی عمده‌ی ذهن ساراماگو در این رمان فلسفی مسئله‌ی سرگشتگی انسان معاصر یا «انسان در موقعیت» است که از خلال ابعاد و لایه های مختلف و واکنش‌های آنان بررسی می‌شود. از دیگر مایه‌های اصلی رمان نقد خشونت و میلیتاریسم، اطاعات کورکورانه، دیکتاتوری و سیر تاریخی و فراگیر بودن آن است.
در شهری که اپیدمی وحشتناک کوری- نه کوری سیاه و تاریک که کوری سفید و تابناک- شیوع پیدا می‌کند و نمی‌دانیم کجاست و می‌تواند هر جایی باشد، خیابان‌ها نام ندارد. شخصیتهای رمان نیز نام ندارند: دکتر، زن دکتر، دختری که عینک دودی داشت، پیرمردی که چشم بند سیاه داشت، پسرک لوچ. سبک و ساختار دشوار رمان، پس از چند صفحه، جاذبه‌ای استثنایی پیدا می‌کند. درخلال پاراگراف‌های طولانی، پیچیدگی‌های روح انسان و مشکلات غامض زندگی را تداعی می‌کند.
کوری مورد نظر ساراماگو کوری معنوی است. سازماندهی و قانونمندی و رفتار عاقلانه خود به نوعی آغاز بینایی است. ساراماگو در « کوری» تعهد و باور عمیق خود را به عدالت اجتماعی، احترام به خرد و عقل سلیم همراه با تزکیه روح و جسم که تنها را ضمانت پایدار ماندن هر جامعه‌ای است درغالب یک رمان هنرمندان و شگفت انگیز به ما ارمغان می‌دهد.
«کوری» در سال 1995 منتشر شد. ساراماگو می‌گوید:« این کوری واقعی نیست، تمثیلی است. کور شدن عقل و فهم انسان است. ما انسانها عقل داریم و عاقلانه رفتار نمی‌کنیم....»

الف 476

2010-06-01T19:58:00.011+04:30

بعد از ظهر یک روز

معمولی فاطمه یوسفی
درست اين جا
روي نبض اين كوير
آدمك برفي‌ام را ساختم
باد مي‌وزيد آن شب
و ستاره‌هايي كه مي‌باريدند
با بغض كال آسمان
براي چشم‌هاي خيره‌اش
جاده‌ها‌ي تشنه كه به مهماني‌اش رفتند
بر گردن آويخت
گردنبد سكوتش را
آدم برفي من
پشت اين پنجره
طوفان شن را ديد
و خاطره‌هايي كه پشت بوته‌اي خار
بازي مي‌كردند با سايه‌ها
بعد از ظهر يك روز معمولي
غريبه‌اي با گيسوان بلند
هديه برد برايش شالگردني خاكستري
به همراه كلاه منگوله‌دار فراموشي
درست همان جا
لجبازي عقربه‌ها نيش زد
آدمك برفي سرگرداني كه
هماهنگ با خورشيد
آرام آرام
مي‌گريست

طلاق دوستی
زهره فتحی
دوست دارم عاشق شوم
دوست دارم مثل همه زندگي كنم
طلاق بگيرم
زن ديگري بشوم
و، زندگي خود را از صفر شروع كنم

نجات‌دهنده
فاطمه جمالی
دستانم تهی
و
صدایم بی‌آوا
با پاهای پینه بسته
و
لبانی ترک برداشته
ایستاده‌ام در این کویر
فریاد می‌کنم
در این شهر منشوری
تشنه‌ام
سیراب کن مرا
این بار قاصدک صدایم را برایت؟
نمی‌دانم
باز هم
پرتاب می‌کند خار و خاشاک
بادی که می‌وزد از رو‌به‌رو
و نمی‌گذارد
من برای لحظه‌ای تماشا
چشمانم را به روی ابرها می‌گذارم
دراز می‌کنم پیاله‌ی سفالینم را
سیراب کم مرا
از آن جام مینایی

پوزش
حسن تقی‌زاده
- كجايي عزيزم، سلام ژاله، سلااااام
- خفه شو
- خوبي؟
- خفه شو
- سلام عرض كرديم‌ها
- خفه شو
- باشه. جواب سلامم رو نميدي
- خفه شو
- خودت خفه شو
- اين گل زيبا تقديم به همسرعزيزم ژاله خانم
- خفه شو
- ژاله خواهش مي‌كنم قبول دارم نبايد جلو فاميلات اون حرف رو مي‌زدم من واقعا عذر مي‌خوام
- خفه شو
- خفه شو بد تركيب
- عزيزم بايد چيكار كنم سلام منو جواب نمي‌دي گل هم قبول نمي‌كني عذر‌خواهي ما رو هم كه نشنيده گرفتي بايد جلوت زانو بزنم باشه. من معذرت مي‌خوام
- خفه شو
- اوف ذله شدم عين يك مجسمه سنگي شدي نه حرفي نه چيزي حتي پلك هم نمي‌زني دارم ديوونه مي‌شم. اصلا من رفتم خودت مي‌دوني و اون طوطي احمقت
- خفه شو
هفته کتاب 29
هکلبری فین
مارک توین
تاريخ نگارش اين كتاب به حدود صد و پانزده سال پيش برمي‌گردد و از ارنست همينگوی كه خود استاد نثر انگليسي است نقل شده که:«هيچ كتابي در ادبيات انگليسي به اعتبار هكلبری‌‌فين منتشر نشده است و بعد از اين هم منتشر نخواهد شد.». همچنین ويليام فاكنر که گفته است:«پدر همه ماست.»
البته شخصي به نام «مارک توين» وجود نداشته و اين نام مستعار نويسنده‌ای است به‌ نام «سموئل کلمنس» که جاشو و بعدها ناخدای لنج‌های شط می‌‌سی‌‌سی‌‌پی‌ بوده است. «مارک توين» اصطلاح جاشوهای می‌سی‌سی‌‌پی بود، به معنای «نشانه دوم» هنگام نزديک شدن لنج يا کشتی به ساحل هميشه جاشو از روي دماغه لنج يا کشتي شاغولي به آب می‌‌انداخت و عمق آب را اندازه می‌‌گرفت و تا زمانی که آب دو بالا عمق داشت و خطر به گل نشستن نبود دم به دم فرياد مي‌کشيد:«مارک توين».
اين مرد خوش‌رو و ژوليده‌مو با سبيل بلند فرزند می‌سی‌سی‌پی و هکلبری فين هم داستان می‌سی‌سی‌پی است. تا قبل از اين کتاب از زبان بين‌العامه استفاده نمی‌‌کردند و اگر زبان عاميانه در کتابی به کار گرفته می‌‌شد بيش‌تر برای دست انداختن لهجه‌های محلی و شهرستانی نشان دادن يعنی نوعی کودن‌نمايی بود. با مدرنيسم اين روی‌کرد به زبان عاميانه رايج می‌شود. به‌طوری‌که نويسندگان بسياری به عاميانه‌نويسی و گفت‌وگونويسی لهجه‌دار پرداختند، بی ‌آن‌که همگی در کاربرد و اجرای اين نحوه نوشتار همچون مارک توين توفيق چندانی به‌دست آورند.
سموئل کلمنس از «شوخی‌‌سازان» غرب بود. در نيمه دوم قرن نوزدهم در صفحات غرب آمريکا «شوخی‌‌سازی» يک حرفه جدی و عادی بود و نتيجه آن باطراوت‌ترين و وحشی‌‌ترين طنز جهان است که در پشت آن درد و اندوه نهفته است. درواقع شوخی و طنز آن‌ها برای ملايمت بخشيدن و تحمل‌پذير کردن فضای سخت و دشوار و نفرين و نکبتی بود که جامعه امريکا هنوز خود را از آن آزاد نساخته بود.
تام ساير هم کمابيش داستان می‌سی‌سی‌پی است اما تفاوت فاحش با سرگذشت هک دارد. تام ساير به صيغه سوم شخص نوشته شده و با زبان لفظ قلم؛ يعني به روال همان نوع ادبياتي که تا پيش از آن در غرب کاملاً رايج بود. حال آن‌که هکلبري فين زبان زنده و رايج مردم سواحل می‌سی‌سی‌پی است؛ زبانی که تمام زيروبم‌ها و سايه‌روشن‌های مردم کوچه و بازار و روستاييان و سياهان فقير و جاهل و خرافه‌‌زده با آن تکلم می‌‌کنند. درواقع مارک توين کوشيده است با زبان اين جماعت «بازی» کند، يا روی صفحه کاغذ بياورد. براي همين زبان هک رابطه مستقيم با حواس انساني و وفاداري به اشکال و تصويرها دارد.
در اين‌ کتاب نويسنده مقيد به هيچ قراردادي نيست و فقط احساس و دريافت مستقيم خود را بيان مي‌کند، آن‌هم با زباني بسيار ساده و روشن و بدون هرگونه صفت و قيد اضافه. بايد هم چنين باشد چون هک، به عنوان يک نوجوان بازی‌گوش و سهل‌انگار و تيز و بُز، نمي‌تواند نقش خالقش، مارک توين را به عنوان يک نويسنده جاسنگين، متصل به سنت ادبی گذشتگان، بازی کند. او سرگذشت خود را با اعلام همين تفاوت آغاز مي‌کند:«آقاي مارک توين بعضي چيزها را چاخان کرده بود.» و حالا هک مي‌خواهد «راستش» را بگويد. البته از منظر خودش و با زبان خودش.

الف475

2010-05-27T12:35:00.005+04:30

ماموریت ممکن

حسن تقی‌زاده

- كدام رضايي؟
- همون رضايي، دبير تاريخ كه مشكوك بود سه هفته است كه شب و روز مراقبشيم.
- هان فهميدم هموني كه از تهران به اينجا منتقل شده.
- بله قربان، الان بهترين موقعيته مثل اينكه توي خانه‌اش براي دوستاش جلسه گذاشته بايد خانه را محاصره كنيم احتياج به نيروي ويژه داريم.
- ستوان تو مطمئني؟ الكي نمي‌شه خونه مردم رو محاصره كرد، اگر اشتباه كني آبروريزي مي‌شه.
- قربان، مي‌تونين خودتون تشريف بيارين با گوش خودتون بشنويد.
- فكر خوبيه، تا ربع ساعت ديگه من با نيرو‌هاي ويژه مي‌رسيم مواظب اوضاع باشين.
- سلام قربان
- سلام ستوان. آفرين اگه بتونيم همشون رو يك جا دستگير كنيم موفقيت بزرگيه بهت تبريك مي‌گم آفرين به تو. برات تقاضاي ترفيع درجه مي‌كنم. حالا كجاست مي‌خوام مطمئن بشم مي‌خوام با گوش‌هاي خودم حرفاشون رو بشنوم.
- بله قربان اونجا، اون پنجره‌اي كه روشنه اگر از اين ديوار بريم بالا درست زير بالكن پنجره قرار مي‌گيريم مي‌تونيم صحبت‌هاشون رو بشنويم.
- بريم بالا بايد صحبت‌هاشون براي مدرك ضبط كنيم.
- از اينجا مواظب باشين قربان همين جا خوبه. گوش كنين قربان
- هيس آروم، آره خيلي خوب مي‌شنوم.
- « آقايون ما دست به كار بزرگي زديم بايد حواسمون رو خوب جمع كنيم از نيروهاي امنيت و اطلاعات نبايد غافل شد يك اشتباه مساوي است با نابودي، فراخوان هسته مركزي سازمان به ما رسيده، به محض اينكه با رمز ترجمه شد در اختيار شما قرار خواهند گرفت، آقايون دوباره تاكيد مي‌كنم هر كس فكر مي‌كنه نمي تونه، بكشه كنار و كلام آخر هر كس به نحوي به سازمان خيانت كنه به فجيع‌ترين وضع كشته خواهد شد، سزاي خائنين مرگه، مرگ.
مهناز سي‌دي دوم اين فيلمه كو؟

تب دار
سهیلا جمالی
تاتابستان بود
من تب کرده و
داداغ بودم
آن روز رنگ از رخ پریده
که دستانت س س سرد و
مهر سکوت بر لبانت
من ابر بودم و می‌باریدم
می‌غریدم
اما تو
آسمان‌وار
عروج می‌کردی
بی ابری
بی مه‌ای
خورشید طلوع می‌کرد در تو
اما من
من غروبش را می‌دیدم
رنگ سرخی که
روی ماهت ریخته
تو تابستان بودی و پر ثمر
اما من، من چه؟
من زرد بودم و خزان زده
ت ت تب دار و بی‌تاب
می‌دویدم سوی خورشید
خورشید می‌دوید سوی کوه
این بار درست می‌دیدم
غروب کرد خورشید
................................

A White Rose
The red rose whispers of passion,
And the white rose breathes of love;
The red rose is a falcon,
And the white rose is a dove.
But I send you a cream-white rosebud,
With a flush on its petal tips;
For the love that is the purest and sweetest
Has a kiss of desire on the lips.

نیش
عبدالله سراجی
رز سرخ زهر
و رز سفید شهد؛
رز سرخ نیش
و رز سفید نوش.

و من آن نیش نوشینم
که کندوی پر نوش بی نیش نباشد

حبیبه بخشی
شعر 1
تو را در خشکسالی دوست دارم
به قدر نقطه‌خالی دوست دارم
تمام حرف من در شعر این بود
تو را تا ضد حالی دوست دارم

شعر 2
حیف است که تو عاشق خود را نشناسی
دلداده و صد لایق خود را نشناسی
غرقم نکن ای دوست تو در این دل طوفان
حیف است که خود قایق خود را نشناسی

هفته کتاب 28
امیر ارسلان نامدار
میرزا محمد علی نقیب الممالک
افسانه ی امیر ارسلان نامدار یک سرگذشت عاشقانه است که جای جای آن به ستیز و رزم در آمیخته و از مضمون‌های عیارانه سرشار است ، مضمون‌هایی که خصلت‌های جوانمردانه و فتوت آمیز را در خواننده بر می انگیزد . افسانه‌ی امیر ارسلان نامدار تنها رنگ عیارانه ندارد که از ادبیات حماسی ایران بهره‌ی تمام گرفته است لیکن در بیان داستان بیشتر از بیان عامیانه بهره میگیرد و نه از روایت ادیبانه .در این داستان نیز همچون بسیاری از داستان‌های دیگر دو نیروی ایزدی و اهریمنی در تضاد خویش درگیرند و جنگ پایدار میان نیکی و بدی اینبار نیز دوام میابد.
این داستان بزرگ را که از حیث تصاویر خیال انگیز٬ تنوع و تعدد شخصیتهای داستانی کم نظیر است٬ میرزا محمد علی نقیب الممالک نقال و قصه گوی ناصرالدین شاه قاجار شبها بر بالین شاه روایت می کرده است. داستان را که ظاهراً زاییده تخیل جادویی خود میرزا محمد علی بوده است٬ اما دختر شاه فخرالدوله گردآوری و تحریر کرده است. و الا مانند بسیاری دیگر از آثار فرهنگ شفاهی فارسی به فراموشی سپرده می شد. با وجود شهرت و مقبولیت عامه داستان در قرن گذشته٬ در سال ۱۳۳۹ بود که محمدجعفر محجوب نسخه تصحیح شده و نهایی داستان را به طبع رساند. اثر به زبان آلمانی و ژاپنی نیز ترجمه شده است. دو داستان دیگر نقیب الممالک عبارت‌اند از «داستان‌های ملک جمشید» و «زرین ملک».
داستان علاوه بر ارزشهای داستانسرایی از چند جهت جالب توجه است. نخست: تقابل شرق و غرب در داستان کاملاْ مشهود است و نشان می دهد این تقابل ریشه های تاریخی فرهنگی بسیار عمیق سوای اتفاقات سیاسی قرن اخیر دارد. دوم: تقابل سنت و مدرنیته در داستان مشهود است. گویی اندیشه داستان سرا پذیرش مظاهر تجدد با حفظ ارزشهای سنتی بوده است. راهی که هنوز بسیاری بدان دل خوشند. سوم: نشان می دهد روزگاری که اروپای قرن نوزدهم چهارنعل به سوی مدرنیسم می تاخت٬ چگونه پادشاه قاجار خوشگذران و بی خیال به افسانه ها گوش می سپردند. چهارم: تقدیر گرایی و باز هم تقدیر گرایی از جای جای داستان چکه می کند و گاه مشمئز کننده می شود. هر چند که شخصیت اصلی داستان تا حدی در برابر مقدرات می شورد.

الف 474

2010-05-27T11:41:00.004+04:30

شین هشتم
سهیلا جمالی

ساعاتی دیگر به لحظه‌ی سال تحویل باقی نمانده بود. همه‌ی خانه‌ها چراغ‌هایشان روشن بود و صدای قهقه خنده‌هایشان به آسمان می‌رفت، اما در گوشه‌ای دیگر از همین زمین خاکی خانه‌ی کوچک و سرد و تاریکی بود که چند مدت قبل چراغش خاموش شده و شادی از خانه‌اشان رخت بسته بود.پسرک که حلقه اشکی چشمانش را فرا گرفته بود با بغضی در گلو گفت: آبجی مادر که بود هر سال سفره هفت سین پهن می‌کرد یادته؟
- داداش کوچولوی من این که کاری نداره ما هم پهن می‌کنیم.
اما چند ساعت دیگه به سال تحویل نمونده و تو هر چی پول درآورده بودی برای من لباس نو خریدی، دیگه پول نداریم وسایل سفره بخریم، حیف کاش وقت بود لباس رو پس می دادی و به یاد مامان سماق و سمنو و سنجد می‌خریدی سفره می‌انداختیم.
- خب با چیزایی که تو خونه داریم سفره می‌ندازیم، اصلا بیا یه کاری کنیم به جای سفره هفت سین سفره هشت شین پهن کنیم موافقی؟
یعنی میشه؟ واقعا میشه؟
- چرا نشه مهم اینه که ما هم مثل هر سال بشینیم سر سفره و مثل بقیه سال جدید رو شروع کنیم، پاشو داداشم پاشو برو تو اتاقت و هر چی که حرف اولش شین هست رو بیار من هم تو اتاق خودم می‌گردم.
و آنها هر دو مشفول پیدا کردن شین های سفره سال تحویلشان شدند.
من فقط همین شمشیررو پیدا کردم
- وااای چه شمشیر بزرگ و برنده‌ای، این عالیه.
پس با این شمشیر تا سال آینده مثل یک مرد ازت مواظبت می‌کنم
- عزیز دلم مرد کوچولوی من، ممنونم. من هم این شال رو پیدا کردم اما بازم کم باید بیشتر بگردیم.
چند دقیقه بعد پسرک باچهره‌ای غمگین و درهم در حالی که چیزی را پشت سر پنهان کرده بود وارد اتاق خواهرش شد.
- چیه داداشی چرا ناراحتی اون چیه پشت سرت گرفتی؟
مممن اییین، من، این شمع رو که پنجشنبه‌ها می‌بریم سر خاک مامان هم پیدا کردم امااا...
- اشکال نداره فقط موقع سال تحویل روشنش می‌کنیم باز می‌ذاریم برای سر خاک مامان خوب شد؟
تو چیز دیگه‌ای پیدا نکردی؟
- اوووم.... دیییگه.... ها یادم اومد چه طوره سفره‌مون رو تو حیاط پهن کنیم اونوقت می تونیم شب رو هم از اون بالا بیاریم پایین بذاریم رو سفره‌مون.
حالا چندتا شد؟ شمشیر من، شال تو، شمع سر خاک مامان، شب ، چهار تا هنوز چهارتای دیگه مونده
- دختر با لبخندی گفت: من یه شکلات له شده و تاریخ گذشته هم از ته کمدم پیدا کردم، نمی‌دونم ماله چند سال پیشه، قابل خوردن نیست اما مگه همه ی سین های هفت سین قابل خوردن که مال ما هم باشه؟
پسرک که مدتی بود طمع شیرین شکلات را نچشیده بود به فکر فرو رفت و چیزی نگفت خواهرش که متوجه ناراحتی برادر 8 ساله‌اش شد خواست ذهن او را از شکلات دور کند.
- خب تو چیزه دیگه به ذهنت نمی‌رسه؟ یه کم فکر کن، زود باش زود وقت نداریما
نه یادم نمی آد
-آها خودش 2 تا شین دیگه هم پیدا کردم
پسرک با بی اعتنایی جواب داد: چی؟
- شهاب و شیما، ما تو خودمون می تونیم دوتا از شین های سفره مون بشیم چه طوره؟
پسرک که از شنیدن حرف غافلگیر کننده خواهرش کمی متعجب شد و البته خوشحال، با شادی به هوا پرید
هوراااااا آخ جون چه سفره ی با مزه‌ای خیلی خوبه
- می‌دونی داداشم می گن هر وقت به آسمون شب نگاه کنی و یه شهاب رد بشه همون موقع هر آرزویی کنی برآورده میشه حالا که شب یکی از شین های سفره مون چرا یه شهای خوشکل و مهربون مثل داداش من از آسمون دلم رد نشه و آرزوی منو برآورده نکنه‌ها؟
یعنی من می تونم آرزوی تو رو برآورده کنم؟ یعنی اونقدر مرد شدم؟
- چرا که نه؟
وای چه قدر خوب خدایا شکرت که خواهر به این خوبی دارم من الان چه قدر خوشحالم خواهرم،( بعد ار کمی مکث) راستی نگفتی آرزوی تو چیه؟
- آرزوی من شاد بودن تو عزیزم، شادی تو
دیدی پاک یادمون رفت شین هشتم چی شد؟
شیما دستان برادر کوچکش را سخت در دست فشرد و در حالی که قطره اشکی گونه اش را نوازش می‌داد گفت: شین هشتم هم درست شد، شادی تو همون شین هستم سفره‌مون بهم قول بده همیشه شاد باشی تا این شادی بهت قدرت بده و بتونی مثل یه مرد بالای سر آبجیت وایسی. باشه؟ بهم قول بده
پسرک در حالی که هنوز لبخند بر لب داشت و احساس مردانگی می‌کرد با صدای بلند گفت: قول قول قول
ساعت 21:2
یا مقلب القلوب و الابصار
یا مدبر اللیل و النهار
یا محول الحول و الاحوال
حول حالنا الی احسن الحال
شنبه 29 اسفند

ستون‌های لرزان
حسن تقی‌زاده
اگه خدا فقط شش‌هزارتای دیگه پیغمبر فرستاده بود، این ستون هم کامل می‌شد. اصلا چرا سرراست صدوپنجاه‌هزار تا نفرستاد، برای خدا که کاری نداشت. من چی دارم می‌گم، توبه، استغفرالله، نکنه دارم دیوونه می‌شم؟ نه بابا حالا اینا چقدره که من دیوونه بشم؟ ولی کاش چک گرفته بودم. نه خوب کاری کردم صدوبیست‌و‌چهارتا سکه‌ی خام ازش گرفتم. سزاش همین بود. شوهر بیچاره. چقدر از این طلافروشی به اون یکی رفتی، چقدر دوستات و همکارات متلک حواله‌ات کردند. آخه بیچاره محمود، ولی خوشم اومد حرفت حرفه. فکر نمی‌کردم به این زودی بتونی این‌همه سکه جمع‌و‌جور کنی. حالا چرا اینو با سکه فرستادی؟ یعنی چه؟ مسخره‌ای ها محمود. نکنه زده به سرت. نکنه قاطی کردی محمود خان، ها؟‌‌‌
آخ اگه این ستون ده‌تایی می‌شد، سیزده ستون طلایی خوشگل...نه...نه... سیزده نحسه، باید این چهار سکه رو بزارمش کنار. کاش این چهارتا را می‌دادمش به خاله. اون بود که گفت!؟ راستی انگار همین دیروز بود، مادر محمود نظرش پنج‌تا بود، بعدش گفتند به عدد دوازده امام، بعدش‌ چهارده معصوم. آفرین خاله‌جون که گفت حالا که حرف از مقدساته، صد‌و‌بیست‌و‌چهار سکه به عدد صد‌و‌بیست‌و‌چهار‌هزار پیغمبر. آره، این چهارتا را می دم به خاله. نه زشته، اصلا این چهارتا را نقدش می‌کنم. متأسفم سکه‌های خوشگل من، سکه‌های بهار آزادی من، فردا شما چهار‌تا اینجا نیستین. «بهار آزادی» چه اسم قشنگی دارین. من هم مثل شما آزادم، آزاد آزاد ولی نه، یه ماه دیگه من آزاد می‌شم. راستی منظورش چیه محمود، گفت اول مهریه، یک ماه بعد طلاق. حتماً یه منظوری یه حرفی چیزی...
- سلام محمود
- سلام خانوم‌ خانوما، مهری خانوم بفرمایین
- بیا دیگه اینا به درد من نمی‌خورند
- این‌ها چیه، سکه‌ها؟ چرا؟
- به خاطر اینکه اینو با سکه برام فرستاده‌بودی. خیلی معنی داشت. خیلی شاعرانه بود. این باعث شد من فکر کنم و واقعیت‌ها را ببینم. چیزهایی که داشتم ولی نمی‌دیدمشون را درست ببینم...
همان روز مهری ذره‌بین را در گاوصندوق گذاشت

به بازی کلاغ پر قانع باش
فاطمه یوسفی
بي‌راهه‌ها را طي كن
چشم‌هايت را ببند
به آن سو نرو
آنجا، اشتباهي آسفالت شده‌اند جاده‌ها
تا جايي كه مي‌تواني
سنگ‌هايت را براي خودت نگه دار
كلاغ‌ها بي‌تقصرند
حتي بلبل‌ها هيچ‌كاره‌اند
بيا برويم بازارچه‌ي سراب
عادت كرده‌ام
هر روز آنجا براي خودم
كلاه مي‌خرم
نفس نفس مي‌زني چرا؟
قانع باش به بازي كلاغ پر
باز شب شد و اين پنجره
يادش رفت خوابم را بيدار كند
و من باز تا صبح درگير اين سوالم
چه كسي مي‌داند؟
چگونه مردن مهم‌تر است
يا
چگونه زيستن؟

هفته کتاب 28
طغیان
چارلز دیکنز
این داستان به نام طغیان در کتابی منتشر شده است ولی در اصل ماجراهای نیکلاس نیکلبی است.داستان نیکلاس نیکلبی مجموعه‌ای از وقایع و ماجراهای کوچکی است که دیکنز شرح می‌دهد. همین ساختار پیکارسک رمان است که موجب می‌شود تا نیکلاس در مسیر خود با شخصیت‌ها و ماجراهای بسیار ملاقات کند. به عبارتی دیگر، دیکنز بیش از آن که به خلق موقعیت بیاندیشد، ماجراهای اتفاقی را اساس کار قرار می‌دهد و شخصیت خود را با گذر از این اتفاق‌ها به پایان رمان می‌رساند.درونمایه‌های اصلی این رمان، همچون بیشتر کارهای دیکنز، سوءاستفاده از کودکان، بدرفتاری و آموزش نادرست به آن‌ها، شکاف طبقاتی میان دارا و ندار، و حفظ شرافت و پاکی در بدترین شرایط است، دیکنز صحنه‌ها و شرح‌های بسیار خنده‌دار و کمیکی بر موضوع‌ها می‌افزاید تا آن جا که برخی داستان نیکلس نیکلبی را از خنده‌دارترین رمان‌های انگلیسی زبان به شمار آورده‌اند. شخصیت نیکلس نیکلبی، از شخصیت‌های جالب و تقریبا منحصر به فرد در میان دیگر شخصیت‌های آثار دیکنز است.

الف 473

2010-05-27T11:03:00.005+04:30

درست همان جا
حوریه رحمانیان
درست همان‌جای همیشگی. همان‌جایی که از سرویس دانشگاه پیاده می‌شدیم. همان دانشکده که روبرویش میدانی بود و دور تا دور آن"جوکیان شالمه بسته" تکثیر شده بودند. همان‌جا بود که اول بار دیدمش. آن اندام بلند و لاغرزیر چادر طرحدار تاب میخورد. تاب خوردنش زیبا نبود. بینی اش کوچک بود؟ نمیدانم! و لبهایش؟ ندیدم! رو گرفته بود. فقط آن بادامها که از طرح صورت بچگانه‌اش بزرگتر به نظر میرسید. همان چشم‌ها که سرمه کشیده و آن نیزه‌های سیاه که دور تا دور معرکه بودند. نگاهم برایش لذت داشت انگار. داشتم مثل آهویی از آن چشمه ها آب میخوردم که رمید. به جایش چشم‌های عسلی شری در قالب نگاهم ریخت. همان چشم‌ها که با نفرت به جوکیان شالمه بسته نگاه می کرد. درد نفرتی آمیخته با غربت. کارگران پسته چینی در آفتاب بیهوده‌ی رفسنجان کز کرده بودند. شری حوای از بهشت رانده شده بود.چقدر حسرت شهید بهشتی در آن چشم ها آوار بود.
وقت برگشتن روبروی من بود. وقت داشتم تا خود خوابگاه از آن چشمه‌ها آب بخورم. مثل یک حسرت لایتناهی. کاش رو نمی‌گرفت. آها انگارکمی رویش را باز کرد. صورتش چندان دلچسب نبود. پوستی با کک و مکهای ریز. بینی قلمی کوچک و لبهایی باریک. وقتی رو می‌گرفت رمزآلودتر میشد آن چشمها. شری آینه به دست کنارم بود. خودش را به جلو خم کرده بود و لبهای برجسته‌اش را روژ میزد. جانش بود انگار. آینه ر ا محکم چسبیده بود. کتاب بیوشیمی آبی از روی چادرم سر خورد و رفت زیر صندلی جلو. رویا برگشت تا با لهجه‌ی درگزی اش ملامتم کند:"خاک تو گورت کتاب کتابخونه" به زحمت آن را از زیر صندلی در آوردم. جلد آبی‌اش لکه‌های سیاه زیر صندلی را خورده بود. خواستم پاکش کنم ولی به خوردش رفته بود.
آهنگ شاد. رقص و شادی. توی آن اتاق سه در چهار یک بلوک دختر جمع شده بود. تولد سارا بود. تک دخترتبریزی. کمی چهار شانه بود و قد کوتاه با پوست سفید. صورت دلچسبی داشت. به شرطی که یادت نمی‌آمدتوی کمدش یک دفتر دارد و هر روز بلا استثنا خرجش را یادداشت می‌کند.. رقص سارا زیبا بود با آن صدایی که از زیر زبانش در می آورد و حرکتهای فوق العاده‌ی دستهایش. ولی بهتر بود هیچ وقت حرف نزند با آن صدای ته گلویی. توی آن شلوغی حتی صدای مسخره‌ی آرزو هم گم شده بود. شاید داشت سر تفاوت پولدار بودن و ثروتمند بودن سر به سر میترا ادیب می‌گذاشت یا داشت مجبورش می‌کرد قصه‌ی زردآلوخان گربه‌شان را جلوی جمع بگوید و او با آن خنده‌ای که تو لپهایش جمع شده بود ابرویش را بالا بیندازد و به شری چشمک بزند که بیا و بشنو و شری بیلید و دو تایی آنقدر بخندندکه اشک از عسل‌های شری سرازیر شود و پره‌های بینی‌اش بلرزد و آخر سر مثل آدم‌های مست تعادلش را از دست بدهد و توی بغل آرزو آوار شود. افسانه آمد و اکرم و شیواپشت سرش آن دختر بو گندوی "پچل" اتاق داشت منفجر می‌شد. مثل کرم می‌لولیدیم توی هم."لولی وشان سرمست"نگاهم به در نبود وقتی آمد. آن اندام بلند و لاغردرست جلوی چشمم بود با تاپی صورتی و شلواری مشکی که دور پاهای لاغرش می‌پیچید. لبهایش را قرمز کرده بود و آن چشم‌ها مثل همیشه سرمه زده نیزه‌های سیاه. روبه روی من بود. داشت به دوست تهرانی‌اش نگاه می‌کرد. دوستش با آرزو و شری دم گرفته بود و داشتند شجره‌نامه‌ی هم را ترسیم می‌کردند.کجای تهران؟ کدام خیابان؟و سوالات تکراری که موقع رسیدن تهرانی‌ها به هم می‌شنیدی. تاریخچه‌ی آن‌ها انگار به همان خیابانی وصل می‌شد که در آن ساکن بودند و نهایتا دیدگاه کلی ترسیم می‌شد. چه آسان و مسخره. چقدر فرصت داشتم در آن چشمه‌ها آبتنی کنم. در آن هیاهو ساکت بودم تا فرصت حظ بردن از آن‌ها را از دست ندهم. به دوستش چیزی گفت دست اورا کشید و لبه ی تخت نشاند. دوسیاهی بسان گهواره‌های جفت آرام آرام تکان می‌خورد. موقع تقسیم کیک آرزو ظرف به دست با خنده‌ی موذی‌اش آمد در گوشم مثل مار صدا داد. سوت آن کلمه از لای دندان‌های فاصله دارش به عمق حلزون گوشم خزید و او دوباره مثل اسب خندید. وقتی همه داشتند می‌رفتند دوباره آمد و در گوشم گفت که او با فرش فروش‌های کرمانی سر و سر دارد.لعنت به تو، رویای آن چشم‌ها را فروریختی.فردایش آنقدر برف آمد که همه‌ی سیاهی‌های زمین را پوشاند. سرویس دانشگاه کلی معطل کرد. دوباره منتظر بودیم روبروی میدان با"جوکیان شالمه بسته". آهو رمیده بود. تشنه نبودم. موش‌های سفید زیر بوفه‌ی متحرک دانشکده، دلزده از غذاهای تکراری آزمایشگاه بیسکویت دایجستیو می‌جویدند.

سفسطه حوریه رحمانیان
دشوار است در تو قدم زدن
بر
پله های سنگی بسیار
با
کفشهای چوبی

گم‌شده زهرا ناصری
کودکی می‌گرید
تو بگو کودک کیست؟
خاطراتش باقی‌است؟
دل پرخون کودک را بین
از عشق و عطش آب روان می‌خواهد
قاصدک بی‌تب‌و‌تاب می آید
موسم غم شده باز
در افلاک خیال
ساحل خشکیده نرسد تا دریا
پشت هر غصه‌ای
گلواژه‌ای است زیبا

باران محمد رضا آواره
امروز هوا باراني است،
کمي آرام است، ولي شاهاني است
اگر اين خورشيد، نيايد بيرون
تمام منظره، دل گيرد آروم
منم با چشمهايم
خدا را شکر گويم
که اين نزل الهي،
هنوز شامل ما است
دلم مي‌خواست که باران بند نيايد
همين گفتندمش، باران نيامد
کمي دلخور شديم؛ باران سرآمد
بله،
اين بود آن نزل الهي
که مي‌ريخت بر سر ما…!!!
همين بود … همين بود … .

هفته کتاب 27
سمک عیار
فرامرز بن خداد بن عبدالله کاتب ارجانی
برگرفته از ویکی پدیا
سمک عیار، یکی از داستان‌های عامیانهٔ فارسی است که سینه به سینه نقل شده و سده‌ها مایه‌ی سرگرمی مردم ایران بوده‌است.
کتاب سمک عیار این مزیت را دارد که چون داستان‌های آن روایت مردم بود و در میان عوام مشهور و محبوب بوده‌اند، زبان این کتاب نیز زبان عمومی آن دوره را نشان می‌دهد و به همین خاطر بسیار ساده و روان است.
صحنه‌های این داستان در ایران و سرزمین‌های نزدیک به آن اتفاق می‌افتند. بیشتر شخصیت‌ها و قهرمانان این کتاب نام‌های ایرانی دارند. شخصیت اصلی این کتاب پهلوانی نام‌آور به نام سمک عیار است که در طی ماجراهایی با خورشیدشاه سوگند برادری می‌خورد.
با آن‌که صدقه ابوالقاسم و منسوب به شیراز و فرامرز خداداد منسوب به ارجان فارس است شیوهٔ نگارش متن و نکات گوناگون مربوط به داستان احتمال تدوین آن در خراسان را بسیار زیاد می‌کند.
کاربرد نام‌های ایرانی کهن هم‌چون خردسب شیدو، هرمزکیل، شاهک، گیل‌سوار، سرخ‌ورد، مهرویه و زرند و مانند این‌ها این گمان را قوی می‌کند که این افسانه کهن بوده که بعدها یعنی در سدهٔ ششم به فراخور زمان نو شده‌است. موردی که در کتاب سمک عیار در پیوند با وجه تسمیه خورشیدشاه، قهرمان اصلی داستان ذکر شده درست همانند همان است که در کتاب پارسی میانه بندهش در مورد منوش خورشید، از نوادگان منوچهر، پادشاه کیانی آمده‌است. این می‌تواند گویای پیوند این کتاب با کتاب‌های پارسی پیش از اسلام باشد.
قهرمان داستان پسر شاه حلب است که دل‌باختهٔ دختر فغفور شاه چین شده و سپس به جنگ پادشاه ماچین رفته‌است. بیشتر رویدادهای جلدهای یکم و دوم در چین و ماچین می‌گذرد.
متن کامل سمک عیار به تصحیح دکتر پرویز ناتل خانلری در پنج جلد طی سال‌های ۱۳۳۷ تا ۱۳۵۳ در انتشارات بنیاد فرهنگ ایران منتشر شده است.

الف472

2010-05-19T11:04:00.005+04:30

به من نگو دوست من

ابوالحسن حسيني
دکتر سیاوشی اتاق عمل…
این آخرین کلماتی بود که شنید و بیهوش شد.چند ساعت بعد خودش را در اتاقی دیگر یافت. خواست خودش را روی تخت جا به جا کند که پرستار او را از این کار منع کرد.فقط باید به پشت می‌خوابید.نگاهی به سمت چپ بدنش انداخت. دور تا دور شکمش باند پیچی شده‌بود. روی پهلوی سمت چپش حسابی بانداژ شده‌بود. پرستار لبخندی زد و گفت عمل پیوند کاملا موفقیت آمیز بوده‌است.چهره‌اش درهم رفت. یواش یواش درد را حس می کرد. اثر داوری بی حسی داشت از بین می رفت.از درد سرش را به تخت فشار داد . نگاهی به تخت بغلی انداخت. رضا هنوز بی هوش بود. پرستار مرتب وضعیت او را چک می کرد.
-من درد دارم…
-طبیعیه. تا چند لحظه دیگر بیشتر هم می‌شه. باید تحمل کنی. ولی تا چند روز دیگه مرخص می‌شی نگران نباش.
-ولی من الان درد دارم. می‌فهمی؟
-لطفا آروم تر. اینجا مریض داریم.
هر لحظه دردش شدید تر می شد. از درد دندان‌هایش را به هم فشار می‌داد وزیر لب فحش می‌داد.
-گور بابای پول
-چی گفتین؟
-به شما چه من چی گفتم؟ من درد دارم. دارم زجر می‌کشم.خواهش می‌کنم یه کاری کنید.
-به من چه؟ شما الان گفتید به من چه؟ خوب به من چه؟
-غلط کردم خانم . من به گور پدرم خندیدم. تورو به زهرا یه مسکن چیزی بدید من.
-من اجازه ندارم.باید دکتر وضعیتتونو ببینه.
پرستار یک‌بار دیگر به وضعیت رضا رسیدگی کرد و از در بیرون رفت.
سعید نگاهی به رضا انداخت. دردش بیشتر شد. هنوز زیر لب داشت فحش می‌داد.
-گور بابای خودت و پولت. مرتیکه بی همه چیز. امیدوارم هیچ‌وقت از تختت بلند نشی. حالم از ریختت به هم می‌خوره. ای خدا. تف به این روزگار…. پرستار…. پرستار…
دکتر به همراه پرستار وارد اتاق شدند.
-چیه بخش رو گذاشتی روسرت؟ آروم تر. خانم ریاحی لطفا 2 سی سی مورفین بهش تزریق کنید.
- به خدا دارم می‌میرم. شما که نمی‌فهمید.
- آقای محترم. کسی شما رو مجبور نکرده بود که. خودتون با پای خودتون اومدید بیمارستان. محض رضای خدا هم نبوده. کلیه توفروختی به ازاش پول گرفتی. این دردتم تموم می‌شه. یکم تحمل کن.
- فقط متلک شما مونده بود آقای دکتر.
-متلک چیه آقای محترم. من کلی کار دارم باید برم به کارم برسم. فقط خواستم بهت بفهمونم انقد داد و فریاد راه نندازی.
-شما چی می دونی از زندگی من آقای دکتر. حتما نیاز داشتم که همچین کار کردم. کلی بدبختی دارم دکتر.
- فکر نمی‌کنم!
-یعنی چی فکر نمی‌کنم؟
- من چیز دیگه‌ای شنیدم. شما که وضع مالیتون بد نیس که. من توش موندم آخه آدم وقتی داره کلیه‌اشو می ده به دوستش چرا باید ازش پول بگیره.محض رضای خدا می‌دادی صواب داشت. آخرتتو تضمین می‌کردی.
سعید نای حرف زدن نداشت. داشت درد شدیدی را تحمل می‌کرد. خانم پرستار مورفین را در سرم خالی کرد. سعید آرام گرفت وبه خواب رفت.
***
-سعید! واقعا نمی‌فهمم. با این همه کثافت‌کاری که من در حق تو کردم تو چطور می‌خوای این کارو بکنی؟
- خوب تو به کلیه نیاز داری. گروه خونمون هم به هم می‌خوره. تو هم دوست منی. حالا هر چی بین ما بوده مهم نیس. مهم اینه که تو به کلیه نیاز داری. من هم البته به پولش.
- پولش که قابل نداره. تو هر چی بخوای من همینطوری می دم بهت بره. ولی کلیه آدم چیزی نیس که آدم الکی بده به یه نفر دیگه.
-هر چند هنوز حالم ازت بهم می‌خوره ولی دیگه بحثو تموم کن باید برم. تو بیمارستان می‌بینمت. همه چی تموم شده دیگه.
سعید استارت زد و به سرعت دور شد. رضا با تعجب داشت سعید را نگاه می‌کرد. هنوز باورش نشده بود سعید دارد کلیه‌اش را به او می‌دهد. آن هم بعد از کثافتی که انجام داده‌بود.فکر می‌کرد سعید هیچ وقت او را نمی‌بخشد.
***
چند روز بعد
-الو؟ سلام سعید. می‌خواستم یه بار دیگه ازت تشکر کنم.
-گم شو دیگه .بسه. انقد با این تشکرات حالمو به هم نزن.
-ولی من مدیونتم. تا عمر دارم باید ازت تشکر کنم.
-حرف مفت نزن دیگه. برو با کادوم حال. دیگه هم دور وبر من نپلک شاید دوباره قاط زدم .بای….
سعید موبایلش را پرت کرد روی مبل و به سقف خیره شد و با خودش گفت:
-منتظر می‌مونم آقا رضا. یه حالی ازت بگیرم. حالا نوبت منه
چند روز بعد رضا از درد کلیه به خود می‌پیچید. دکتر عکس‌ها را به دقت بررسی کرد و گفت: ” کلیه‌ی پیوندی شما سنگ سازه”

آدم فروش
سهيلا جمالي
آی
تو
تویی که گذاشته‌ای در ویترین مغازه‌ات
آدم
تویی که آبرو را در پیاله کردی
تا بریزی بر زمین
زمینی که همیشه تشنه نوشیدن است
دستانت همیشه دور گردن کسی است
اما نه برای دوست داشتن
برای خفه کردن
فرق نمی‌کند آدم باشد یا صدا
آماده‌ای برای زدن
فرق نمی‌کند تهمت باشد یا سیلی
می‌گویند تو فروشنده‌ای
اما من خریدار نیستم
اصلا بیا جاهایمان عوض
من فروشنده
تو خریدار
اما من نه آدم می‌فروشم نه ساقی آبروم
فقط یک سخن
از من می‌خری؟
تو که نمی‌توانی فروشنده نباشی
لااقل کم فروش نباش
هفته كتاب26

درنده ي باسكرويل
سرآرتوردويل
این کتاب یکی از رمان های زیبای شرلوک هولمز است و ترجمه ی بسیار دلپسند و روانی دارد.
در جلسه چهارصدو هفتاد و دو روي اين كتاب و فيلم‌هاي كارآگاهي و جنايي و تفاوت‌هاي آن بحث شد.

الف471

2010-05-19T10:27:00.004+04:30

ديو سفيد

حسن تقي‌زاده
كليد را چرخاند واردآپارتمان شد. باز فرشته خانه نبود، بغض كرد غم روي دلش سنگيني مي‌كرد سنگين‌تر از هميشه قاب عكس را در دست گرفت با آستين پاك كرد و ميان بازوانش قرار داد و محكم به سينه فشرد. سرش را گذاشت روي قاب مدتي گذشت با يك دست قاب را جلو صورتش نگاه داشت و با دست ديگر اشك‌‌هايش را پاك كرد و به چشم‌هاي فرشته خيره شد. فرشته دو بار پلك زد و لب‌هايش به آرامي از هم باز شدند.
- مامان
- جون مامان
- دوست دارم
- منم دوست دارم عزيزم
- مامان كي مي‌آيي؟
- ميام عزيزم، ميام پيش تو قول مي‌دم
- مامان چرا دروغ مي‌گي، هميشه مي‌گي مي‌آي ولي هيچ وقت نمي‌آيي
- ميام عزيزم من مي‌آم
- مامان
- بگو عزيزم
- چرا از پيش من رفتي؟
- من نرفتم، تو رفتي عزيزم تو رو از پيش من بردند
- كي برده؟
- يه ديو مامان يه ديو بي‌رحم. يه ديو پولدار با كمك يه قاضي بدجنس. ديوه فكر مي‌كنه تو مال اوني تو رو از من دور كردند. دزديدند. قانونا تو رو از من دزديدند. اونا اين حق رو نداشتند. تو مال من بودي. حق من بودي.
- مامان بيا دنبالم، بيا منو ببر.
- كاش مي‌تونستم، تو رو بردند اون طرف دنيا. اون‌ور اقيانوس، يه جاي دور، توي قلعه ديو زنداني شدي، دوست دارم عزيزم. ديگه هيچ وقت بهت دروغ نمي‌گم قول مي‌دم.
افسر آگاهي: نه، به اون چهار پايه دست نزن برو اون صندلي رو بيار. مواظب باش، آفرين. حالا خيلي آروم اون كاغذ و از دستش دربيار ببينم چي نوشته.
« لعنت به قانون شما. اگر قاضي يك زن بود هيچ فرشته‌اي گم نمي‌شد.

معادله
حوريه رحمانيان
پریسا پریسا این درو باز کن. خواهش میکنم پریسا پریسای نکبت گفتم در رو باز کن. امکان نداره باز کنه.باید تا غروب اینجا بمونم. حالا صدای کفشش رو می‌شنوم .تند و عصبانی. حتما مانتوش رو پوشیده داره میره بیرون. آره مثل اینکه رفت. در رو هم کوبید تو سرم. پریسا من که کاریت نکردم. اون دفعه که رفتیم دندونپزشکی یادته. دکتر دست زد بهت. به خدا من فهمیدم. ولی تو عین خیالت نبود. شایدخودت هم خوشت اومد. آره پریساو گرنه منو دعوا نمی‌کردی. تو طرف منو نگرفتی. حالا باید تا غروب اینجا معادله‌ی سه مجهولی حل کنم.
پریسا ایکس
شهرام وای
؟ زد
کی میتونه زد باشه؟
دکتر احمدی دندونپزشک یا دکتر خالقی روانپزشک یا شاید مهندس توسلی آره اونم میتونه جزئ احتمالات باشه.
پریسای نکبت تو خودت میدونی که من دیوونه‌ی توام.من موهای حلقه‌حلقه‌ات رو دوست داشتم.عمدا رفتی از ته زدی. من یادم نمیاد اونا رو کشیده باشم. فکر کردی کلئوپاترایی. حالا سرت رو کی داره نوازش میکنه؟ کدوم زد؟نکنه دوباره پیش دکتر خالقی نشستی میگی شهرام پارانوییدیه. اونم نگاه هیزش رو روی چشمهای قشنگت زوم کرده. نکبت می‌کشمش. صدبار بهت گفتم من از خالقی خوشم نمیاد. هی قرصاشو بهم دادی. حالم بدتر شد. همش می‌خوابم. من دوست دارم بیدار باشم. تو رو ببینم. مثل اون وقتا باهم باشیم. من یادم نمیاد چه جوری زیر چشمات کبود شد. تو گفتی من زدم. من برات یخ آوردم تا دردت کمتر بشه. ولی تو بازهم رفتی. زد زد زد از تو بدم میاد. ایکس ایکس ایکس منو تنها نذار. اصلا تو همین زیرزمین نمور میمونم تا برگردی. برگردی بگی شهرام من اشتباه کردم. حق با تو بود. دکتر احمدی و دکتر خالقی کرم داشتند. تو درست می‌گفتی. بعد دستمو بگیری از این زیرزمین نمور بیرونم بیاری. مثل اون وقت که با هم می‌رفتیم بیرون. سینما رو یادته. پسره متلک انداخت. من یقه شو چسبیدم. مردم سوامون کردند. پسره ی چشم دریده.یادته بعدش چقدر خندیدیم.تو گفتی:جان پریسا بگو تو واقعا رشتی هستی؟
صدای کفشش میآد.
پریسا پریسا خواهش میکنم.دررو باز کن!
صدای غ.....ر در اومد.
- تو اومدی پریسا
- بیا این قرصا رو بگیر
- نه نه خواهش میکنم
- تا نخوری نمیذارم بیای بیرون
- باشه گفتم باشه
_پریسا چرا این شکلی شدی چرا بینیت ورم داره.نگو که من زدم. باورم نمیشه. نه پریسا گریه نکن. چشم‌هات قرمز میشه. من اون‌ها رو شفاف دوست دارم سبز و شفاف مثل اون وقتا. موهاتو که زدی. چشماتو خراب نکن. پریسا دستت می لرزه. می‌ترسم دوتایی از روی پله‌ها بیفتیم. هوای منو تو داشته باش.
انگار دارم روی ابر پا می‌ذارم نه پله.
.زد داره پاک میشه. ایکس منو تنها نذار. فقط یه مجهول مونده. حالا دیگه هیچی.

ما به تو محتاجيم
فاطمه يوسفي
ما چقدر به هم شبيه‌ايم
يك تكان كافي‌ست
تا منفجر شويم
بوم بوم بوم!!!
تو كه اين را نمي‌خواستي
دست‌هايي كه بسته بماند
بسته بماند؟
نه
ما خواستيم كه نماند
و نماند
نمادي كه از تو ساخته‌اند
ما به تو محتاجيم
بگو اين‌قدر
روي چهره‌ات برچسب نزنن
مي‌خواهيم ببينيمت
مي‌شود؟
هه!!!
حالا بگو
اگر مي‌توانند
خاكستر‌هايمان را جمع كنند

هفته‌هاي كتاب 25

چشم‌هايش
بزرگ علوي
از متن كتاب
«...زن به محلی که جای پرده‌ی «چشمهایش» بود نزدیک شد. نگاهی به آن انداخت و رد شد. دو مرتبه برگشت، دست‌اش را از کمرش برداشت، سرش را به عقب انداخت، ناگهان خشک‌اش زد. با سر انگشتش گردی را که قاب تابلو باقی گذاشته بود را لمس کرد. رو کرد به من. رنگ‌اش پریده‌بود. چشم‌هایش می‌درخشید...»

الف 470

2010-05-19T09:59:00.004+04:30

کاش پدر آمونیاک را می‌فهمید
مریم قاسمی‌زادگان

نگاهش که می کردی سرش را به چپ یا راست می گرداند و چنان چرخی می زد که انگار تنها او چرخیدن می داند. چشم هایش کمی توی ذوق می زد. زیادی گرد بود. رنگش هم چنگی به دل نمی زد. اما حتمن چشم های گرد این رنگی میان ماهی ها مثل چشم های درشت و آبی آدم ها طرفدار زیاد دارد که اینجوری ادا درمی آورد و به آدم محل سگ نمی‌گذاشت.
انگار زیاد هم ناراحت نبود از اینکه انداخته بودندش انفرادی. شاید هم آنجا را قصر بلور می پنداشت. برای خودش می خورد و می خوابید. فضولاتش هم آنقدر قشنگ بود که با یک ناهار یا شام مفصل اشتباه بگیرد و اثری از آن باقی نگذارد. ناکس معده اش از معده گاو هم پیشرفته تر عمل می کرد.
خوب یادم است. همان روزی بود که مادر ساکش را بسته بود و من میان دست راست مادر و دست چپ پدر داشتم از وسط دو نیم می شدم. شاید آن لحظه ای اتفاق افتاده که چارپایه ی زیر پایم داشت تق تق صدا می داد و من دور و دورتر شدن مادر را از پنجره نگاه می کردم. پریشان تر از آن بودم که بخواهم باز با شیطنت به قصر بلور تلنگری بزنم و از اینکه ماهی سرش ا به جپ یا راست بگرداند و چنان چرخی بزند که انگار تنها او چرخیدن می داند، ذوق کنم. اما تنهاتر از آن بودم که نخواهم این کار را بکنم. قاب پنجره که از مادر تهی شد رفتم سراغش.
قصر بلور همان جایی بود که باید. اما سرخی زرین ماهی میان پرزهای سیاه قالی رنگ باخته بود. دختر همسایه‌مان می‌گفت آنقدر آبش را عوض نکرده‌ایم که ماهی دیگر نتوانسته آمونیاک‌ها را تاب بیاورد و بیرون پریده است.
میدانم. اگر پدر می‌دانست آمونیاک چیست هیچ وقت قاب پنجره از مادر تهی نمی‌شد.

خان
حسن تقی‌زاده
به محض اینکه سامیه و مادرش وارد مجلس عروسی شدند، چشم‌های خیره شده به زیبایی کمال سامیه تمنای سکوت کردند و زبان‌هایی که به سرعت در حفره‌ی دهان‌ها می‌چرخیدند، تک‌تک آرام گرفتند. سکوتی دلپذیر و آرامشی به زیبایی چشمان درشت و معصوم سامیه برقرار شد.
نگار، دختر حاجی فضل‌الله خان اولین کسی بود که با اصوات خود، تن بلورین سکوت که با رخ زیبای سامیه عجین شده بود را شکست. «همون بهتر بره با گاو و گوسفندهای باباش زندگی کنه. لیاقت خان‌داداشم بهرام خان را... »
فخرالسادات، مادر نگار سقلمه‌ای به پهلوی دخترش زد و با لبخند گفت: جوون‌های امروزی‌اند دیگر. ناز می‌کنند. پسرم بهرام‌ خان می‌گه یا سامیه یا هیچ کس.
دوباره شروع شد. زبان‌ها به سرعت به کار افتادند. سامیه از لابه‌لای صحبت‌ها و پچ‌پچ‌ها می‌شنید که دارد لگد به بخت خودش می‌زند. ...خونه بهرام خان مثل قصره... سه ‌ماهه رفته خونه باباش... نه هنوز طلاق نگرفتند... مگه بهرام خان چشه...[ ] دختره خوشی زده زیر دلش...
×××
پدر سامیه: مشرف فرمودین جناب خان. بفرمایین. خیلی خوش‌آمدین.
مادر سامیه: چای سرد شد فخرالسادات خانم، بفرمایین.
فخرالسادات: سامیه را صداش کن بیاد حاجی فضل‌الله دو کلمه باهاش حرف بزنه، بلکه سر عقل بیاد برگرده سر خونه‌و‌زندگیش. آبرومون رفت پیش مردم.
مادر سامیه: والا چی بگم. من و باباش از بس بهش گفتیم، خسته شدیم. زبونم مو درآورد. نمی‌‌دونم چه مرگشه این دختر.
...سامیه... سامیه...
سامیه: سلام.
حاجی فضل‌الله‌خان: سلام دخترم. بیا بشین بابا.
فخرالسادات: سلام عروس گلم. یبا بشین پهلوی خودم. آخه چی شده؟ از بهرام چه بدی دیدی؟ اون که خیلی دوست داره.
سامیه: سکوت.
حاجی فضل‌الله‌خان: بهرام چیزی گفته؟ دعوات کرده؟ میرم پدرشو درمی‌آرم.
سامیه: سکوت.
فخرالسادات: آخه دخترم زشته. عیبه. مردم هزار جور حرف درمی‌آرن. حالا درسته جلو رومون حرفی نمی‌زنند...
سامیه: سکوت.
حاجی فضل‌الله‌خان: آخه ناسلامتی من خان اینجام. کدخدام. من باید بدونم چرا می‌خوای طلاق بگیری یا نه؟ آبروم رفت.
سامیه از اتاق خارج شد و دقایقی بعد برگشت. سرنگ خالی را جلوی پای خان انداخت.
حاجی فضل‌الله‌خان: آمپوله؟ حالا فهمیدم دخترم، مریض شدی؟ آخه از اول می‌گفتی. همین فردا، همین فردا می‌برمت شهر پیش دکتر.

شاكي
حسن تقی‌زاده
مردی میانسال با مأمور و دختر جوانی که بینی‌اش پانسمان شده بود، وارد مطب شدند.
مرد: مطب دکتر سمیعی اینجاست؟
منشی: بله، وقت قبلی دارین؟
مرد فریاد کشید: صورت دخترم را داغون کرده حالا باید وقت هم بگیرم؟
دختری که کنار مادرش نشسته بود، گفت: مامان من بینی‌مو اینجا عمل نمی‌کنم. دماغ دختره را داغون کرده. مأمور آوردند سرش.
دکتر در اتاقش را باز کرد:‌ چه‌خبره آقا؟ چرا شلوغش می‌کنید؟
مرد: ببین صورتشو چکار کردی؟ داغون شده.
دکتر: ولی ایشون مریض من نیستند.
ولی شما مریض‌اش کردید. آخه دکتر مملکت باید بتری نوشابه از ماشین پرت کنه بیرون؟
دکتر: من!
مرد: بله شما. بچه‌ها شماره ماشین شما را گرفتند.
مأمور برگه‌ای را به دست دکتر داد و گفت: آقای دکتر این مشخصات ماشین شما نیست؟
دکتر: بله بله. این مشخصات ماشین من «بود.»

هفته‌های کتاب24
موش‌ها و آدم‌ها
جان اشتاين بك

از متن: موش‌ها و آدم‌ها
اسلیم ایستاده بود و زن کورلی را می‌نگریست. گفت: «گاس، بهتره تو اینجا پیش زنت بمونی.» چهره‌ی کورلی سرخ شد. «من می‌رم. من می‌خوام خودم شیکم اون حرومزاده‌ی گنده رو با تیر بزنم. با همین یه دس که دارم. من می‌رم بکشمش.

الف 469

2010-04-01T19:54:00.003+04:30

پل

سمیه کشوری

جرات دیوانگی‌ام می‌دهی

اما

حالا زمانش نیست

اینجا مکانش نیست

روی پل عابر پیاده

گفتم خط‌کشی کنم رد نگاهت را

و منتهی کنم به چشمانم

رد نگاهت را دزدیدی

و پله‌های نرسیدن را

یکی

پایین رفتی

می‌ترسی خرد شوی

و بریزد کوه غرورت روی انعکاس نگاهم

قامت راست می‌کنی

و بی تردید می‌گذری

بی‌آنکه لحظه‌ای جرات کنی

فقط نگاهم کنی

چیزی که در درون تو شکل گرفت

مفهومش بزرگتر از ارتفاع ذهنت بود

ترسیدی

فکر کردی

با ویرانی‌ام آباد می‌شوی

اما ویران شدی

و با آوار هزاران سوال در ذهنت گم شدی

در لابه‌لای کاغذهای باطله

هیچ‌گاه خودت را نمی‌یابی

نمی‌توانم

ساده نیست

اما بیا و جرات کن دوباره زندگی را

می‌ترسم

دیگر هیچ‌گاه

به من برنگردی

به خاطره‌هایم

بیا

همان‌طور که به من جرات دیوانگی دادی

به خودت جرات بده

و یک بار

فقط برای یک بار بیاب مرا

قول می‌دهم

زود پیدایم کنی

روزمره

حوریه رحمانیان

مؤمنم نمی‌کند نان تست

سرم از پرسه‌های بی‌حاصل شب سنگین

تنگ است دهلیزهایم

خون می‌تپد و از کوچه‌های باریک می‌سرد

تا به لرزش پاهایم پیوند خورد

سردم سردم حتی چای نمی‌تواند

در من ته‌نشین شده هر چه بود

تفاله‌های تلخ

می‌ترسم از همه‌ی قاشق‌ها

چیستانی بی‌پاسخ

هنوز حل نشده‌ام

زمان هر ثانیه پوست می‌اندازد

و من در بی‌وزنی

عقربه شاخک‌های سوسکی عجول

و من بر شاخه‌ی انزوا

عقربه عقربه عقربه

بر می‌خیزم

و ادامه می‌دهم به ادامه‌ی حیات

بی‌آن که چای گرم کند

و نان تست مومن
الف این هفته را بخوانید.

الف 467

2010-03-18T20:56:00.002+03:30

معصوم
حوریه رحمانیان
30 بهمن ماه 88
من اینجایم
کنار باجه‌ی تنها
مانتویم رنگ خون است
سرمه‌ی چشمانم ریخته از وزش اشک
گریخته‌ام از خانه
پوست انداخته‌ام
در خانه دختری بود
که دامن پاره‌ی عروسکش را
با خشم می‌دوخت
در خانه پوست انداختم
بوی دندان گرگ می‌داد شب هراس
و من از بستری
آویختم به دار خواهشی
من اینجایم
کنار باجه‌ی تنها
مانتویم رنگ خون است
دستهایم را میتکانم
می ایستی
کنار باجه‌ی تنها
چشمهایم نیاموخته چانه زدن را
با تو میرود تا هرجا
با تو هست هر چه بگویی چشم
پس از نبرد برابر!
تو می گذری بی پس نگاهی
و من می‌مانم دوباره کنار باجه‌ی تنها
نخی میگیرانم
پروانه‌ای ست در من که با هیچ دودی خفه نمی‌شود.

سه طرح
فاطمه آبازیان

طرح 1
حال توپی دارم
گل که بشوم
بغلم میکنی
می‌بوسی‌ام

طرح 2
من من من
تو تو تو
همین!

طرح 3
ستاره می‌آید
خورشید می‌رود
و برعکس
- زندگی –

زن از دید یک زن
ابوالحسن‌ حسینی
- شركت…….؟
- بله بفرماييد.
- مي‌تونم با مهندس …… صحبت كنم؟
- شما؟
- من يك زنم. نيازي به معرفي نيست.
- ببخشيد كه نشناختم!… گوشي…

یا کریم اهل بیت
مصطفی کارگر
24بهمن‌ماه 88

ای همه دار و ندارم یا حسن
سر به پایت می گذارم یا حسن

تو کریم اهل بیتی ای امام
من گدایی بی قرارم یا حسن

با ثناخوانی نامت داده ای
آبروی روزگارم یا حسن

دوست دارم «شاعر درگاه عشق»
حک شود روی مزارم یا حسن

تا قیامت سفره دار رحمتی
من هم از آن وامدارم یا حسن

واقف ام بر مهربانی های تو
ای تمام اعتبارم یا حسن

در گلستان مدینه، شهر نور
تو گلی من مثل خارم یا حسن

هر که هستم هر چه هستم تا ابد
من شما را دوست دارم یا حسن

راه
مصطفی کارگر
«19 بهمن‌ماه 88»
جایی که خورشید را
می دزدند
اهدنا الصراط المستقیم

هفته‌های کتاب22
راز فال ورق
یوستین گوردر
معلم فلسفه و نویسنده نوروژی
تولد:8 اوت 1952
آثار:
دنیای سوفی
راز فال ورق
دختر پرتقالی
قلعه قورباغه‌ها
راز کریسمس

از متن: « راز فال ورق »
توجه به این موضوع که انسانها کی هستند و از کجا می آیند سرگرمی
روح است. مشکل این است که ما در این بازی تنها هستیم.
تعداد ما یعنی کسانی که خودمان را به این گونه سرگرمیها مشغول کرده‌ایم آن قدر کم است که هنوز نتوانسته‌ایم حتی اتحادیه‌ای تشکیل بدهیم!

برگرفته از وبلاگ «پرتقال خونی»:
«راز فال ورق» داستان اعجاب انگیز سفر پسری به نام هانس توماس است که به همراه پدرش از نروژ به طرف یونان می‌روند تا مادر پسرک را که سالها پیش آن دو را ترک کرده و به آتن رفته، به خانه باز گردانند. داستان از قول هانس توماس روایت می‌شود. در ابتدای سفر آنها به دهکده کوچکی می‌رسند و در آنجا هانس توماس نانوای پیری را ملاقات می‌کند که به او تعدادی نان شیرمال می‌دهد. وقتی هانس توماس می‌خواهد بزرگترین نان شیرمال را بخورد متوجه می‌شود که کتاب کوچکی درون نان شیرمال مخفی شده، هانس توماس این کتاب را که با حروف بسیار ریز نوشته شده با استفاده از ذره بینی که چندی پیش کوتوله‌ای به او هدیه داده می‌خواند و تقریبا نیمی از داستان به شرح وقایعی که این کتاب آن را روایت می‌کند اختصاص دارد.
هانس توماس در طول سفر و در موقعیت‌های گوناگون این کتاب را می‌خواند و متوجه می‌شود که داستانی که در کتاب روایت می‌شود به طرزی مرموز با داستان زندگی او، پدرش و احتمالا پدربزرگش در ارتباط است. کتاب نان شیرمال داستانی اسرار آمیز از زندگی ملوان کشتی غرق شده‌ای که به جزیره‌ای اعجاب انگیز پا گذاشته است را روایت می‌کند. در جزیره 52 کوتوله که هر کدام نماد یکی از خال‌های ورق بازی هستند به علاوه یک ژوکر و یک پیرمرد زندگی می‌کنند. در ادامه درمی‌یابیم که پیرمرد خود خالق اصلی کوتوله‌هاست اما از بین تمامی کوتوله‌ها فقط یک نفر می‌تواند فکر کند و آن یکی هم ژوکر است!
ژوکر نمادی از فیلسوفان دنیای ماست، معدود انسان‌هایی که از زندگی خود و جهان اطراف خود متحیرند و در تلاشند تا این حیرت را برای دیگران بازگو کنند. «راز فال ورق» مانند تمامی آثار یوستین گاردر مضمونی فلسفی دارد و در تلاش است تا انسانها را از خواب غفلتی که در آن فرو رفته‌اند بیدار کند. در طول کتاب بارها این سوال مطرح می‌شود که چرا انسان‌ها از زندگی اعجاب‌انگیز خود در تعجب نیستند؟ چرا جهان هستی با این همه شگفتی و رمز و راز برای ما انسان ها به عادتی روزمره تبدیل شده؟ و اینکه چه کسی در این دنیا نقش ژوکر را بازی می‌کند؟ در کتاب نان شیرمالی ارتباط هنرمندانه‌ای بین ورق‌های پاسور و روزهای سال شکل داده می‌شود که به شرح زیر است:
"هر سال ۵۲ هفته دارد و هر هفته ۷ روز. هفت ضرب در ۵۲ می شود ۳۶۴. اما سال ۳۶۵ روز دارد. آن روز اضافی روز ژوکر است. هر دست ورق هم ۵۲ برگ است. اگر شماره‌های ورق‌های يک خال را از تک تا ۱۰ جمع بزنيم و به سرباز و بی بی و شاه هم از ۱۱ تا ۱۳ عدد بدهيم و آن ها را هم اضافه کنيم حاصل جمع می شود ۹۱. در يک دست ورق ۴ خال داريم. پس ۴ ضرب در ۹۱ می شود ۳۶۴. يک روز کم می آيد. آن روز روز ژوکر است. اما بعضی سال‌ها دو روز اضافه دارند. در هر ۴ سال يک سال ۳۶۶ روزه داريم. به آن سال می‌گويند سال کبيسه. سال کبيسه دو روز ژوکر دارد. هم چنان که بعضی ورق‌ها دو ژوکر دارند. اگر هر دور گردش ماه به دور زمين ۲۸ روز طول بکشد هر سال ۱۳ ماه و يک روز می‌شود ( از تقسيم ۳۶۵ بر ۲۸ نتيجه ۱۳ و باقی مانده‌ی يک به دست می‌آيد ) البته معلوم است که آن يک روز چه روزی است: روز ژوکر! ولی نکته‌ی جالب اين است که در هر دست ورق ۴ خال وجود دارد (خشت و دل و خاج و پيک) يعنی به تعداد فصل‌های سال. و از هر خال هم ۱۳ ورق وجود دارد يعنی به تعدا ماه های سال!"

برگرفته از «دانش‌نامه‌ی علمی-تخیلی و فانتزی» :
راز فال ورق نوشته‌ی یاستین گاردر نویسنده‌ی نوروژی است که به خاطر کتابِ دیگرش دنیای سوفی شهرتی جهانی دارد. اگرچه هم دنیای سوفی و هم راز فال ورق به لحاظ عناصرِ داستانی و درون‌مایه، تا حدی نزدیک به سبک فانتزی هستند، اما مضمونِ اصلیِ هر دو کتاب، فلسفی است. دنیای سوفی به شکلی خیلی واضح‌تر به فلسفه می‌پردازد و در واقع تاریخ فلسفه به طور خلاصه و ساده است. اما راز فال ورق، خیلی داستانی‌تر و روان‌تر از قبلی است و نویسنده در قالبِ یک داستان فانتزی عقیده‌ی فلسفی مذهبیِ خاص خود که در دیگر آثارش هم آشکارا به آن پرداخته، بیان می‌کند. دیگر آثار گوردر نظیر قلعه‌ی قورباغه‌ها، راز تولد، سلام کسی آن‌جا هست و...به سبکی ساده‌تر و روان‌تر و در واقع برای خواننده‌گان جوان‌تر نوشته شده‌اند.

دریافت الف 467

الف 466

2010-03-07T22:06:00.003+03:30

مثلا یخچال
سحرالسادات حدیقه
مسلط باش. به خودت خوب مسلط باش. رفته که رفته. به درک. اصلا بهتر هم شد. بیا یه کاری کن. ببین ئمن شنیدم که ... نه فکر کنم تو یه مجله روانشناسی بود شایدم یک روانشناس تو تلوزیون گفت حالا ایناش خیلی مهم نیست مهم مطلبه که میگه اگر خواستی چیزی را فراموش کنی که فکر میکنی خیلی واست خاص بوده بهتر است که یک چیز دیگه یا یک شخص دیگر را مثل اون چیز یا شخص تصور کنی و هر کاری که دوست داشتی با اون چیز یا شخص انجام بدی با چیز جدید یا شخص جدید انجام بدی اونوقت دیگه اون خاص بودن چیز یا شخص قبلی واست از بین میره و راحت تر میتونی فراموشش کنی. خوب تو هم بیا تصور کن داریش. یا اینکه یه چیزی که خیلی بهش شبیه است رو خودش بگیر انگار که خودشه. اونوقت باهاش همون کارهایی رو بکن که با او میکردی یا دوست داشتی باهاش بکنی اما نمیشد یا نمیدانم... وقتش را نداشتید. مثلا؟ خوب مثلا این... همین یخچال تو اتاقت خوب میتونه بهش شبیه باشه. اصلا خود خودشه. مگه نمیگفتی چاق بود و دوستناش بهش میگفتن "مکعب مستطیل" خوب اینم مکعب است دیگه. مگه قدش بلند نبود و چهارشونه و سفید. خوب این یخچال هم همینجوریه دیگه. اصلا انگاری خودش ایستاده اینجا. اینجوری نگاه نکن... فقط تصور کن. همین. قرار نیست که تصور عین واقعیت باشه که. اگر عین واقعیت بود که دیگه بهش نمی گفتن تصور. بهش میگفتن واقعیت . به نظر من که حداقل یه چیز این یخچال از او بهتره اونم اینکه همیشه تو خونه است و دیگه تو هم هیچ وقت دلت شور نمیزنه که حالا کجاست و با کی هست و چی میخوره و چی میپوشه و هزارتا فکر دیگه. انقدری که میشه به برچسب انرژی این اعتماد کرد به امضا و قول او نمیشد اعتماد داشت. خوب اینم یخچال که دیکه البته یخچال نیست و شده او. بیا بشین روبروش. خوب شد. حالا... حالا... اول از همه دوست داشتی باهاش حرف بزنی؟ خوب بگو. داره گوش میده. اگه دوست داری میتونی دسته اش رو بگیری انگاری دستش رو گرفتی. همه تفاوتشون توی یه "ه آخر چسبانه". خوبه اینجوری بهتر شد. باید با همه وجودت فرض کنی که دستای اونه والا تصورش خوب از آب در نمیاد. میخواهی بیشتر بهش نزدیک بشی؟ این که کاری نداره دسته اش رو بکش حتما "آغوشش" را واست باز میکنه مثل فیلمهای هندی. یه کم سرد هست اما بهتر از اینه که نباشه. بیشتر هم میشه بهش نزدیک شد. واسه این کار باید لباسهاشو دربیاری. ببخشید منظورم طبقه های یخچاله. یکی یکی از بالا شروع کن. چشمهاتو ببندی تصورش راحت تر هم میشه. آروم آروم. آهان خوبه ...مواظب باش ناخون هایت تنش را زخمی نکنه. نمی خواد فکر جای لباساش باشی همین بغل بذارشون .خوب دیگه اینم از آخریش. حالا میتونی بری تو بغلش... سرده اما بهتر از اینه که نباشه. خوب بهتره پاهاتو جمع کنی تا بهتر تو بغلش جا بشی. سرت را هم تکیه بده به شونه هاش. یادم میاد همیشه میگفتی دوست داری او تو رو بغل کنه. آره خوب اینجوری شاعرانه تر هم هست . یه کم جا به جا شو تا دستشو بیاره دورت... آهان خوبه.... همیشه وقتی فضا تاریک میشه شاعرانه تر هم میشه. همیشه شب شاعرانه تر از روز است. هیچ وقت فکر میکردی اینجوری محکم تو را بغل کنه؟ انقدر امن؟ چشمها یت را باز نکن...میدانم سرد هست اما بهتر از اینه که نداشته باشی.... سرد هست اما هست... سرد... هست...

گوشه‌ی اندوه
مصطفی کارگر
هزار و سیصد و هشتاد و هفت تا الآن
هزار و سیصد و هشتاد و هشت سرگردان
هزار و سیصد و هشتاد و هفت دلتنگی
و شام سوم اسفند، غربت انسان
هزار و سیصد و هشتاد و هشت تا حالا
هزار و سیصد و هشتاد و هشت، شب گریان
کدام ثانیه را هی ورق ورق بزنم
به شوق دیدن یک لحظه یک لب خندان
سه روز اول اسفند، یک غم مبهم
و بعد از آن همه اندوه و شیون و طوفان
سراغ مادر من را گرفت عزراییل
و بعد هستی او را گرفت در یک آن
اتاق، هستی ما را نفس کشید از درد
مدام مادرمان دست می‌کشید از جان
اتاق، پنجره‌ای رو به هرچه ویرانی
اتاق، یک قفس سرد و ساکت و ویران
سکوت مادر من هرچه بغض را آورد
حضور رفتنی‌اش بغض بی سر و سامان
حضور او نفسی خسته، سینه‌ای مغموم
و خانه بی نفس‌اش اهل خانه را زندان
کدام گوشه‌ی اندوه را ترانه کنم
برای درد دلی پیش حضرت سبحان
من و غرور و غزل‌های نیمه کاره و تلخ
من و پیاده شدن از محبت گلدان
نگاه خیره‌ی او روزهای آخر عمر
شبیه پنجره‌ای رو به باغ، رو به خزان
چقدر لحظه‌ی سختی‌ست یک نفر دائم
میان ماندن و رفتن مدام در جریان
نگاه خیره‌ی او لکنت شبی سنگین
حضور زخمی او یک تبسم پنهان
نگاه خیره‌ی او: «مصطفی! دلم تنگ است
برای مادر مظلوم خون بخوان قرآن
کمی دوبیتی و گاهی سروده‌های خودت
چنان گذشته بیا هی بخوان بخوان و بخوان
برو به خاطر این دل بیار مهدی را
کنار من بنشین و کنار خود بنشان
من آن مسافر دلخسته‌ام که پیوسته
برای وضعیت اهل خانه‌ام نگران...»
نداشت مادر من روزهای آخر عمر
برای گفتن یک حرف ساده نیز توان
میان بستری از حس غربتی سنگین
نگاه خیره‌ی او بود بهترین زبان بیان
ـ قصیده تا که به اینجا رسید، باران زد
و دید واژه، قلم را مردد و لرزان ـ
من از قبیله‌ی اهل نفاق دلخونم
و حق شادی و احساس خویش را خواهان
من از معامله‌ی تیغ و عشق می‌ترسم
فقط به خاطر اینکه چشیده‌ام به جهان
و دیده‌ام که چگونه ترانه را کشتند
به دست حرص و طمع، مارهای خوش الوان
من از شکستن آیینه بی‌گناه و دلیل
گلایه می‌کنم ای حی قادر منان
قصیده شرح غم‌ام بود و بود بغض درون
که شد سروده غم‌انگیز و تلخ و در پایان ـ
ـ زبان حال من این است: ای خدای بزرگ
به بارگاه جلال‌ات به حضرت سلطان
برای شادی مرحوم مادرم صلوات
سلام روز و شبم را به مادرم برسان

(...)
مرضیه قربانی
و باز در تلالو چشمان صداقت
در میان آوای ملکوتی قلبت
و در جوی‌های پر درخشش حرفت
موجی از سکوت حس می‌شود
موج‌هایی به رنگ لاجوردی
در عمق آسمان آبی وجودت
در اندیشه‌ی روشنایی
به سوی امیدی از آفتاب
روی ریل‌های مغشوش ذهنت
نه ناامیدی می‌خزد
و نه دلتنگی ...
آری
در ازدحام لحظه‌هایت
باز هم از فردایی نزدیک می‌گویی
از روزی که پرستوی امید
با نفس‌های سحرآمیز
می‌نشیند به تماشای سحر
و شب ...
در انتهای ظلمت و تاریکی
ماه در جوی وجودت
به دنبال آشنایی ناشناس
قایق‌سواری می‌کند
تبسم و گاهی لبخند عاشقانه
سر به زیر
شرم‌گونه
با آبشاری از چشم‌هایت

هفته‌های کتاب 21
شرق بنقشه
شهریار مَندَنی‌پور
نویسنده و رمان‌نویس، سردبیر مجله‌ی ادبی عصر پنجشنبه
تولد: ۲۶ بهمن ۱۳۳۵ شیراز.
آثار: مجموعه داستان‌های: سایه‌های غار (۱۳۶۸)، هشتمین روز زمین (۱۳۷۱)، مومیا و عسل (۱۳۷۵)، ماه نیمروز (۱۳۷۶)، شرق بنفشه (۱۳۷۷)، آبی ماوراء بحار (۱۳۸۲)، و رمان: دلِ دلدادگی (۱۳۷۸)

از متن شرق بنفشه
حالا كه دانسته‌اي رازي پنهان شده در سايه‌ي جمله‌هايي كه مي‌خواني، حالا كه نقطه نقطه اين كلام را آشكار مي‌كني، شهد شراب مينو به كامت باشد؛ چرا كه اگر در دايره‌ي قسمت، سهم تو را هم از جهان دُرد داده‌اند، رندي هم به جان شيدايت واسپرده‌اند تا كلمات پيش چشمانت خرقه بسوزانند. پس سبك‌باري كن و بخوان. در اين كتاب رمزي بخوان به غير اين كتاب

جایگاه ادبی مندنی‌پور
مندنی‌پور متعلق به آوانگاردهای ادبیاتِ معاصر ایران است. برخلاف بسیاری از هم‌کارانِ هم‌عصرش حاملِ پیامی عمومی نیست. او به معنای کلاسیک کلمه کار سیاسی نمی‌کند. توجه‌اش معطوف به فرد است، که بی‌تفاوت، تسلیم سرنوشتِ خویش است. بلایای طبیعی، جنگ، انقلاب یا عملیات تروریستی به او حمله می‌برند. او علت را نمی‌پرسد، می‌پذیرد، چنان‌که همه کابوس را می‌پذیرند. برخی به گذشته می‌گریزند، برخی به خرافات و برخی در خشنودی‌های زندگی ِ روزمره غرق می‌شوند. به این ترتیب شکست‌شان از پیش معلوم شده است. حتا عشق هم نمی‌تواند در این سرنوشت توجه‌شان را جلب کند، چرا که برآورده نمی‌شود. مندنی‌پور راه چاره نشان نمی‌دهد، او برمی‌انگیزاند، تکان می‌دهد و خشمگین می‌کند. کم پیش نمی‌آید که خواننده‌ی داستان‌های مندنی‌پور دوست دارد شخصیت‌ها را از خمودگی بیرون بکشد، به آن‌ها قوت قلب بدهد تا در برابر ِ ضربه‌های سرنوشت مقاومت کنند. ادبیات مدرن ِ ایران با مضامینی از قبیل ِ رویارویی ِ روان‌کاوانه با فرد، پرداختن به آن درگیری‌های درونی که به حوادثی در طبیعت و جامعه، یا به تاریخ، فرهنگ و سنت مربوط می‌شوند، بیگانه بود. مندنی‌پور موفق شده است بر این‌ها انگشت بگذارد....
در آثار مندنی‌پور غالبن فضایی مه آلود حاکم است. خواننده می‌داند و حس می‌کند که داستان چیست، با این وجود اما در تاریکی دست و پا می‌زند. زمان‌ها درهم می‌شود، گذشته از آینده پیش می‌افتد، سنت و مدرنیسم با هم تصادم می‌کنند، آمیزه‌ای می‌سازند که در آن شخصیت‌ها سرگشته‌اند و رانده شده از ترس و تنهایی به خاطر زندگی‌شان مبارزه می‌کنند. آن‌ها ناتوان از یک هستیِ متعادل، در مرزِ بین مرگ و زندگی در نوسان‌اند.
بهمن نیرومند / سایت رادیو زمانه

دریافت الف 466

الف 465

2010-02-28T15:01:00.003+03:30

کتاب صورت

محمد خواجه‌پور
گفتند مرده، به مانیتور نگاه می‌کردم. کسی که می‌گذشت این را گفت يا آن را توی صفحه مانیتور خواندم با فونت 10 ایتالیک سرم را کج کردم که دقیق ببینم يا صدا را بهتر بشنوم. برای همین شاید سرم را آوردم بالا پسری که این را گفت رو به من نبود. با خودش حرف می‌زد يا با دوست‌اش که کتابی را ورق می‌زد. معلوم بود از کتاب سر در نیاورده است و دارد کاری می‌کند حواس‌اش پرت باشد. اما پسر با آن کاپشن آبی رنگ‌پریده که خط‌های سفید داشت انگار اصرار داشت بگوید.
گفت وحید رو می‌گم. و دست‌اش را کوبید روی شانه‌ دوست‌اش. او هم تکان خورد و عینک‌اش را مرتب کرد. من دست‌هایم را از روی صفحه کلید برداشتم. نمی‌دانم چه کارشان کردم. همیشه وقتی می‌خواهم به یاد بیاورم همین مشکل را دارم که نمی‌دانم دست‌هایم کجا قرار داشت. پاهایم را می‌دانم روی زمین بوده يا نبوده مثلاً روی صندلی نشسته‌ام و پاهایم را مثل دختربچه‌هایی که حوصله‌شان سر رفته تکان تکان می‌دادم. حوصله‌ام هم سر نرفته باشد هم پاهایم سر جای خودش است. اما دست‌هایم همیشه گم می‌شود. توی عکس‌هایم هم همین مشکل را دارم. اگر دست‌هایم توی عکس نباشد نمی‌توانم تصور کنم آن‌ها را چه کار کرده‌ام. به خاطر همین توی عکس‌های دسته جمعی آن را بالا سر نفر جلویی نگه می‌دارم. به شکل V يا I. مثل وحید من چند تا وحید می‌شناسم که امکان داشته باشد بمیرند.
گفت خنگ همون که هر روز می‌دیدیم‌اش نمی‌دانم دوست‌اش چرا جواب نمی‌داد داشت من را نگاه می‌کرد و صورت‌اش رنگ می‌باخت. من تکان نمی‌خوردم می‌خواستم او را بترسانم. چشم‌هایم را گشاد کردم و به جای نگاه کردن به او به نقطه پشت سرش خیره شدم. دیوار يا حتی پشت دیوار را انگار نگاه می‌کردم.
درونم یک نفر با صوت عبدالباسط سوره والعصر را می‌خواند. گوش‌هایم مثل بافر ضربان داشت و خودم می‌لرزیدم. نه لرزیدنی شبیه به رقص، لرزیدن از خیس بودن بود یا از گناهی که شاید مرتکب شده‌ام.
هر دو تاش برگشتند و به من خیره شدند از داخل صفحه مانیتور من را نگاه می‌کردند. آیکن‌ها پشت سرشان بود و هر چه ÿD می‌زدم اثر نمی‌کرد. تصویر نزدیک‌ و نزدیک‌تر می‌شد و دو صورت روبه روی من بود. با سبیل‌هایی که تازه می‌شد سایه آن را دید و صورتی که جا به‌جای آن لکه‌های پراکنده‌ی سفید بود.
آن یکی گفت: کار خود نامردش است. همیشه می‌خواست وحید را بکشد. از وقتی که کلاس پنجم ....
کابل برق را از پشت مانیتور می‌کشم. تنها هاله‌ای از آن‌ها در صفحه خاکستری مانیتور باقی مانده است. هاله‌ای از دو صورت که گوشه‌های آن از کادر مانیتور بیرون است.
صندلی می‌افتد وقتی از روی آن بلند شده‌ام. دست‌هایم نیست. در یکی از آن‌ها عکس‌ها هستم که دست‌هایم نیست همه ایستاده‌اند و آقای بردبار کنار ما ایستاده است. همه کیف‌های‌شان را گذاشته‌اند روبه‌روی‌شان روی زمین و آن‌چنان به هم چسبیده‌اند که دست‌های‌شان با هم قاطی شده است. دنبال دست‌های خودم می‌گردم. با پاهایم که هنوز دارم می‌دوم به سمت توپ دو پوسته‌ای که گوشه‌ی اتاق افتاده است. شوت می‌کنم تا شاید احساس کنم که می‌توانم چیزی را حرکت بدهم.
«مرده‌ای باید باشد، خاطره‌ای» بر می‌گردم. اسپیکیر خاموش است. صدایی از خیلی دور می‌آید مثل صداهایی که از مسجد می‌آید. اما قرآن نیست یک نفر دارد هی همین جمله را تکرار می‌کند همین جمله را که نمی‌خواهم بشنوم. نمی‌دانم چه ربطی به من دارد. دست‌هایم را روی گوش‌هایم می‌گذارم و فشار می‌دهم. هوا در گوش‌هایم حبس می‌شوم و مجبور می‌شوم تف مانده در گلویم را قورت بدهم. می‌چرخم.
همین طور تکان تکان می‌خورم. صدای بچه‌های ده ساله مینی‌بوس را پر کرده است. یک صدای کش‌دار و بعد همه صداها خاموش می‌شود. سر راننده توی شیشه بود، روی شیشه هزار خط افتاد، خطوط ریز به هم پیوسته و خورشید توی این خطوط روشن هزار تکه می‌شد. من خیره بودم
شب‌ها خواب‌های سرخ می‌دیدم و می‌بینم هنوز گاهی. خوابم نمی‌برد دیگر و صبح بلند شدن مثل صوراسرافیل است. انگار تمام گناهان را به دوش داشته باشی و رستاخیز شده باشد.
بیدار نمی‌شوم نمی‌خواهم بیدار شوم. اصلاً خواب نیستم.
مادرم تکانم می‌دهد. می‌گوید: «وحید دم در است»
می‌پرسم کدام وحید؟
می‌گوید: خر نشو، وحید دیگه
مادرم تکانم می‌دهد. می‌گوید: «بیدار شو»
می‌گویم: وحید کیه؟
می‌گوید: وحید؟ کدوم وحید؟
مادرم تکانم می‌دهد. می‌گوید: «بیدار شو»
می‌گویم: بیدارم.

شک
حوریه رحمانیان
شک
تنوره دیو است در سرم
سرب مذاب در چشمهایم
می سوزاندم می چرخاندم
مذاب می شوم حباب می زنم
دوزخ دوزخ
کاش خواب می دیدم
روی زانویت
و دوباره به تمامی قصه ها
ایمان می آوردم
پدر.

مگس
حوریه رحمانیان
باید از تو بگسلم
مثل نقطه‌ای از خط
خطی که تا ابد ادامه دارد
و من از آن می گسلم
خودخواسته
"مرا رها کن" یعنی بی سر انجامم
میانه ی راه از درد فلج خواهم شد
و تو باید ادامه دهی
آن خط ممتد را
"مرا رها کن"یعنی بنوش شیره ی مرا
دور بزن دور بزن
تاربتن تار بتن
عنکبوت خسته و تنها

هفته‌های کتاب 20

تهوع
ژان پل سارتر
Jean Paul Sartre
فیلسوف، رمان‌نویس، نمایش‌نامه‌نویس و منتقد
تولد: ۲۱ ژوئن ۱۹۰۵، پاریس
مرگ: ۱۵ آوریل ۱۹۸۰، پاریس
مهم‌ترین آثار: تهوع، هستی و نیستی، دیوار، کلمات، کارازکارگذشت، راه‌های آزادی، در دفاع از روشنفکران، بودلر، اگزیستانسیالیسم و اصالت بشر

نظر من دربارة رمان تهوع
يادداشتي بر رمان تهوع از آلبر كامو

رمان همواره فلسفه‌اي است كه صورتي تخيلي يافته است. در رمان خوب همة فلسفه صور خيال جاي می‌گيرد. اگر اين فلسفه از مرز شخصيت‌ها و رويدادهاي رمان درگذرد و چون برچسبي بر اثر نمودار شود، رويداد داستان اصالت خود را از دست می‌دهد و رمان می‌ميرد.
اثرجاودان به انديشه، عميق نياز دارد. آميزش پنهاني تجربه و انديشه، زندگي و تفكر دربارة معناي زندگي، همان است كه رمان نويس بزرگ را می‌آفريند ( هم چنان كه اين معني مثلا" در كتاب سرنوشت بشر نوشتة مالرو نمودار است.)
امروز ما با رماني روبروييم كه اين تعادل را بر هم زده و بازتاب زندگي را زير پرتو نظريان فلسفي قرارداده است. اين كار چندي است مرسوم شده ولي آنچه در رمان تهوع جلب توجه می‌كند اين است كه قريحة درخشان نويسنده و روشن ترين و خشن‌ترين نازك خيالي‌هاي او، هم با دست و دل بازي و هم با زياده روي، در اثر پخش شده است.
هر يك از بخش‌هاي اين تفكر عجيب در تلخي و حقيقت پژوهي به نوعي كمال می‌رسد. وقايع رمان در يكي از بندرهاي كوچك شمال فرانسه روي می‌دهد. مردم بورژواي شهر، كه از راه حمل و نقل دريايي زندگي می‌كنند، هم به شكم خود می‌رسند و هم به رفتن به كليسا. رستوراني كه در آن كار تنور شكم تافتن در نظر گويندة داستان جنبه اي نفرت انگيزي می‌يابد، و همة آنچه بخش ماشيني زندگي را تشكيل می‌دهد، با قلمی‌توانا نگارش يافته و در آن، روشن بيني جايي براي آرزو كردن باقي نمی‌گذارد.
از سوي ديگر، تفكر دربارة زمان كه در راه رفتنِ كند و بي آيندة پيرزني تابناك فلسفة اضطراب است، آن چنان كه در فلسفه كيركه‌گور و چستوف و ياسپرس و هيدگر منعكس است.
بدين گونه هر دو جنبة زمان موفقيت آميز است، ولي از تركيب اين دو اثري هنري به وجود نيامده است و عبور از اين به آن به اندازه اي سريع و به گونه اي توجيه ناپذير است كه خواننده نمی‌تواند اعتقاد عميقي را كه هر رمان نويسي در او ايجاد می‌كند، در اين جا بازيابد.
و در حقيقت نيز، كتاب به خودي خود سيماي رمان ندارد، بلكه بيشتر گفتگوي قهرمان كتاب است با خود. مردي دربارة زندگي خود، و در نتيجه در بارة خود، داوري می‌كند. يعني دربارة حضور خود در جهان به بررسي می‌پردازد. اين كه انگشتانش را تكان می‌دهد و در ساعتي معين غذا می‌خورد و آنچه در عمق ابتدايي‌ترين اعمال خود می‌يابد، اينها همه بيهودگي بنيادي اوست.
در بخش‌هاي زندگي كه به خوبي تصوير شده است، هميشه لحظه اي می‌رسد كه دكور فرو می‌ريزد. چرا اين؟ چرا آن؟ چرا اين زن؟ و اين حرفه؟ و اين حرص براي آينده؟ و سرانجام، اين همه جنب و جوش در بدني كه روزگاري می‌پوسد براي چيست؟
اين احساس خام در همة ما هست. منتهي در مورد بيشتر مردمان، رسيدن وقت غذا، رسيدن يك نامه، لبخند عابر كافي است تا آن احساس زدوده شود. اما براي كسي كه بخواهد در افكار خو به بررسي بپردازد، تماشاي اين انديشه‌ها از روبرو زندگي را بر وي محال می‌كند. گذرانيدن عمر، با اين داوري كه چنين كاري بيهوده است، يعمی‌دلهره. با شنا كردن زياد در جهت مخالف جريان آب، توعي بيزاري و نوعي سركشي تمام وجود آدمی‌را با خود می‌برد، و سركشي بدن يعني تهوع....
رسيدن به بيهودگي زندگي پايان نيست، آغاز است. اين حقيقتي است كه تقريبا" همة روان‌هاي بزرگ از آن آغاز كرده اند. كشف اين امرمهم نيست، مهم نتيجه‌ها و كاربردهايي است كه از پي می‌آيد. سارتر گويي در انتهاش سفر به مرزهاي اضطراري، به اميدي اجازة بروز می‌دهد: هنرمندي كه به نوشتن اثري می‌پردازد.
از شك نخستين شايد نتيجه اي فلسفي نظير «می‌نويسم، پس هستم» سر بر می‌كشد. نمی‌توان عدم تناسب خنده آوري را كه ميان اين اميد و طغيان موجد آن وجود دارد، ناديده گرفت. و تقريبا" همة نويسندگان می‌دانند كه كتابشان، از بعضي لحاظ، تا چه حد پوچ است. سارتر اين لحظه‌ها و لحظه‌ها را روي كاغذ آورده است، و چرا نبايد تا به پايان پيش رفت؟
ديگر آن كه اين نخستين رمان نويسنده اي است كه می‌توان از او همه چيز انتظار داشت. انعطافي تا اين اندازه طبيعي براي حفظ تعادل درانتهاي انديشة آگاهانه همراه با روشن بيني و دقت نظري تا اين مايه دردناك، نشان دهندة قريحه‌هاي بي پاياني است. اينها كافي است تا رمان تهوع را به عنوان نخستين نداي ذهني شگفت و نيرومند، كه با بي صبري چشم به راه كتاب‌ها و درس‌هاي آينده اش هستيم، دوست بداريم.

داونلود الف 465

الف 464

2010-02-18T22:22:00.002+03:30

فانی

حوریه رحمانیان
می‌پرد
پروانه‌ای
شب‌پره‌ای
روز یا شب
کوتاه می‌شود
لحظه‌ای
مثل حبابی که زاده می‌شود
از نفس کودکی

پوکه آهکی
به تلنگری
و من
فرو می‌پاشد
با اسید سوزانی
نامش جاودانگی
کهنه قصه‌ای است
دایره.

...
شیرین امینی
چه سخت است
ناخواسته بیایی
ناخواسته دوستت بدارند
چه سخت است
پشیمانی ...
غم در گلویم لخته‌لخته
و از چشمانم چکه‌چکه
کاش می‌خواستی که دوستم بداری
خواستن با حوصله‌ات پیوند خورد
و من دیدم برایش رقصیدی
کاش نمی‌گفتی
چشمانت را ببند
تو دیگر غریبی

معکوس
شیرین امینی
من نقطه‌چین همان آغاز بودم
گفتی:
پایانش با تو
لحظه‌ای
گوش کن
دختر بهار
رختی ز زمهریر بپوشید تنم
سرما نرفت،
کارم به روز شصتم بهمن کشیده شد.
گذری بی‌اعتنا از تو،
سال‌هاست آرزویم
دیدمت
نگاهت کردم
از پشت قندیل اشکم!
نماندی.
بهار را با خیالت جشن می‌گیرم
شاید صد سال دیگر شعر شوی!

لار من
ف. محسن‌زاده (دبیر)
لار من ای مهر اسلام کهن
هم دلیر و خبره و شیرین‌سخن
چند روزی است بین تو غوغا شده
مردمت آزرده و تنها شده
چون جدا از تو شده شهر گراش
این نبودش شیوه و نی رسم و راه‌ش
ما هم او با چنگ و دندان داشتیم
قسمتی از شهر خود پنداشتیم
تا شنیدیم این جفای سهمگین
در هوا بودیم یهو خوردیم زمین
الغرض کردند غافلگیرمان
در غیاب مرشد محبوب‌مان
این تفاهم‌نامه امضا کرده‌اند
دست ما از دور کوتاه کرده‌اند
این چه ظلمی بود بر استان ما
مردمان خوب لارستان ما
سرزمین ما به این پهناوری
با ذخایرهای نفت و معدنی
با همه این لایق استان نبود؟
مردمش هم کمتر از تهران نبود
حرف خوبی گفته‌اند پیشینیان
پای خود از فرش خود بیرون منه
تا رسی بر حق خود ای قهرمان

اکران تنهایی
محمد خواجه‌پور
اکران تنهایی و تو
در تاریکی ته پتو
-در سینمای کوچک من-
شب عمیق‌تر از همیشه
فرو می‌رود و بر نمی‌آید نفسی
نمی‌آید کسی
من دلتنگ بادها از دریچه‌ی اتوبوسم
رفتن به جایی
تو همچنان موج می‌زنی
تلخی ته خاطره‌ای
وقتی از یاد رفته باشد و بیاید
قهوه‌ای عکس
که گم شده باشد و مانده باشد در ذهن
دریا در چشم‌های «تو» بود
و من همان ابرم
گاهی بخار می‌شوم
و گاهی از هیچ می‌بارم
از هیچ
در حجم خالی تا انگشت‌هایم
پتو و پنکه و پاهام
پیچیده می‌شود در هم
من از کودکی به این لکنت عادت دارم
به نگفتن
به درک تاریک تنهایی
در چهار دیواری
صندلی جوانه می‌زند
و میزها نیز
هر دیوار
سنگ لحدی است نزدیک و نزدیک‌تر
و هر تخت، خیال مردن را بیدار می‌کند
ستاره‌هایم را می‌شمارم که به نام هیچ‌کس نیست
ژنرال خسته‌ي نبردهای اداری
در انتهای روزام
فکر می‌کنم زندگی همین طور هست
غرق شده‌ام در نیمه‌ی پر لیوان‌ها و
نم کشیده تفنگی که قرار بود در سرم آواز بخواند
تو، تو، تو

رباعی‌های برگزیده‌ی عاشورایی
علی داوری‌فرد

در کرب و بلا آب روان است هنوز
شرمنده عباس جوان است هنوز
لب های فرات با تأثر می گفت:
دل تشنه‌ی دست پهلوان است هنوز

در خیمه یکی در آتش تب می سوخت
مانند ستاره ای که در شب می سوخت
هر چند عزیز فاطمه در غل بود
یکریز دلش به حال زینب می سوخت

در اول ظهر داغ اکبر دارد
در سجده ی خود دو چشمه ی تر دارد
با آنکه مصیبت جوانش سخت است
خوشحال که عباس برادر دارد

بابای حرم وداع آخر دارد
در گوش خودش طنین خواهر دارد
برگرد که بوی فاطمه می آید
در زیر گلو پیام کوثر دارد

حدیث عشق را با غم بیان کرد
تمام جوهر خود را عیان کرد
چه صبری دارد این زینب خدایا
نبی صبر انگشتش دهان کرد

یکی فرمانده دارم مثل الماس
امیر لشکر عشق است و احساس
علمدار و سپهدار و وفادار
بود فرزند حیدر ، نامش عباس

هفته‌های کتاب 19
سنگ صبور
صادق چوبک
داستان‌نویس و نمایشنامه‌نویس
تولد: ۱۴ تیر ۱۲۹۵، بوشهر
مرگ: ۱۳ تیر ۱۳۷۷، برکلی، کالیفرنیا
آثار مهم: مجموعه داستان: خیمه‌شب‌بازی (۱۳۲۴)، انتری که لوطیش مرده بود (۱۳۲۸)، روز اول قبر (۱۳۴۴)، چراغ آخر (۱۳۴۴)، رمان: سنگ صبور (۱۳۴۵)، تنگسیر (۱۳۴۲)

شيوه نقل داستان، حديث نفس آدم‌هاي كتاب است در ذهن خود. اين التزام ساخت مشكلي را بر نويسنده تحميل كرده و در عين حال بيان او را به قلمرو مطلوب و تخصصي‌اش رهنمون شده است. هر يك از آدم‌ها مي‌توانند با آزادي كامل حرف بزنند (چون در خاطرشان حرف مي‌زنند) اما هر يك از آدم‌ها مكلفند زباني كاملاً مستقل (با لغات و كلمات طرد شده) و مسائلي متناسب با سجاياشان داشته باشند. صادق چوبك از پس اين مشكل به درستي برآمده و يكي از رمان‌هاي استادانه ادبيات فارسي را پرداخته است.
داستان در شيراز مي‌گذرد. حدود سال 1312. در خانه‌اي همسايه داري. گفتيم كه داستان حديث نفس مستأجران است....
در قسمت آخر رمان نمايشنامه‌اي داريم كه موضوع كلي آن در بحث‌هاي احمدآقا و آقا مولوچ مطرح شده: نمايشنامه‌اي در باره خلقت انسان اولين، كه حاوي فلسفه نويسنده نسبت به سرنوشت آدمي ‌است.
از بابت اسلوب نگارش اين رمان بايد گفت كه يكي از مشكل‌ترين ساخت‌هاي ادبي مورد آزمون قرار گرفته است. حداقل شش نوع زبان و لحن براي اين داستان ساخته شده؛ به علاوه در استخدام لغات و تصاوير، اصطلاحات خاص زمان اثر در نظر گرفته شده يعني هيچ لغت و تعبيري ساخت سال‌هاي بعد در آن راه ندارد. جريان‌هاي ذهني اگر چه ظاهراً بي نظم مي‌نمايد ولي در آخر كتاب به خوبي همديگر را تكميل مي‌كنند، و قصه با تمام ابعاد فاجعه آسايش در برابر ما قدم مي‌افرازد. در اين جا يك بار ديگر شاهد خونسردي تحسين‌انگيز صادق چوبك هستيم. كتاب خواننده را خون به دل مي‌كند. اما نويسنده كاملاً خويشتن دار است. چرا كه علي الظاهر او فقط ذهنيات چند آدم را گزارش كرده است.
برگرفته از: نويسندگان پيشرو ايران/محمدعلي سپانلو

داولود الف 464

الف 463

2010-02-17T18:23:00.007+03:30

سوغات
حوریه رحمانیان (بهمن ماه هشتاد و هشت)

مسموم جنگ
تا مرز تهوع
نماز ظهر
دخترک پریشان بی سایه
چنگ در ضریحی چوبی
رویا میساخت
در گورستان
استفراغ پایان حماسه بود
و خاک رنگ روسری بیوه گان جوان

پدر آمد حالا دخترک سایه اش را
در غروب اندازه می گرفت
پدر آمد
دخترک ماهی مرده را
می خواست بردارد
ترسید حوض سبز روشن
در چشم پدر
موج بردارد.

تمام خالی
مریم قاسمی‌زادگان
ای ستاره تو به پایین منِگر
این زمین هیچ ندارد به جز آه
این زمین خسته ی یک کوه کن است
که به دنبال نه عشق
بلکه دنبال ثبوت نامش
در صف تاریخ است.
آه را
می شود از پس هر کومه و کوه
به وضوحی بشنید
ولی از خوش نگری
یا که از خوش خوابی
همه می گوییم: سیـــب
این همه آبی یک دست که از آن بالا
با نگاهی پرِ حسرت
چشم می دوزی بر آن
نه که اقیانوس است
بلکه یک عقده ی تاریخی است
که بشر
در اوج پریشانی
گوید آن را آرام

می بینی؟
همه چیز اینجا
یک دروغ محض است
یک تمام خالی
یک خیال فانی
خوش به حالت تارا

واکسی
محمد خواجه‌پور
زیر چکمه‌های زمستان
بوی زن- بوی چیزبرگر درهم می‌پیچد
پل گیشاست
و اینجا به قدر کافی تهران است
که دست‌هایت را در جیب داشته باشی
و چشم‌هایت مثل سگ‌هایی کوچک
در میان برف نیامده جست و خیز کند
محتاج بوق ماشینی هستی
که نوید رسیدن به انقلاب باشد
زیر چکمه‌های زمستان
دهان تو سیگار خاموشی‌ست
می‌خواهی چون بادکنکی از زمین کنده شوی
فراتر از چراغ قرمز، فراتر از تابلوی شیرین عسل
باشی
و از تمام آدم‌های امیرآباد برای روزهای کسالت‌بار بهشت عکس بگیری
تیترها تو را شکار می‌کند
و زنی که وینستون لایت می‌خرد
زمان تعطیل است
خیابان با هوس نئون در ش

به مناسبت شهرستان شدن
دو شعر از مصطفی کارگر
11/بهمن ماه/1388

رباعی 1
با خوف و خطر گراش شهرستان شد
در ماه صفر گراش شهرستان شد
هرچند کنار و نخل داریم ولی
بی زیرگذر گراش شهرستان شد

غزل 2
باید از امروز دیگر فارسی صحبت کنیم
با برادر یا که خواهر فارسی صحبت کنیم
ارتقا دادند و شهرستان شدیم ای دوستان
بعد از این باید برادر! فارسی صحبت کنیم
تا که محکم تر شود پیوند برگ و شاخه ها
با پسر یا هرچه دختر فارسی صحبت کنیم!
(این چه ربطی داره من هم خود نمی‌دونم ولی
بهتره هر روز بهتر فارسی صحبت کنیم
محض ترفیع کلاس و رونق بازار کسب
بهتره در پیش همسر فارسی صحبت کنیم)
توی کوچه توی منزل یا خیابان و دکان
چون قناری با کبوتر فارسی صحبت کنیم
چند شهرستان کوچک گرد ما افتاده اند
با همان ها هم برابر فارسی صحبت کنیم
باید از حالا شبیه ـ جان تو ـ آقا بزرگ
گرچه در کف تیغ و خنجر، فارسی صحبت کنیم
خنده هامان طعم خرمای گراشی می دهند
باید اما قند پرور فارسی صحبت کنیم
مرکز استان شدن هم بعد از این دشوار نیست
گر که با بی بی سکندر فارسی صحبت کنیم
گرچه شهرستان شدیم اما برای احتیاط
باید از امروز دیگر فارسی صحبت کنیم

هفته‌های کتاب 18

سلاخ‌خانه شماره 5
کورت وونه‌گات جونیور
رمان نویس و مقاله نویس آمریکایی
تولد: ۱۱ نوامبر ۱۹۲۲، ایندیاناپولیس،
مرگ: ۱۱ آوریل ۲۰۰۷، نیویورک
از میان آثار: شب مادر (۱۹۶۱)، گهواره‌ی گربه (۱۹۶۳)، به خانه میمون خوش آمدید (۱۹۶۷)، سلاخ‌خانه‌ی شماره‌ پنج (۱۹۶۹)، صبحانه‌ی قهرمانان (۱۹۷۳)، اسلپ استیک (۱۹۷۶)، زمان لرزه (۱۹۹۷)، مرد بی‌وطن (۲۰۰۵)

پیشگفتار صفدر تقی‌زاده
سلاخ خانه شماره پنج فصل‌های كوتاهی دارد. در این كتاب زمان‌ها در هم آمیخته‌اند و پایان ماجرا را ما در اول رمان در می‌یابیم، اما در میان این دو نقطه، از جملگی رخدادهای زندگی قهرمانان آگاه می‌شویم. وقایع زندگی قهرمان اول، یك خطی و مستقیم نیست و همین دور بودن از توالی زمانی، نمایانگر این واقعیت است كه او فقط یك موجود شناخته شده و معمولی نیست كه تحولات مختلفی را از سر می‌گذراند، بلكه معجونی از چیزهای گوناگون و زمان‌های گوناگون است. جنگ و فجایع جنگ هم به صورت استعاره‌های مهم‌تری از سرگردانی و وحشت بشری ارائه می‌شود.
فونه‌گات در این كتاب، ماجرا را از زاویه‌ی دید چندگانه روایت می‌كند. قصه او تنها تاكید بر تجربه شخصی خویش به ویژه در بمباران شهر درسدن نیست. او می‌خواهد معنای سمبولیك درسدن را به همه بشریت تعمیم دهد. از این رو، علاوه بر زاویه‌ی دید اول شخص (راوی) كه یقینا میدان دید و معنای رمان را به نوعی خاطره‌ی شخصی محدود می‌كند، از زاویه‌ی دید سوم شخص و راوی دانای كل نیز برای توصیف و تحلیل وقایع اجتماعی و وضع و موقعیت بشری سود می‌جوید. او درسدن را با وقایع مرگبار دیگری چون سدوم و هیروشیما و حتی با مرگ‌های شخصی دیگر پیوند می‌زند و به آن‌ها بعدی جهانی می‌بخشد. وقایع شخصی و زندگینامه‌ای و رویدادهای واقعی را با مسائل جهانی و اسطوره‌ای درهم می‌تند. همین نوع تكامل در شخصیت اصلی رمان، بیلی پیل گریم هم آشكارا دیده می‌شود.
نویسنده و راوی و قهرمان داستان همه به هم پیوسته‌اند و وقایع تاریخی و تخیلی پیرامون شهر درسدن، آن نماد مركزی رمان، حلقه بسته‌اند تا پیام اجتماعی نویسنده را بهتر به خواننده القا كنند. چگونه است كه در رمانی با شالوده تاریخی و هدفی جدی ناگهان ما با بشقاب‌های پرنده و سفر در بی زمانی روبه رو می‌شویم؟ در واقع با تكنیك همین آمیزش مستند و فانتزی یا واقعیت و تخیل است كه فونه‌گات توانسته است ماهیت و طبیعت واقعیت را دریابد و شكل بدیعی در داستان نویسی پدید آورد كه در آن واقعیت به شكل فانتزی غریبی جلوه‌گر می‌شود و همین عناصر فانتزی است كه رمان را طنزآمیز می‌كند و آن را در اوج هیجان و جدی بودن، پركرشمه و طناز و خنده‌دار می‌سازد.

از متن کتاب:
گروه هواپیماها پس پسكی از روی یكی از شهرهای آلمان كه در شعله‌های آتش می‌سوخت پرواز می‌كردند. بمب افكن‌ها دریچه مخزن بمب‌هایشان را باز كردند، با استفاده از یك سیستم مغناطیسی معجزه آسا شعله‌های آتش را كوچك كردند، آن‌ها را به درون ظرف‌های فولادی استوانه‌ای مكیدند و ظرف‌های استوانه‌ای را به درون شكم خود بالا كشیدند. ظرف‌ها با نظم و ترتیب در جای خود انبار شدند.
وقتی هواپیماها به پایگاه خود بازگشتند، استوانه‌های فولادی از جای خود پیاده شدند و با كشتی به ایالات متحده آمریكا بازگردانده شدند. این استوانه‌ها را در كارخانه‌هایی كه شبانه روز كار می‌كردند، پیاده كردند و محتویات خطرناك آن‌ها را به مواد معدنی مختلف تجزیه نمودند. دردناك این كه بیشتر این كارها را زنان انجام می‌دادند. مواد معدنی را برای عده‌ای متخصص در مناطق دورافتاده حمل كردند. این متخصصان كارشان این بود كه مواد معدنی را به داخل زمین برگردانند، با زیركی آن‌ها را پنهان كنند تا دیگر هرگز این مواد معدنی نتوانند به كسی آسیبی وارد كنند.

کتاب‌های هفته‌ی نوزدهم تا بیست و چهارم
هفته نوزدهم:
سنگ صبور / صادق چوبک
هفته بیستم:
تهوع / ژان پل سارتر
هفته بیست و یکم:
شرق بنفشه / شهریار مندنی‌پور
هفته بیست و دوم:
راز فال ورق / یاستین گوردر
هفته بیست و سوم:
امیرارسلان نامدار / میرزا محمدعلی نقیب‌الممالک
هفته بیست و چهارم:
موش‌ها و آدم‌ها / جان اشتاین‌بک

دریافت الف 463

الف 462

2010-02-09T22:38:00.002+03:30

هجرت

محمد خواجه‌پور

کلمه‌ای باید باشد
تا بتوان از موازی خطوط روزها گذشت
شماره صفحه‌ای
که بگوید زندانی کدام سفیدبختی بی‌پایانی
گویی جز B ، حرفی هستی تو را نمی‌نمایاند
می‌دانم
به این امیدی اگر صفحه ورق بخورد
جاده‌ای باز می‌شود به جایی
همه‌ی ما این گونه بود‌ه‌ا‌یم
پیامبرانی خسته
که با سنگ‌ها سخن گفته‌ایم
یا در صفحه‌های وب به دنبال فرشته‌های الهام خویش گشته‌ایم
عاشقانی
که روزگاری کسی را دوست‌ داشته‌ایم
در روزگاری که دوست داشتن چون امروز جرم بود
یاد گرفتیم که دوست نداشته باشیم
یاد گرفتن جرم شد
فراموشی تنها گزینه‌ی موجود است
گم شدن و گم کردن
رفتن به سمت دور شدن
روبه‌رو
باید کلمه‌ای، کلیدی باشد
زیر برف‌های یک دست
جسدی باشد
که تو را به چیزی، به خاطره‌ای، به اندوهی جانکاه و خواستنی حواله کند
همه جا سفید است و کلمه‌ای نیست
نقطه چمدانی در انتهای امید است
چمدان‌ات پایانی بر حرف‌های گفته- نگفته
چمدان‌ات بسته است چون دو لب نبوسیده

آدمک کاغذی
فاطمه زحمت‌کشان
من نیز دردها دارم
گاه‌گاهی واژه‌ها را به هم می‌آمیزم
آدمکی می‌آرایم
تا هم‌صحبت شب‌های بی‌کسی‌ام باشد
و پیاله به دست برای اشک‌هایم
و دردهایم را در رقص شبانه واژه‌ها گم خواهم کرد
برای اندک زمانی چند ....

مریم قاسمی زادگان
جاده نمناک است
و من غمناک.
آسمانی سخت می بارد وجود خویش را
بر سکوت سهمگین دشت
و می دوزد
دیده ی خیس از خواهش باران قلبش را
بر تکان دانه های شاد خاکی که
از خروش ناگزیر آسمانش
هیچ
ناداند!
جاده نمناک است
و من...
نمناک!

زندگان
به جی. دی. سلینجر
مسعود غفوری
دیگر بیرون پنجره برف شروع کرده است به باریدن.
- چقدر؟
- ها؟
- چقدر دوستش داشتی؟
- «دوستش داشتی» نه. «دوستش داری».
- خوب ... چقدر دوستش داری؟
- نمی‌دونم. الآن دیگه گفتنش سخته.
- چرا؟
مرد به زن خیره می‌شود: «خیلی وقته گذشته. خاطره‌ها می‌میرن و دوباره زنده می‌شن.»
حالا لایه‌ای از سفیدی همه جا را پوشانده است.
- همیشه قدری شکر ته لیوان هست.
- م‌م‌م؟
- بگم دوباره قهوه بیارن؟
زن به مرد خیره می‌شود: «نه. دیگه باید برم.»
و برف همچنان بیرون پنجره می‌بارد. بر تمام زندگان و مردگان.

هفته‌های کتاب 17

ها کردن
پیمان هوشمندزاده
نویسنده، عکاس
متولد ۱۳۴۸ تهران
از میان آثار: ها کردن (مجموعه داستان، ۱۳۸۶)، حذف به قرینه مستی (نوشته‌های کوتاه، ۱۳۸۳)، وقت گل نی (مجموعه داستان، ۱۳۸۰)، دو تا نقطه (مجموعه داستان، ۱۳۷۹)

ها کردن نمونه‌ی جالبی از رئالیسم شهری را ارائه می‌دهد که به سوژه‌های پست‌مدرنیستی هویت، عدم قطعیت، عدم توانایی انسان‌ها به برقراری ارتباط، بازی و پارودی متکی است. این داستان تلاش می‌کند از قوانین سنتی داستان‌نویسی عبور کند و یا آنها را به شکلی جدید بازتولید کند. این را حتی در کنار هم گذاشتن چهار داستان کوتاه و ارائه‌ی آن به عنوان یک رمان پیوسته هم مشاهده کرد. کاری که البته قبل از این نیز در مجموعه‌هایی همچون اگر شبی از شب‌های زمستان مسافری اثر ایتالو کالوینو و حتی دوبلینی‌ها اثر جیمز جویس انجام شده بود، و خود نشانی از سنت قصه‌گویی هزار و یک شب و دکامرون بوکاچیو دارد.
در مسابقه‌ی قلم زرین که از سوی سایت رادیو زمانه برگزار شد، داستان ها کردن با این توصیف داوران اول شد:
* توان داستان پردازی
* شخصیت سازی
* نگاه تازه با دور بینی ویژه
* بازی با عنصر تکرار و باز گشت های زیبا
* تسلط نویسنده بر صنعت تکریر و تکرار
* آشنائی او با فضا سازی
* تسلط او بر روابط میان زن و مرد
* داستانی پر کشش و مشحون از طنز ساختاری
* توانائی او در اداره کردن داستان
* نمایاندن ذهنیت آزار دیده ی انسان ایرانی در قالب شخصیتی با " من " شکننده، در فضائی که از عصبیت و جنون نشان دارد.
از متن رمان:
با دست آرام می‌زنم روی شانه‌ام. مثلاً تو پشت سرم ایستاده‌ای.
مثلاً دست، دست تو بود و تو زدی روی شانه‌ام.
برمی‌گردم و با دست دیگرم، دستی را که دست تو بود می‌گیرم.
می‌کشمت به طرف خودم. حالا من مثلاً تو هستم که دارم تو را بغل می‌کنم. حالا مثلاً تو را بغل کرده‌ام.

داونلود الف 462

الف 461

2010-01-31T00:50:00.003+03:30

برکه

مصطفی کارگر 25/آبان ماه/88
برکه ی وسط شهر من
آی مردم!
دارد می‌میرد
روی سینه اش را سبک کنید لطفا
صورتش را بشویید
گلویش را تازه کنید
تا شیون زخمی اش
تا عطش باران زده اش
تا کلاه طوفان دیده اش در برابر شلاق‌های آفتاب
در هیاتی سکرآور و تاریخی
قد علم کند
او هم دارد پیر می شود مثل من
او هم حالا چند سالی ست یادش رفته لبخند بزند
او هم حالا می گوید کاش حالا نبود
کاش دهانش را پر از لجن نکرده بودند و نمی کردند
کاش کمی آسمان برایش گریه می کرد
باران که بیاید
هم او خوشحال می شود
هم من
هم تو
و هم همه
و با همهمه ی همه همهمه خواهد کرد
سینه اش می سوزد حالا
دارد بچه داری می کند حالا
دارد اتاقک ها را بزرگ می کند حالا
دارد درد می کشد حالا
دارد فکر می کند که حالا حالاها
باید بماند انگار در حالا
واویلا واویلا واویلا
او تشنه است
تشنه ی گلویی عطش مرداب
تشنه ی بی مهری کوچه های همیشه بارانی
تشنه ی شهری سوت و کور
تا قدری بیاساید
و نفس بکشد
و قد برافرازد و بلند بگوید:
کاش حاجی اسداله زنده بود
و مرا نمی ساخت
تا ویران نشوم
آی برکه ی وسط شهر من!
دورت می چرخم
شاید مرا ببخشی
آی برکه ی بزرگ وسط شهر من!
آی مهربانی ات از گذشته تا همیشه
دورت می چرخم
دورت می چرخم
شاید مرا ببخشی
من گراشی هستم

حمام شوابی‌ها
هرتا مولر/ برگردان اسدالله امرایی
شنبه شب است. بخاری حمام گداخته و شکم‌داده مثل پول. پنجره‌ی هواکش محکم بسته شده. آرنی کوچولوی دو ساله تو هوای یخ چاییده بود. مامان پشت آرنی کوچولو را با شورت کهنه‌ای می‌شوید. آرنی کوچولو بی‌تابی می‌کند مادر آرنی کوچولو را از توی وان بلند می‌کند. مادربزرگ می‌گوید، حیوونی بچه‌ام. مادربزرگ می‌گوید بچه‌ی اینقدری را که به حمام نمی‌برند. مادر می‌رود توی وان. آب هنوز داغ است. صابون کف می‌کند. مادر فتیله‌ی چرک‌های پس گردنش را کیسه می‌کشد. فتیله‌های چرک مادر روی سطح آب پخش شده. وان حلقه‌ی زردی دورش است. مادر از وان بیرون می‌آید. آب هنوز داغ است، مادر پدر را صدا می‌زند. پدر داخل وان می‌شود. آب گرم است. صابون کف می‌کند. پدر چرک سینه‌اش را فتیله می‌کند. فتیله‌های چرک پدر کنار فتیله‌های چرک مادر در سطح آب شناور است. حلقه‌ی دور وان قهوه‌ای می‌شود. پدر از وان بیرون می‌آید. آب هنوز داغ است. پدر داد می‌زند و مادربزرگ را صدا می‌کند. مادر بزرگ پا می‌گذارد توی وان. آب ولرم است. صابون کف می‌کند. مادر بزرگ فتیله‌های کوچک چرک را از روی شانه‌اش می‌شوید. فتیله‌‌های چرک مادر، پدر و مادر بزرگ روی سطح آب شناور است. حلقه‌ی دور وان سیاه شده. مادر بزرگ از وان بیرون می‌آید. آب هنوز داغ است. پدربزرگ را صدا می‌کند. پدربزرگ داخل وان می‌شود. آب یخ است. صابون کف می‌کند. پدربزرگ فتیله‌های چرک دستش را می‌مالد. چرک پدربزرگ، همراه چرک مادر، پدر و مادربزرگ در سطح آب شناور است. مادربزرگ در حمام را باز می‌کند. مادر بزرگ توی وان را نگاه می‌کند. مادربزرگ پدربزرگ را نمی‌بیند. آب سیاه شلپ شلپ از لبه‌ی سیاه شده‌ی وان سرریز می‌کند. مادربزرگ فکر می‌کند پدربزرگ توی وان است. مادر بزرگ در حمام را پشت سرش می‌بندد. پدربزرگ آب وان را خالی می‌کند. فتیله‌های کوچک چرک تن مادر، پدر، مادربزرگ و پدربزرگ می‌چرخد و از راه آب وان پایین می‌رود.
خانواده‌ی شوابی‌ها تازه حمام کرده و سرِِ حال جلو تلویزیون می‌نشینند. خانواده‌ی شوابی‌ها تازه حمام کرده و سر حال منتظرند، فیلم سینمایی شنبه شب را تماشا کنند.

هفته‌های کتاب 16
موسیو ابراهیم
اریک امانوئل اشمیت
Éric-Emmanuel Schmitt ‏
نویسنده، نمایش‌نامه‌نویس و فیلسوف
تولد: ۲۸ مارس ۱۹۶۰، لیون، فرانسه
از میان آثار: ملاقات‌کننده، خرده‌جنایت‌های زناشویی، گل‌های معرفت (مجموعه سه داستان کوتاه است: "میلارپا"، "ابراهیم آقا و گل‌های قرآن"، "اسکار و بانوی گلی‌پوش)، انجیل های من

از متن کتاب:
مواظب باش مومو از اتوبان نرو . اتوبان به درد نمی‌خوره.
تو اتوبان باید مثل برق حركت كنی. از چیز دیدنی خبری نیست.
اتوبان مال احمقاییه كه می‌خوان هر چه سریع‌تر از یك جا برن
به جای دیگه .... جاده‌های كوچك قشنگ رو پیدا كن كه دیدنیا رو به مسافر نشون می‌دن.

داستان موسیو ابراهیم و گل های قرآن توسط اریك امانوئل اشمیت نویسنده‌ی نامدار فرانسوی به رشته‌ی تحریر در آمده است. این داستان با خوانش مفاهیم درونی جریان تصوف، در قالب روایت زندگی نوجوانی یازده ساله و تعامل وی با پیرمردی به نام موسیو ابراهیم كه خود یكی از نمونه‌های عینی این تفكر است شكل یافته است. نویسنده در این اثر با گزینش لحن و سبك نوشتاری ساده و همه فهم مخاطب خویش را به زیبایی‌های این جریان اندیشه و زندگی جلب می نماید. امكانی كه راوی اول شخص ِ داستان اشمیت، برای برخورد ساده و نه چندان عمیق با دنیای پیرامونش اتخاذ می كند، علاوه بر جذابیت‌هایی كه دارد فرصتی را نیز در اختیار نویسنده قرار می‌دهد تا حیرت‌مندی خویش از تاثیرات توصیه های صوفی‌مآبانه‌ی موسیو ابراهیم را در زندگی پسر به نمایش بگذارد. اشمیت در پرداخت هریك از شخصیتها – پدر ، مومو و موسیو ابراهیم – به نوعی الگوی روایی حكایت گونه بسنده می‌كند. آنها بیش از آنكه در جریان داستان زندگی كنند روایت می‌شوند. در داستان اشمیت پدر به عنوان انسانی رنج كشیده ، شكست‌خورده و ناامید هرگز توانایی ابراز محبت به تنها فرزندش مومو را نمی‌یابد و در آخر خودكشی می‌كند. درست در نقطه‌ی مقابل وی موسیو ابراهیم قرار دارد كه بر مبنای توصیف‌های پسر، تداعی‌گر نوعی سرخوشی عارف‌مسلكانه است و لحظه‌ای لبخند از لبانش جدا نمی‌شود. او مهربانانه برای مومو پدری می‌كند و همچنان كه او را با روح صوفی‌گرایانه‌ی قرآن آشنا می‌كند همچون انسانی آزاد اندیش زمینه های تجربه اندوزی و بلوغ جسمانی مومو را نیز فراهم می‌كند. موسیو ابراهیم در سراسر داستان این پیام حقیقی تصوف را بازتاب می‌دهد: «همگان را دوست بدار و چون به دیگران نیكی كنی خود را از یاد ببر.» (لاهوری، 1347: 80) او با دعوت مومو به دگرگونی عاطفی – جوهر وجودی تصوف- در برخورد با تمامی انسانها كه به زیبایی در داستان با عمل «خندیدن» بروز نموده است، به شكل نامحسوسی مومو را در مسیر رشد قرار می دهد. راوی نوجوان داستان همچنان كه تحت حمایت و توجه "موسیو ابراهیم" قدم در خیابان paradis می‌گذارد و مرد می‌شود، سفری عینی در سراسر اروپا را به مقصد تركیه تجربه و در راه آن به نوعی دریافت شهودی از تعلیمات تصوف می رسد . آنچنان كه در هنگام همراهی با رقص عارفانه ی موسیو ابراهیم احساس می كند تمامی تنفر و بدی از وجودش پاك شده است . كاراكتر مومو در داستان اشمیت نوجوانی پویا و فاعل است. او برای كشف معنای تصوف به دایره المعارف مراجعه می‌كند. جسورانه پشت فرمان می‌نشیند و پس از مرگ موسیو ابراهیم در پایان داستان ریاضت‌طلبانه به خانه‌اش باز می‌گردد.
در مرام موسیو ابراهیم كه در داستان به نمایندگی از اهل تصوف نمود یافته است، سفر وسیله ای است كه آدمی می تواند توسط آن به كشف معنای وجود و خویشتن نائل شود : ... و عشق مركب حركت است و نه مقصد آن. آنچنان كه اهالی نحله‌ی جمال‌گرا ی تصوف اعتقاد دارند.
بهره‌مندی نویسنده از چنین ظرفیت‌های ساده اما پرمغزی هر لحظه داستان را در لایه‌های زیرینش به جنبش و گفتگو با مخاطب وا می دارد . تمام تلاش اشمیت در داستان خویش مبتنی بر درونی نمودن قابلیتها و امكانات تصوف در تارو پود روایت بوده است . این درونی نمودن بیش از هرچیز در شكل تعامل موسیو ابراهیم و مومو آشكار است . محور بازخوانی اشمیت از تعالیم اهل تصوف متمركز بر عینی نمودن اندیشه این گروه در ساده و پذیراترین شكل آن بوده است. او با بازخوانی روح تصوف در داستانش محوری بیرون به درون را بر می‌گزیند. عمل و رفتار بیرونی كاراكتر ریشه در الگوی اندیشه و معرفتی خاص دارد. مخاطب بر اساس شكل ساده شده‌ی اعمال و رفتار هر یك از شخصیتها و در كانون آنها موسیو ابراهیم با رویكرد نویسنده نسبت به مفاهیم مورد بازخوانی شده در داستان آگاهی می یابد. اشمیت متفكری غربی است. پس اهل تصوفی كه او تصویر می‌كند در برخورد با "بریژیت باردو" گل از گل‌اش می‌شكفد و توصیه هایش به مومو برای سركیسه كردن پدر و یا تشویق او برای كسب تجربیات مردانه رفتاری عادی تصور می‌شود . این یكی از نكات قوت داستان است. نگاه اشمیت هیچگاه به تصوف ماورایی نیست. او تلاش می‌كند بروز جوهر این اندیشه را در تفكر غربی به نمایش در آورد و بیش از هر چیز آزادی درونی این نوع اندیشه‌ورزی را.

داونلود الف 461

الف 460

2010-01-31T00:30:00.003+03:30

طلوع شبانه
فاطمه زحمت‌کشان

شب آبستن است
ليلي شب بر بالينش بي‌تاب است
ماه آرام و قرار ندارد
تصویرش در لابه‌لای موج‌های حلقه‌ای بر دل برکه‌ی آبی خوانای بی قراریش است
ستارگان گويي اميدي تازه را در فرادست كهكشان به نظاره هستند
فانوس شب مضطرب بر كوشك رويايي خيال نور افشان است
باران آرام آرام از دل آسمان بر زمين خشك مي‌بارد
گويي آسمان نيز عقده‌اش را گشوده
ابرهاي سياه پاينده نيستند. ديگر چهره‌ي آبي آسمان را نمي‌پوشانند
ديگر حسي غريب پرده‌ي خلوتم را چاك نمي‌زند
ترنم اشك بر چشمانم نمي‌نشيند
ديگر نخواهم گريست
خواهم خنديد
خنده‌ای بس شیرین و دلنشین
رسایی صدایش عرش را می‌پیماید بی هیچ دغدغه‌ای

دو طرح از مصطفی کارگر
خودکار
می خواستم نامت را بنویسم
خودکارم رنگ نمی داد
کاغذ نامحرم بود

باران
باران که می بارید
من به مادرم پناه می بردم
مادرم که بارید
من باران شدم

ماموریت
حسن تقی‌زاده
نه کشتن او کار من نبود. فوق‌العاده تنومند بود. مثل یک غول جلو در قلعه نگهبانی می‌داد، ... مسلح. یک بار دیگر کوله‌پشتی و جیب‌هایم را گشتم، حتی یک فشنگ هم نبود. تنها سلاحم یک سرنیزه بود. با خودم گفتم صبر می‌کنم شاید نیروی کمکی برسن. ولی وقت نبود به زودی صبح می‌شد باید هر طور شده وارد قلعه می‌شدم و ماموریتم را انجام می‌دادم، ولی هر بار که به هیکل این غول نگاه می‌کردم از تصمیم منصرف می‌شدم. فکری به ذهنم رسید. اگر بدون درگیری با او وارد قلعه می‌شدم، کار تمام بود. سر نیزه را از غلاف کشیدم و پاورچین به قلعه نزدیک شدم باید پشت سر او قرار می‌گرفتم و او در هر رفت و برگشتی فقط نیم قدم از در قلعه دور می‌شد. به دو قدمی در قلعه رسیده بودم که پایم به شی‌ایی برخورد کرد. با شنیدن آن صدا، غول برگشت و مثل کوهی از گوشت و استخون جلوم ایستاده بود، نفسم بند آمده بود. از ترس قالب تهی می‌کردم که دستی از پشت بر روی شانه‌ام حس کردم. آه، خدایا نیروی کمکی! نگاه کردم قیافه عصبانی پدرم را دیدم.
«ساعت سه نصفه شبه دیگه حق نداری پلی‌استیشن بازی کنی.»

هفته‌های کتاب 15

روی ماه خداوند را ببوس
مصطفی مستور
متولد : 1342 در اهواز
داستان‌نویس، پژوهش‌گر و مترجم
برخي آثار:
چند روایت معتبر: مجموعه داستان) ۱۳۸۲(
استخوان خوک و دست‌های جذامی: رمان) ۱۳۸۳(
عشق روی پیاده‌رو: مجموعه داستان) ۱۳۷۷(
من دانای کل هستم: مجموعه داستان) ۱۳۸۳(

از متن رمان:
-علی گفت شک کردن مرحله‌ی خوبی در زندگیه، اما ایستگاه خیلی بدی است.
- اگه من برای همیشه تو این ایستگاه پیاده بشم چی؟ مصطفی مستور
- علی می‌گه چنین چیزی امکان نداره چون شک فقط یک توهمه.
خداوند است و بودنش هم ربطی به ما، تردید‌های ما و دانایی ما نداره.
گفت آن‌طرف این شک چیزی نیست تا تو توی اون سقوط کنی. علی گفت شک تو هم حفره است.

رضا امیر‌خانی
چه چيزي مستور را متفاوت مي‌كند؟ برخلاف نظرات و آموزه‌هاي پيچيده و معمولا متناقض منتقدان، فرم نوشته‌هاي مستور نيست كه او را از ديگران متفاوت مي‌كند، بلكه اين نگاه عميق اوست كه وي را از سايرين متمايز مي‌كند. آبشخور فكري مستور، آنچنان كه از آثارش برمي‌آيد، مكتب فيدئيزم است. فيده‌ لاتيني، اصل همان فيث انگليسي است. فيدئيزم يعني مكتبي فكري مبتني بر اصالت ايمان؛ ايمان‌باوري يا ايمان‌گرايي. ايمان‌باوران يا فيدئيست‌ها با ادله‌ معروف سه‌گانه‌ كي‌يركگور اثبات عقلاني مي‌كنند كه ايمان، باور صادق موجه نيست. يعني چيزي نيست از جنس گزاره‌هاي عقلي. به زبان ساده‌تر بيان مي‌كنند كه رسيدن به كنه ايمان با ابزار عقلايي ممكن نيست و ساختمان اين اثبات را البته عقلاني بنا مي‌كنند؛ يعني بالكل متفاوت‌اند
با اين پست‌مدرن‌زده‌هاي امروزي مملكت ما كه از اين حرف‌ها بلغور مي‌كنند بدون استدلال. آنها ورود به غيب الهي را فقط از راه ايمان ممكن مي‌دانند. نزديك به همان توصيف قرآني كه از ما ايمان به غيب را مي‌خواهد و مي‌دانيم كه اصالتا علم به غيب عبارتي پارادوكسيكال است. فيدئيست‌ها در عالم به دنبال دست خدا هستند. به دنبال نشانه‌هايي كه آسمان را به اهل زمين نشان دهد. آنها وصول عقل را به آرامش ناممكن مي‌دانند و به دنبال ايمان‌اند.«همان كليدهايي كه قفل‌ها را باز مي‌كنند، آنها را مي‌بندند...» (نقل به مضمون) اين همان نگاه مستور است به عقل‌گرايي؛ و در پايان «روي ماه خداوند را ببوس» نيز بادبادك همان نشانه اتصال زمين به آسمان است كه براي يكي جواب مي‌دهد و براي بسياري از عقل‌گرايان جواب نمي‌دهد. مستور اين روش عقلاني مخالفت با عقل را تقريبا به عنوان تم اصلي همه داستان‌هايش حفظ مي‌كند و در اين مهم البته بيگانه نيست از هم‌پياله‌گانش در عالم؛ مثلا در مخالفت با عقل (و نه ايمان‌گرايي) بسيار نزديك است به كيشلاوسكي فيلمساز. به گمان من «چند روايت معتبر» اداي ديني است به كيشلاوسكي؛ خاصه در «ده فرمان». همان ده فيلم زير صد دقيقه‌اي كه تحت عناوين «داستان كوتاهي درباره‌ زندگي»، «داستان كوتاهي درباره‌ عشق» و... تقسيم‌بندي شده‌اند. اين نگاه مستور در ادبيات ما منحصر به‌فرد است. نگاهي شاعرانه و در عين حال عاقلانه از كسي كه هم شعر را مي‌فهمد (به معناي بار اتيمولوژيك لغات) و هم داستان را. بنابراين بيراه نيست كه عناوين كتبش همگي زيبايي‌هاي شاعرانه دارند، از «روي ماه خداوند را ببوس» تا «استخوان خوك و دست‌هاي جذامي» كه مأخوذ است از يكي از سخنان حضرت امير. باطن آثار مستور عميقا ديني است... آنچه مستور را متمايز مي‌كند نگاه اوست نه نحوه‌ روايت او، به هر روي مستور از معدود زحمتكشاني است كه بار ادبيات داستاني ديني را به‌دوش مي‌كشند و اين تلاش او قابل ستايش است.

فتح‌الله بی‌نیاز
اين پرسش پاسكال، همواره انسان انديشمند را به خود مشغول داشته است؛ چه آن كسي كه غذايش را روي هيزم مي‌پخت و در كلبه‌هاي
حصيري سه هزار سال پيش زندگي مي‌كرد و چه انديشمندان نحله‌هاي فكري زبان شناسي، نشانه شناسي و پست مدرنيستي مقيم برج‌هاي پاريس: «من كجاي عالم هستي ايستاده‌ام، كجا بايد بروم؟ كي و چگونه بايد بروم؟» موضوع محوري داستان بلند و ميني‌ماليستي «روي ماه خداوند را ببوس» همين است. بنابراين ناگفته پيداست كه «روي ماه خداوند را ببوس»، داستان انديشه است؛ مقوله‌اي كه متاسفانه چندان مورد عنايت جامعه ادبي ما قرار نمي‌گيرد. در اين داستان، يونس كه دوره دكتراي پژوهش‌هاي اجتماعي را مي‌گذراند، به دليل اين كه مي‌تواند از «مناسبات روزمره» فاصله بگيرد، دچار «ناامني» مي‌شود. اين «ناامني» يا در شكل حادتر «اضطراب»، به موضوعي مربوط مي‌شود كه ارتباطي با آب و نان و اجاره‌خانه ندارد: كي هستم؟ يا به زبان الهيات اگر نخواهيم بگوييم فلسفي ـ خدا چيست؟ زيرا اين دو پرسش، در بنيان يكي هستند؛ دست كم در فلسفه كانت، اسپينوزا، لايب‌نيتس و عرفان خودمان. ...
داستان مصطفي مستور، داستان «موقعيت» (Situation) به مفهوم كامویي، كاروري و بورخسي آن نيست، زيرا گرچه پرسش‌ها، هستي شناختي اند، اما محدود به روانشناختي فرديت در اين يا وضعيت خاص نيست، بلكه بر زمينه قبلي يا بافت معنوي شخصيت، كه حامل «تاريخ» هم هست، دلالت دارد و از ژرف‌ساخت انفكاك‌ناپذيري با منش شخص برخوردار است. حال آن براي نمونه، قتل مرد عرب به وسيله مرسو در داستان بيگانه، هر چند ناشي از پوچ‌انگاري مرسو است، اما يك پديده لحظه اي است و تداوم هم ندارد. مي‌توان گفت داستان به لحاظ «هنري» بيشتر به مرگ در ونيز نوشته توماس‌مان نزديك است. الگوي روانشناختي يونس همچون گوستاو آشنباخ، از قبل پي‌ريزي شده و ما مي‌دانيم كه شخصيت مورد نظرمان در پي دريافت پاسخ نه چندان ساده‌اي از زندگي است و دردش چيست. به عبارت ديگر، مستور زمينه هويت‌سازي يا شخصيت‌پردازي يونس را پديد مي‌آورد نه موقعيت‌سازي او را. اما پرسش‌هاي هستي شناختي مهرداد، دوست يونس، در ابتداي داستان بيش‌تر خصلت موقعيتي دارند؛ خصوصا زماني كه يك جوان منگل را مي‌بيند. البته مهرداد پيش تر به دليل بيماري لاعلاج جسماني همسر آمريكايي‌اش مقوله «عدالت» را در مفهوم كلي آن زير سؤال برده بود، اما با توجه به اين كه «واقعه» يا رخداد نامتعارفي اتفاق نمي‌افتد كه مسير زندگي اين دو دوست را دگرگون كند...
http://www.mostafamastoor.com/rooyemah.htm

داونلود الف 460

الف 459

2010-01-17T21:05:00.003+03:30

رز پریشان
فوزیه ثابت

یک شاخه گل، سفید و روبان رز، حریر
تو ناخنک زدی به من و من شدم اسیر
آن روزها انار، سیب ، عشق، زندگی
حالا چگونه شد که شدیم از انار سیر؟!
بغ کردی و سکوت تو من را کلافه کرد
مثل کلاف درهم غصه شدم چه پیر!
عشقت برای من شده گندیده ای انار
من خوردم از تو مشت و لگدهای بی‌نظیر
وقتی کبوتر از قفس باز پر کشید
دیگر سراغ نام پریشان من مگیر

...
معصومه بهمنی
زَ زَ زبانم لکنتی در گفته‌هایش
دارد که پنهان می‌کند ناگفته‌هایش
با این که این دل ساده می‌گوید سخن را
از انتهای حلق می‌گیرد صدایش
چتری بیاور سایه‌بان خانه‌اش باش
ابری‌ست مثل اینکه باز امشب هوایش
آغوش بالش ساز ناآرام دارد
امشب بخوان تا صبح لالایی برایش
تا بلکه آرامش کنی خوابش بگیرد
دیگر نماند روی جاده رد پایش

هفته‌های کتاب 14

میرا
کریستوفر فرانک
نویسنده، بازیگر، فیلم‌ساز
12 دسامبر 1942، باکینگهام‌شایر
12 نوامبر 1993، پاریس
آثار مشابه: 1984 (جورج اورول)، کشور آخرین‌ها (پل استر)، دنیای جدید نو (آلدوس هاکسلی)

از متن کتاب:
به تو یاد خواهند داد که هر وقت تنها شدی از ترس فریاد بکشی، یاد خواهند داد که مثل بدبخت‌ها به دیوار بچسبی، یاد خواهند داد که به پای رفقایت بیافتی و کمی گرمای بشری گدایی کنی. یادت خواهند داد که بخواهی دوستت بدارند، بخواهی قبولت داشته باشند، بخواهی شریکت باشند. مجبورت خواهند کرد که با دخترها بخوابی، با چاق‌ها، با لاغرها، با جوان‌ها، با پیرها. همه چیز را در سرت به هم می‌ریزند، برای اینکه مشمئز شوی، مخصوصاً برای اینکه از امیال شخصی‌ات بترسی، برای این‌که از چیزهای مورد علاقه‌ات استفراغت بگیرد. و بعد با زن‌های زشت خواهی رفت و از ترحم آن‌ها بهره‌مند خواهی شد و همچنین از لذت آن‌ها، برای آنها کار خواهی کرد و در میان‌شان خودت را قوی حس خواهی کرد، و گله‌وار به دشت خواهی دوید، با دوستانت، با دوستان بیشمارت، و وقتی مردی را ببینید که تنها راه می‌رود ، کینه‌یی بس بزرگ در دل گروهی‌تان به وجود خواهد آمد و با پای گروهی‌تان آنقدر به صورت او خواهید زد که چیزی از صورتش باقی نماند و دیگر خنده‌اش را نبینید، چون او می‌خندیده است.

مجتبی پورمحسن
تعداد رمانهایی‌ که‌ در نقد وضعیت‌ فکری‌ خاصی‌ نوشته‌ شده‌اند کم‌ نیست‌ اما آنهایی‌ که‌ به‌ معنای‌ واقعی‌ ادبیات‌ هستند و صرفا کارکرد رسانه‌ای‌ ندارند خیلی‌ زیاد نیست. نقد وضعیت‌ انسان‌ مدرن‌ دقیقا با رسالت‌ رمان‌ یعنی‌ خلق‌ دنیای‌ فردی‌ شخصیت‌ها مطابقت‌ دارد. به‌ همین‌ دلیل‌ است‌ که‌ رمان‌ را هنر دوران‌ مدرن‌ نامیده‌اند. «میرا» رمانی‌ است‌ که‌ هر دو این‌ ویژگی‌ها را به‌ بهترین‌ شکلش‌ دارد. یعنی‌ هم‌ ماهیت‌ رمان‌ را به‌ جا می‌آورد و هم‌ نقد اندیشه‌ای‌ خاص‌ را در دستور کار قرار داده‌ است. رمان‌ جمع‌ و جور میرا یکی‌ از مهمترین‌ بحث‌های‌ قرن‌ بیستم‌ را به‌ چالش‌ می‌کشد. تناقض‌ مفاهیمی‌ همچون‌ عدالت‌ با هویت‌ فردی‌ آدمها، مهمترین‌ مساله‌ی‌ کتاب‌ است. شخصیت‌ اصی‌ کتاب‌ که‌ راوی‌ هم‌ هست‌ در وضعیتی‌ که‌ دچارش‌ شده‌ و همه‌ به‌ آن‌ مبتلا شده‌اند به‌ روایت‌ پیرامونش‌ می‌پردازد. او سعی‌ می‌کند متفاوت‌ باشد. برای‌ مخاطب‌ در ابتدای‌ داستان‌ راوی، نویسنده‌ای‌ است‌ با افکار مالیخولیایی‌ که‌ دنیایی‌ موهوم‌ را به‌ تصویر می‌کشد. اما چندی‌ نمی‌گذرد که‌ ماهیت‌ کار راوی‌ مشخص‌ می‌شود. او اینگونه‌ می‌نویسد تا از دنیایی‌ پیرامونش‌ جدا باشد. در فضای‌ پیرامون‌ راوی‌ نیرویی‌ وجود دارد که‌ جز در چند فصل‌ آخر کتاب‌ هرگز تصویر مشخصی‌ از آن‌ ارایه‌ نمی‌شود. در فصل‌ پایانی‌ کتاب‌ است‌ که‌ نام‌ این‌ نیرو مشخص‌ می‌شود: “دولت”. کریستوفر فرانک‌ با امتناع‌ از وقوع‌ حوادث‌ داستان‌ در ساختاری‌ سیاسی، از تقلیل‌ رمانش‌ به‌ بیانیه‌ای‌ سیاسی‌ جلوگیری‌ می‌کند. چه‌ اگر کل‌ رمان‌ در فضایی‌ سیاسی‌ رخ‌ می‌داد درک‌ عمق‌ مشقتی‌ که‌ آدمهای‌ قصه‌ تحمل‌ می‌کنند چندان‌ امکانپذیر نبود. ...
کتاب‌ “میرا” علاوه‌ بر اینکه‌ قصه‌ای‌ جذاب‌ را روایت‌ می‌کند. در خود استعاره‌های‌ متعددی‌ دارد که‌ مخاطب‌ را به‌ دنیاهای‌ دیگری‌ ارجاع‌ می‌دهد که‌ به‌ نظرش‌ آشنا می‌آید. دریافت‌ “دولت” داستان‌ “میرا” از عدالت‌ بی‌شباهت‌ به‌ برداشت‌ رژیم‌های‌ کمونیستی‌ و مائوییستی‌ نیست. نظام‌هایی‌ که‌ از فرط‌ بی‌توجهی‌ به‌ “فردیت” انسانها به‌ توتالیتاریسم‌ رسیده‌اند. در این‌ برداشت‌ از عدالت، فرد معنای‌ خود را از دست‌ می‌دهد. و هر فرد باید در “همه” حل‌ شود. عدالت‌ به‌ مفهوم‌ تساوی‌ به‌ هیچ‌ وجه‌ با ذات‌ انسان‌ نمی‌خواند. به‌ همین‌ سبب‌ است‌ که‌ بر هم‌ کنش‌ راوی‌ قصه‌ با جامعه، سنخیتی‌ با برداشت‌ دکتر معالج‌ او از اجتماع‌ و روابط‌ اجتماعی‌ ندارد. دکتر خطاب‌ به‌ راوی‌ می‌گوید: “انسان‌ ارزشی‌ ندارد مگر با عشق‌ به‌ دیگران. انسان‌ بدون‌ عشق‌ وجود ندارد. من‌ باید به‌ شما کمک‌ کنم، پس‌ می‌خواهم‌ کمک‌تان‌ کنم. من‌ زاییده‌ی‌ یک‌ زن‌ پیر هستم، آخرین‌ فرزندش‌ بودم. یک‌ روز مجبور شدم‌ انتخاب‌ کنم. یعنی‌ یا نجات‌ این‌ زن‌ پیر یا نجات‌ مردی‌ که‌ نمی‌شناختمش. من‌ مرد را نجات‌ دادم. بدون‌ هیچ‌ تردیدی، چون‌ نمی‌شناختمش.” دیگر خواهی‌ اجباری‌ در جامعه‌ای‌ که‌ راوی‌ در آن‌ زندگی‌ می‌کند، هویت‌ فردی‌ انسان‌ را مخدوش‌ می‌کند و در واقع‌ آدم‌ها را به‌ اشیایی‌ تبدیل‌ می‌کند که‌ منحصرا از یکدیگر استفاده‌ می‌کنند تا زنده‌ بمانند. از منظری‌ دیگر می‌توان‌ جامعه‌ استعاری‌ “میرا” را در ابعادی‌ گسترده‌تر به‌ کل‌ جهان‌ امروز تسری‌ داد. جایی‌ که‌ به‌ قول‌ راوی‌ حتا مورخان‌ نیز قادر نیستند علت‌ بیماری‌ را توضیح‌ دهند زیرا همه‌ی‌ مورخان‌ اصلاح‌ شده‌اند و هیچ‌ چیز را به‌ یاد ندارد. اگر رژیم‌های‌ کمونیستی‌ یا مائوییستی‌ در جهان‌ امروز به‌ نابودی‌ کشیده‌ شدند در مقابل‌ اندیشه‌های‌ دیگر حاکم‌ بر دنیای‌ کنونی‌ نیز انسان‌ را با خطر مخدوش‌ ساختن‌ هویت‌ فردی‌ اش‌ مواجه‌ ساخته‌ است. اتاق‌ شیشه‌ای‌ رمان‌ “میرا” در واقع‌ فضای‌ وحشتناکی‌ است‌ که‌ انسان‌ امروز در آن‌ گرفتار شده‌ و خلوت‌ و آرامش‌اش‌ توسط‌ دیگران‌ و به‌ نام‌ دیگر خواهی‌ و عدالت‌ مورد تعرض‌ قرار می‌گیرد.

داونلود الف 459

الف 458

2010-01-08T14:43:00.003+03:30

صبحانه
ژاک پِرِوِر (1977-1900) شاعر بنام فرانسوی

مرد قهوه را
توی فنجان ریخت
او شیر را
توی فنجان قهوه ریخت
شکر را به قهوه و شیر
اضافه کرد
آن را با قاشق
هم زد
قهوه را نوشید
و فنجان را گذاشت
بدون اینکه با من حرفی بزند
مرد سیگاری روشن کرد
حلقه‌هایی از دود
بیرون داد
او خاکستر را
توی جاسیگاری تکاند
بدون اینکه با من حرفی بزند
بدون اینکه به من نگاهی بیندازد
او بلند شد
کلاهش را
به سر گذاشت
بارانی‌اش را
به تن کرد
چون باران می‌آمد
او بیرون رفت
توی باران
بدون هیچ حرفی
بدون هیچ نگاهی به من
و من
من سرم را
میان دست‌هایم گرفتم
و گریه کردم

طعم تلخ خرما
سحر حدیقه
پنجره نشسته بود کنار خیابان و در ایستاده بود کنار پله ها که او وارد شد. با آمدنش گرمای تابستان به درون هجوم آورد و یکراست به سراغ گلهای گوشه اتاق رفت، همین که بر رویشان دست کشید سر خم کردند و گریستند. همیشه خودش را در آئینه بالای جاکفشی نگاه می‌کرد، هم وقتی که می آمد و هم وقتی که می‌رفت. همانجا روسری اش را در می آورد، موهایش را به عقب می‌راند و عرق‌ها را همانجا کنار در رها می‌کند. مثل همیشه مبل‌ها و صندلی‌ها کنار هم نشسته بودند و منتظر تا بیاید و وجودش را روی یکیشان فرود آورد اما آنقدر خسته بود که رختخواب را به همه آنها ترجیح دهد و برود. در اتاق را که می‌گشاید مادرش گوشه میز آرایشی‌اش نشسته و با آن رژ صورتی‌اش به او لبخند می‌زند، اما همیشه لبخندش بی پاسخ می‌ماند، چه آن موقع که خودش بود و چه حالا که تصویرش جای او نشسته. با همان دود و گرمایی که آمده می‌خوابد و خواب می‌بیند که مادرش در یک دست لیوان شربت و در دست دیگرش نامه های بازگشت خورده از در اتاق خوابش وارد می‌شود. هجوم غم‌هاست که بر سرش فرو می‌ریزند او را دفن می‌کنند زنده زنده، خفه می‌شود آرام آرام و از خواب می‌پرد و مادرش را می‌بیند که با رژ لب صورتی‌اش به او لبخند می‌زند و باز هم لبخندش بی پاسخ میماند. آه میکشد و چشمان قهوه‌ای‌اش را می‌بندد و دوباره می‌گشایدشان و خیره به سقفی که خیره به اوست می‌ماند، به وفاداری سقف غبطه می‌خورد، همیشه آنجاست و خیره به او. هیچگاه چشمانش را از او نمی‌گیرد حتی وقتی نیست جای خالی‌اش را می‌نگرد. یکبار که نبود سقف از دوریش اشک ریخته بود، همان شب باران سختی آمده بود. فردایش مجبور شده بود جای اشک سقف را سیمان سفید بگیرد. زیر تختخواب پر بود از نامه های باز گشتی، باز می‌کند و می‌خواند، اشک پشت چشمانش منتظر میماند تا خوانده شود و بر عرصه جاری. چشمانش را می‌بندد و چترش را به خاطر می‌آورد که سالها می‌شود گوشه اتاق فلج افتاده است درست از زمانی که دیگر مجبور بود تنهایی زیر آن بایستد. روزمره گی همخانه‌اش شده بود. صبح ساعت رومیزی اش فریادزنان بیدارش میکرد، کتری و چای و نان و پنیر و گاهی مربا سر میز منتظر میماندند تا از حمام بازگردد و روزش را شروع کند، کفشها و لباسها آماده خدمتگزاری از صبح او را با خود به این طرف و آن طرف می‌بردند و دست آخر خسته و خاک آلوده گوشه کمد می‌آرمیدند. گاهی تلفن اشتباهی از او یاد می‌کرد. دفتر خاطراتش را بر میدارد تا در آن چیزی بنگارد اما نوشتن را رها می‌کند و مدادش دوباره در همان صفحه پانزده مرداد جا میماند، همان روزی که مادرش مرد و او حتی برای تشییع جنازه‌اش هم نیامد. روزهای اول خانه پر بود از عمه و عمو و دایی و خاله و خرما و گل و شمع. اما بعد از چهل روز تنها بوی عود بود که مانده بود و تمامی نداشت. بوی عود را دوست نداشت، بوی عود بوی تن مرده را به یادش می آورد، بوی تن مادرش را که گوشه حمام افتاده بود تکه‌تکه و غرق در خون خشک شده. در روزنامه ها نوشته بودند: «زنی نویسنده خودش را کشت.» از آن روز به بعد کمتر حرف زد، انگار تا آن موقع زنی خودش را نکشته بوده یا انقدر مرگش نزدیک نبوده. مرگ مادرش را گردن خودش انداخته بودند و نه مامورانی که به زور وارد خانه‌شان شده بودند. می‌گفتند از بیماری روانی رنج میبرده و دست آخر هم خودش را با چاقو تکه‌تکه کرده چون از بوی خون شاد می‌شده!! از همان روز بود که دیگر او به خانه شان نیامده بود و از روز چهلم نه عمو نه عمه نه دایی و نه خاله و خرما را هم ندید. طعم خرما طعم خاک مرده بود از آن روز، همان موقع که به تن مادرش لباسی سفید پوشاندند و به گودال گذاشتندش و او غش کرد و در دهانش خرما گذاشته بودند. همان موقع که دستان مادرش هنوز زنده بودند و هیچکس نمیفهمید. از جایش بلند میشود، به آشپزخانه میرود و به مورچه‌ها آذوقه میرساند. قلم و کاغذهایش همه جا هستند، روی میز، زیر صندلی ها و آویزان به دیوارها ولیکن جای حرف نبود. تلوزیون همیشه همان صحنه تشییع جنازه را نشان میداد و صدای مردی که میگفت: زنی نویسنده خودش را کشت. رادیو هم خبر مرگ مادرش را جار میزد و دوباره و دوباره صدای شیون از جای جای خانه بلند میشد. چندین بار قصد کرده بود خانه را بفروشد اما نمیشد، هر وقت میخواست بفروشدش و مشتری می‌آمد خانه نبود، خانه فرار کرده بود. پنکه را روشن میکند تا از داغی جهنمی بکاهد. پرده اتاق با آن دامن پر گلش شروع میکند به رقصیدن، موهایش هم همینطور. بوی گل همه جا را پر میکند. میرود و به مبل گوشه پذیرایی تکیه میدهد. مدتها میشود که روی آن ننشسته است. سیگاری روشن میکند. پکی میزند و با دودش میرود، میرود تا ته همه داستانهای کودکی‌اش: سیندرلا، زیبای خفته، بی خانمان، بینوایان، .... ته همه داستانها شیرین بود غیر داستان خودش که تلخ بود، تلخ تلخ چون طعم تلخ خرما. گوشه اتاقش سگ ولگرد آرمیده بود و روی دیوار سه قطره خون پاشیده. دود و دود و دود، خانه را دود بر می دارد، «نان را از هر طرف که بخوانی نان است» و دود را و درد را و بمب را... او که چیزی نگفته بود هیچ، حتی وقتی که ناخونهایش را میکشیدند، مادرش گفته بود بارها و بارها: «چقدر دستهایت با آن ناخونهای کشیده زیباست»، دستهای کشیده، ناخونهای کشیده. ناخونهایی را که او نبیندشان را باید کشید. تحمل کرده بود لحظه لحظه درد را باور کرده بود، دیگر آن بیست و یک گرم روی بدنش سنگینی میکرد اما نمی دانست که دیگر مادرش را نمیتوانند تحمل کند. مادرش را بمب تکه تکه کرده بودند و در وان حمام خانه شان انداخته بودند و گفته بودند:"خودکشی کرده" ، گفته بودند از بیماری روانی عذاب میکشیده و خودش را با چاقو تکه تکه کرده. از همان روز بود که دیگر نه خواند و نه نوشت...

هفته‌های کتاب 13

اسرار گنج دره جنی
ابراهیم گلستان (تقوی شیرازی)
کارگردان، داستان‌نویس، مترجم، روزنامه‌نگار و عکاس
تولد: ۲۲ مهر ۱۳۰۱، شیراز
آثار داستانی: آذر، ماه آخر پاییز (۱۹۴۸)، اسرار گنج دره جنی (۱۹۷۴)، مد و مه (۱۹۷۵)، خروس (۱۹۹۵)، از روزگار رفته حکایت (۱۳۴۸)
فیلم‌های داستانی: خشت و آینه (1344)، اسرار گنج دره جنی (1353)

برخي از نويسنده‌ها ذاتاً و فطرتاً فرم‌ گرا هستند و اين هيچ ربطي به خواننده و جو حاكم ادبياتي و موج سبك‌هاي مختلف ندارد. ويليام فاكنر مي‌گويد آنهايي كه مي نويسند احتياجي به تئوري داستان نويسي ندارند و آنهايي كه مي خواهند بنويسند، تئوري‌ها را مي‌خوانند. ابراهيم گلستان هم از آن نويسنده‌هاست. فرم گرايي در زبان نوشتاري اش وجود دارد و اين پيوند آن قدر محكم و ريشه دار است كه خواننده احساس خستگي نمي كند. در كتاب «اسرار گنج دره جني» هم همينطور است. آنچه كه توجه خواننده را از همان ابتدا جلب مي كند، زبان خاص گلستان است.
در هر دوره اي كه ادبيات، گرايش هاي حزبي پيدا مي كند و به انتشار افكار سياسي كمك مي رساند، ارزش هاي هنري و نوشتاري داستان ها زير انديشه هاي القا شده از بين مي رود. ولي در مورد ابراهيم گلستان اينطور نيست. علي رغم جنبه هاي نمادين موضوع داستان، وسواسي كه گلستان در انتخاب كلمات و فرم داستانش دارد تفكر برانگيز است و همين امتياز است كه امكان چاپ مجدد اثرش را فراهم مي كند و امروز و با اين دغدغه هاي جديد فرم گرايي آثارش هنوز خواندني است.
داستان، نثر آهنگين دارد و خواننده را به ياد متون كهن مي‌اندازد. فرم داستان تلفيقي است از فيلمنامه و داستان. حالت هاي افراد، تصويرهاي تكه تكه و مونتاژ شده كنار هم، جا به جايي به سرعت مكان ها و وسواس ظريفي كه گلستان در جزييات تصويرهايش به كار مي برد،پرده سينما را جلوي چشم خواننده مي آورد. حتي دغدغه هاي كارگرداني اش هم در به تصوير كشيدن حالت هاي چهره و حركات كاملاً مشخص است. كمتر ديالوگي است كه در آن،حالت گوينده مشخص شده باشد.
سيدنويد علي اكبر

داونلود الف 458